بررسی شود
بابک زمانی- نورولوژیست
«رئیسجمهور در مورد درخواست بازنگری در تعرفههای سال ٩٩ فرمودند: بررسی شود!».
تنها همین یک کلمه قادر بود موجی از امیدواری در جامعه پزشکی برانگیزد. البته در حد همان امیدواریای که اهرمی باریک زیر تختهسنگی غولآسا با اولین ترک ایجاد میکند! تنها قول به اندکی تعمق و تفکر دادهشده نه بیش. چیزی که عرصه عمومی از مردم گرفته تا مسئولان و حتی متفکران کشور ما از «سیستم سلامتی» که متعلق به خود آنهاست، دریغ میکنند. به اصلاح ساختار تعرفه و تعرفهگذاری توجهی نمیکنند همه را از زاویه منافع پزشکان میبینند نه از زاويه کیفیت سلامت و از همه بدتر آنکه پیش از تفکر هم ميدانند که چرا دکترها آنقدر راجع به تعرفه صحبت میکنند! اما بر این سودجویی که به آن اطمینان دارند از روی لطف و بزرگواری چشم میبندند یا به احترام طبیب معالج خود یا طبیبی از آشنایان در بحث تعرفه حرفی نمیزنند!! درحالیکه ممکن است ارتباط بین كيفيت کشاورزی كشور و قیمت گندم را درک کنند. این توافق تلویحی در میان سه گروهی که برشمردم در نوع خود شگفتآور و بینظیر است در تمام زمینههای دیگر اجتماعی این سه گروه در سوء تفاهم و منازعه دائمی با یکدیگرند اما در موضوعی که تصادفا بیشترین ارتباط را با سلامت خود و خانواده همه آنها دارد و در مقاومت در برابر علاج این «بیماری سلامت» به یکسان همنوا هستند. جامعه پزشکی بارها و بارها تعیین تعرفه برای خدمات پزشکی بهصورت دستوری، از بالا، بدون درنظرگرفتن قوانین اقتصاد و حتی بدون کمترین عقلانیتی را بهعنوان یکی از مهمترین علل «بیماری سلامت» در کشور ما مطرح کرده و بر آن پای فشرده است و همهجا بلافاصله تأکید کرده که نیم دیگر مشکلات به وجودنداشتن نظارت کیفی -مستقل از شکایت و قطعنظر از کمییات- در کشور ما برمیگردد. این دو عامل؛ تعرفه پایین و نبود نظارت کیفی، مثل یک سیکل معیوب، دائما در حال تشدید یکدیگر هستند. در مقابل هیچگاه هیچچیز نمیتواند بر رویکرد یکنواخت، خونسرد و بهشدت اداری مسئولانی که در تار عنکبوت بودجهها و تبصرهها خیالی بهجز فرداکردن امروز ندارند، خللی وارد کند. فرهیختگان و هنرمندان در برابر مسائل سلامت بیتفاوت نیستند، بلکه گاه بسیار هم حساس و آتشینمزاج هستند. آنگاه که تنها یک نفر از این قشر دوستداشتنی مشکلی پیدا کند توجه ایشان را به موضوع «هنرمند بیمار» با پوست و گوشت خود احساس میکنی و خدایناکرده اگر شائبهای هم پیرامون خطای پزشکی به ذهنی خطور کند آنگاه همه تا مغز استخوان آتشمزاج این جامعه را ادراک خواهند کرد؛ اما وقتی همه در سلامت کامل به امور هنری اشتغال دارند کوچکترین تلاشی در واکنش به «سلامت بیمار»ی که خیلی از دوستدارانشان را میآزارد، ندارند. برخی جامعهشناسان و اقتصاددانان، بهخصوص آن دسته که خود را تئوریسینهایی در جهت عدالت اجتماعی میدانند هم معلوم نیست با چه توجیهی بهسلامت که میرسند اقتصاد را فراموش کرده و یکسره شعار تأمین سلامت دولتی میدهند. گویا تأمین رفاه عمومی توسط دولت هم فارغ از قوانین اقتصاد امکانپذیر است. گویا نمیدانند که رختبربستن اقتصاد مربوط به همان یوتوپیایی است که آرزویش را دارند و اقتصاد تنها اقتصاد سرمایهداری است. آن متفکر بزرگ عدالت اجتماعی هم عمده تفکراتش را به خصوصیات همین اقتصاد اختصاص داد و نه به مختصات جامعه ایدئال. اقتصاددان و «جامعه»شناس هستند اما کیفیات سلامت را از «افراد» (پزشکان) میطلبند و نواقص آن را هم بهپای ایشان مینویسند. نادانسته با نظریات دولت رفاه خود نظریههای مناسب برای شعارهای دولتی و عدماصلاح سیستم سلامت را فراهم میکنند. از گروه سوم یعنی توده مردم بهتر است چیزی نگوییم هر غیرپزشکی میتواند با چند ثانیه تعمق در درون خود ببیند درباره تعرفههای پزشکی چه میاندیشد؟ چیزی در همین حدود که «ولی آخه مردم ندارند...» و البته توجه نمیکند که بخش اعظم مردم در کشور ما بیمه هستند پس پرداختکننده اصلی باید بیمه باشد نه افراد و موضوع اصلي بضاعت بيمهها و تنظيمات كشوري است و نه دارايي مردم. در تنگنای سهوجهیای که برشمردم سیستم سلامت کشور در تنگدستی بینظیری قرار گرفته است، تا حدی که بیمارستانهای آموزشی در تنگنا و بیمارستانهای خصوصی در حال ورشکستگی و بسیاری از پزشکان در مراحل مختلف «پی آر» کانادا قرار گرفتهاند. اینها همه در حالی است که پولی که کشور هرساله خرج سلامت میکند رقم کمی نیست و سهم سلامت از درآمدهای کشور در حدود متعارف و معقول بسیاری از کشورهای دیگر است. این واقعیت معنایی جز ضرورت بازنگری در ریشههای «بیماری سلامت» و نظارت بر کیفیت درمان در کشور ما ندارد. کسی در بالاترین مقام ذیل نامه درخواست بازنگری تعرفهها دو کلمه نوشته: «بررسی شود». آیا مایه امیدواری حداقل تا زمان «بررسیشدن» نیست؟ چرا هست ما مثل همیشه بهسرعت امیدوار میشویم و امیدوار میمانیم و بارها و بارها {امید} میبندیم. چهکار دیگری میتوانیم بکنیم؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.