آسیب فعالیتهای معدنی در مناطق چهارگانه محیط زیست
سپهر سلیمی
فعالیت معادن در مناطق چهارگانه حفاظتشده سازمان محیط زیست میتواند زمینه بروز آسیب جدی برای زیستگاه و گونههای جانوری و گیاهی را ایجاد کند. بر اساس ماده سه قانون حفاظت و بهسازي محيط زيست، عرصههاي طبيعي با عنوان پاركهاي ملي، آثار طبيعي ملي، پناهگاه حياتوحش و منطقه حفاظتشده تحت مديريت سازمان حفاظت محيط زيست كشور قرار دارد. بر اساس اصلاحیه قانون معدن که در سال 92 مصوب شد، استعلام از سازمان حفاظت محیط زیست برای بهرهبرداری از معادن تنها در محدوده مناطق چهارگانه انجام شود و این به آن معناست که به راحتی میتوان در مناطق شکار ممنوع از معادن بهرهبرداری کرد. نکته بدتر این قانون آن است که اگر برای ایجاد معدن در مناطق چهارگانه تقاضایی مطرح شود، حتی در صورت مخالفت سازمان حفاظت محیط زیست، مسئله به کارگروهی استانی ارجاع میشود که بر اساس ترکیب آن شورا، محیط زیست فقط یک رأی دارد و همیشه مغلوب خواهد بود. اصلاح این قانون یکی از مطالبات جدی حامیان محیط زیست و گروههای حامی حیاتوحش در سالهای اخیر بوده است.
ایجاد جاده برای دسترسی به معدن علاوهبر اینکه باعث تخریب در داخل مناطق میشود، راه دسترسی شکارچیان و متخلفان به معادن را آسان میکند. طبق قانون، ورود به مناطق چهارگانه بدون هماهنگی ممنوع است، اما وجود معدن در یکی از مناطق باعث میشود که شکارچیان علاوهبر استفاده راحت از جاده ایجادشده، در پوشش پرسنل معدن به منطقه وارد شوند. همچنین مواردی گزارش شده است که پرسنل معادن برای حیاتوحش منطقه ایجاد مزاحمت کرده یا اقدام به کشتن و شکار حیوانات میکنند. در برخی موارد، وجود جادههای اشارهشده سبب تسهیل ورود آفرود و موتورسواران به منطقه میشود. تخریب خاک، نابودی پوشش گیاهی و گاهی زیرکردن گونههای جانوری در کنار ایجاد سروصدا و مزاحمت برای حیاتوحش از آسیبهای ایجادشده توسط این گروه در مناطق حفاظتشده است. یکی دیگر از مشکلات معادن، ایجاد سروصدا به واسطه انفجارهای لازم برای فعالیتهای معدنی است. این انفجارها باعث ایجاد ترس و وحشت در حیوانات وحشی شده و منطقهای را که باید پناهگاه این حیوانات باشد، به محیطی ناامن و پراسترس تبدیل میکند. وجود معادن در مناطق حفاظتشده جنگلی با تخریب جنگل و قطع درختان همراه است. معادن همچنین با تخریب طبیعت، چهرهای زشت در دل طبیعت بکر ایجاد میکنند و متأسفانه پس از اتمام فعالیت، با وجود الزام محیطزیستی توجهی به بازسازی محیط ندارند. ایجاد گردوغبار از دیگر عوامل آسیبزننده توسط معادن است که به تشدید آلودگی هوا و ریزگردها منجر میشود. نشستن این گردوخاک روی گونههای گیاهی مناطق حفاظتشده میتواند سبب ایجاد مشکل شود. رعایتنکردن اصول حفاظت از خاک میتواند نقش مؤثری در فرسایش خاک داشته باشد. در مناطقی که معادن در مجاورت سدها و رودخانهها هستند، خاک فرسایششده پس از بارندگیهای شدید در بستر رودخانهها و پشت سدها تجمع میکند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.