نقش تعیین پایگاه دائمی فشن در اعتباربخشی مُد ایران
ستاره جاويد
سالها طول کشید که شفاف شود کلمه مد (la Mode) که فرانسوی است و کلمه فشن (Fashion) که انگلیسی است، توسط معدود مدنویسان (Fashion Journalist) ایرانی جا بیفتد و ثابت شود که هردو یک مفهوم را القا میکنند؛ خاستگاه دو کلمه در دو زبان با یک مفهوم. این شفافسازی ضربشستها از روی کلمه فشن را برداشت و استفاده از کلمه فشن در ادبیات معاصر رسانهها بدون استرس و حساسیت ادامه یافت. به اندازه همان سالهاست که درباره نبود یک پایگاه ثابت و دائمی برای رویدادهای مد و فشن بهخصوص هفته مد تهران (Tehran Fashion Week) که وجهالمصالحه جشنواره بینالمللی مد و لباس فجر قرار گرفته و با آن رویداد، خلط مبحث شده، در معدود رسانههای حرفهای مد قلمفرسایی میشود و حکایت، همچنان باقی است. مد ایران برای کسب اعتبار و تأثیرگذاری در حوزه جذب مخاطب جهانی و شناساندن ظرفیتهای مد بومی و محلی، باید و باید به فکر پایگاه دائم و ثابت و فاخر برای میزبانی تمام رویدادهای ملی و متفرقه چه از سوی دولت و چه از سوی بخش خصوصی باشد. متولیان مد در ایران باید تلاش کنند از زیر بلیت شهرداری خارج شده و بوستان گفتوگو را که استانداردهای لازم برای مدیوم مد را ندارد، کنار گذاشته و به فکر پایگاه فاخرتر و مناسبتری برای رویدادهای مد باشند که در تلاش است احیای مجدد نمایش زنده لباس (Runway - Fashion Show) را در دستور کار قرار دهد. فضای بوستان گفتوگو برای برگزاری نمایش زنده لباس (Catwalk) از امکانات فیزیکی مناسب جهت حفظ امنیت برخوردار نیست و مرکزی عمومی است. همه هفتههای مد از آغاز پیدایش با چالش نداشتن پایگاه دائمی ثابت درگیر بودند، اما چند دهه است که با استراتژیهای کارآمد از این چالش عبور کرده و توانستند موانع را رفع و اعتباربخشی به هفته مد خود را تسریع بخشند.
اولین هفته مد نیویورک (New York Fashion Week) که بعدها بهعنوان هفته خبر نیز شهرت یافت، اولین هفته مد در دنیا به حساب میآید که در سال ۱۹۴۳ و در میانه جنگ جهانی دوم برپا شد. تا آن زمان پاریس بهعنوان پایتخت مد در دنیا شناخته میشد. اما جنگ جهانی دوم مانع از این میشد که مردم و طراحان بتوانند برای بازدید و ارائه آخرین دستاوردهایشان به این شهر بروند، ازاینرو، هفته مد نیویورک متولد شد. الینور لمبرت، روزنامهنگار مشهور مد و فشن، در همان زمان با ترتیبدادن هفتهای به نام هفته خبر و با دعوت از روزنامهنگاران و خبرنگاران در دنیای مد، سعی کرد طراحان نیویورکی و آمریکایی را که تا آن زمان نادیده گرفته شده بودند، به همگان نشان دهد. البته در این مراسم بازدیدکنندگان اجازه حضور نداشتند و باید به شوروم هر طراح بهصورت مجزا سر میزدند. از نگاه تمام نشریات مطرح، این برنامه بسیار مطرح بود چراکه نشریات معتبری مانند ووگ که تا پیش از این فقط به طراحیها و طراحان پاریسی اهمیت میدادند، تا حد زیادی تجدیدنظر کردند و مد نیویورک به مجلات معتبر راه یافت. در سال ۱۹۹۴، مراسم هفته مد نیویورک توسط فرن مالیس، به محل اصلی و رسمی خود در بریانت پارک منتقل شد. پیش از این، این مراسم محل مشخصی نداشت و مراسم هفته مد نیویورک در خیمههایی طولانی برگزار میشد. از نکات قابل توجه این هفته مد این است که حضور در مراسم فقط با استفاده از دعوت پیشین امکانپذیر است. در مراسم هفته مد نیویورک که اولین برنامه از چهار هفته مد مطرح در دنیاست، طراحان مد، صنعتگران لباس و مد، خبرنگاران حوزه فشن، سلبریتیها و نشریات الکترونیکی اینترنتی فشن دعوت میشوند. اما در سال ۲۰۰۹ تعدادی از طراحان تصمیم گرفتند خارج از بریانت پارک برنامه خود را برگزار کنند. این طراحان دلیل این تصمیم خود را مشکلات اقتصادی و سخنرانیها و پرزنتیشنهای طولانی در مراسم هفته مد عنوان کردند. رویدادهای سال ۲۰۰۹ در پاییز ۲۰۰۹ هفته مد نیویورک روند خود را کمی تغییر داد و به تکنولوژی نزدیک شد. عملی که برای افزایش وسعت این رویداد مهم دنیای مد نیاز بود. این مسئله نهتنها به طراحان کمک کرد که با هزینه کمتری مجموعه خود را تهیه کنند و به نمایش بگذارند، بلکه در زمان و هزینه سفر نیز صرفهجویی شد؛ چراکه طراحان میتوانستند از این پس طرحهای خود را از طریق اینترنت به معرض تماشای عمومی بگذارند. این رخداد باعث شد نهتنها تعدادی از طراحان محصولات خود را برای عرضه در اینترنت معرفی کنند بلکه تعدادی از آنها مزونهای آنلاین راهاندازی کردند و فقط محصولات خود را از طریق اینترنت عرضه کردند. عملی که تاکنون نیز ادامه داشته است. نورما کامالی، طراح بنام و برند مشهور پولو رالف لورن راگبی، بنتون، ویکتوریا سکرت و بسیاری از برندهای مطرح دنیا برای محصولات اپل و سیستم iOS برنامههایی برای معرفی و فروش محصولات خود طراحی کردهاند. پس از این رویداد بود که ووینه تام، طراح بنام چینی-آمریکایی به دست مدلهای خود بهجای کیف، تبلتهای اچ. پی داد. در همان زمان نیز مرسدس بنز خود را بهعنوان اسپانسر هفته مد نیویورک معرفی کرد و از آن پس هفته مد نیویورک به هفته مد مرسدسبنز نیز شهرت یافت. به دلیل مشکلات اقتصادی که در سال ۲۰۰۹ گریبانگیر دنیا شده بود، بسیاری از طراحان مجبور شدند از شرکت در هفته مد نیویورک در پاییز این سال صرفنظر کنند. در سالهای گذشته، خانههای مد هزینهای تا حدود ۷۵۰ هزار دلار را برای برگزاری هرچه بهتر هفته مد نیویورک تقبل میکردند. ایده استفاده از مانکنهای مشترک برای کاهش هزینههای رانوی را دو طراح بنام مد، بتسی جانسون و ورا ونگ ارائه کردند. با همین ایده بود که مارا هافمن، سرگیو داویلا و نیکولاس کی توانستند با استفاده از مانکنهای مشترک هزینههای خود را تا ۴۰ درصد کاهش دهند. آنها خطوط مجزای کتواک خود را یکی کردند و همین امر هزینه آنها را بهشدت کاهش داد. یکی دیگر از رخدادهای مهم در فشنشو سال ۲۰۰۹، نمایش اقلامی بود که امکان استفاده در فصول مختلف سال را داشتند. طراحان به همین دلیل نام این فشنشوها را فشنشو دوستانه گذاشتند. یکی از طرحهایی که در این فصل بسیار مرسوم شد، لباسهایی بود که میشد در فصل سرما به همراه یقهاسکی پوشید و در فصول گرمتر، آنها را تنهایی به تن کرد. تمام این رویدادها را میتوان بهنوعی با بحران اقتصادیای که در این سال به اوج خود رسید، مرتبط دانست. طراحان مد و برندهای مطرح، با مشکل کاهش فروش مواجه شدند و راهی نداشتند جز طراحی لباسهایی که هزینه خریداران را کم کند. اما در سال ۲۰۱۰ هفته مد نیویورک دوباره مجبور به تغییر مکان شد. دلیل این تغییر مکان فشارهای زیادی بود که اداره پارک بریانت بر برگزارکنندگان وارد کرد. به همین دلیل در این سال، محل برگزاری هفته مد مرسدسبنز به مرکز هنرهای تجسمی و نمایشی لینکلن منتقل شد. در سپتامبر سال ۲۰۱۰ اولین مراسم هفته مد در محل جدید برگزار شد. با تغییر مکان محل برگزاری این رویداد، برگزارکنندگان هفته مد مرسدسبنز، به سیستم جدید که در سال ۲۰۰۶ توسط ادی مولون ابداع شده بود، روی آوردند. فشن جی.پی.اس (Fashion GPS) نام برنامهای بود که ادی مولون برای ارتباط بین نمایندگیهای خود ابداع کرد. البته این سیستم بهسرعت بین طراحان و برندهای مطرح دنیا مانند گوچی، شنل، دیور و… فراگیر شد. این سیستم به برگزارکنندگان هفته مد مرسدسبنز این امکان را میداد که بدون دردسر از میهمانان خود پذیرایی کنند و هر کسی را در جای مناسب خود قرار دهند. این سیستم همچنین به کمک طراحان و برندها و شرکتکنندگان در رویدادهای فشن هم آمد و آنها میتوانستند با استفاده از این برنامه، از تمام اطلاعات و وقایع هفته مد مطلع شوند. تحولات هفته مد بهاره نیویورک هفته مد مرسدس بنز در سال ۲۰۱۱ تغییرات چندانی نسبت به سال قبلش نداشت. فقط مسئولان برگزاری با اختصاص فضای بزرگتری نزدیک به ۱۷ هزار فوت مربع، باعث شدند فضای بیشتری برای عرضه محصولات طراحان و برندها وجود داشته باشد. همین امر هفته مد سال ۲۰۱۱ را جذابتر کرد. هفته مد بهاره-تابستانه این سال در هفته دوم فوریه در پارک لینکلن برگزار شد. البته حاضران در این رویداد، اعتراضهایی به دکور جدید برگزاری مراسم داشتند. به عقیده بسیاری از شرکتکنندگان، دکور تاریک و محزونتر به اندازه قبل جذاب نبوده است. برگزاری هفته مد نیویورک از سال ۲۰۱۳ در پارک لینکلن ادامه دارد. پخش 10ساله از اینترنت در دوران کرونا که مد ایران روی پخش آنلاین متمرکز شده، با عمر 10ساله پخش اینترنتی رویدادهای مد در جهان مصادف شده که خود گویای حرکت دیرهنگام مد ایران است که گنجینههای بسیار غنیتر و ریشهدارتری دارد. هفته مد لندن، در سال ۲۰۱۰ دست به ابتکار جدیدی زد. مسئولان برگزاری این برنامه اعلام کردند که تمام مراسم بهصورت زنده در اینترنت قابل تماشاست. این ابتکار باعث شد که بسیاری از افراد که امکان حضور مستقیم در مراسم را ندارند، بتوانند بهصورت زنده در جریان این برنامه قرار گیرند و همین مسئله باعث شده است که از سال ۲۰۱۰ تقاضا برای خرید مدهای نمایش دادهشده در این رخداد، رشد چشمگیری را شاهد باشد. نمایش زنده مراسم، همزمان با برگزاری آن در سایت هفته مد لندن (London Fashion Week) در دسترس است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.