نگاهي به سريال «سرباز»
دنياي درون
فرهاد خالدينيک: تماشاي سريالهاي مناسبتي در شبهاي مبارک رمضان، به عادت ديرينه بسياري از مخاطبان جدي تلويزيون تبديل شده است؛ مخاطباني که سطح توقعشان از شبکههاي مختلف سيما با توجه به سابقه ذهني از کيفيت سريالهاي بهنمايشدرآمده در رمضانهاي گذشته، فرق ميکند؛ برای مثال، توقع و انتظاري که مخاطب تلويزيوني از سريال مناسبتي شبکه سوم سيما دارد با انتظاري که همين مخاطب از سريال شبکه دوم سيما دارد، قطعا متفاوت است. مخاطبي که بهنوعي عادت کرده سريالهايي با ريتمي نسبتا تند و قصههايي غالبا پرکشش را ازطريق شبکه سه به تماشا بنشيند، ممکن است چنين توقعي را از سريالهاي رمضاني شبکههاي ديگر سيما نداشته باشد. شايد به همين دليل است که به نظر ميرسد «سرباز» در شبهاي نخست پخش، نتوانست آنچنان که انتظار ميرفت توقع دنبالکنندگان سريالهاي شبکه سوم سيما را برآورده کند؛ سريالي که بسياري آن را فاقد قصهاي جذاب و درگيرکننده و داراي ريتمي کند و خستهکننده قلمداد ميکنند و شايد خيلي زود تصميم گرفتند، قيد تماشاي آن را بزنند. با وجود این، براي تحليل سريال «سرباز» بد نيست به کارنامه سينمايي هادي مقدمدوست، فيلمنامهنويس و کارگردان اثر، نگاهي بيندازيم. کارگرداني که بهعنوان نويسنده فيلمنامه، تجربيات موفقي در کنار حميد نعمتالله به دست آورده و با ساخت «سربهمُهر» و اپيزودي از فيلم سينمايي «هيهات» نشان داد که در زمينه کارگرداني نيز ميتواند حرفهاي بسياري براي گفتن داشته باشد. از اينرو «سرباز» را ميتوان در امتداد ساختههاي قبلي مقدمدوست و ميل و علاقه وافر او به نمايش ذهنيات و درونيات شخصيتهاي آثارش دانست. اتفاقي که در «سربهمُهر» در شخصيتپردازي صبا (با بازي ليلا حاتمي) رخ داده و فيلم سعي ميکرد با نمايش نشانهها و رگههايي از ترسها، تلاشها و دغدغههاي اين شخصيت، قصه نهچندان پرپيچوخمش را بهشکل دلپذيري براي مخاطب روايت کند، در اينجا در بستر داستان سريال گسترده شده و شخصيتهاي متعدد آن را در ميان چالشهاي ذهني خويش در مسير انتخابهاي سهل يا دشوار زندگي، درگير ميكند. خط اصلي قصه در آغاز سريال روي دو شخصيت يحيي (آرش مجيدي) و يلدا (اليکا عبدالرزاقي) متمرکز شده و نحوه آشنايي، مواجهه و تعامل آنها با يکديگر و خانوادههايشان، حوادث هر قسمت را رقم ميزند؛ حوادثي که اگرچه چندان تکاندهنده و پرتعليق به نظر نميرسند و قرار نيست زمينه ميخکوبشدن تماشاگر را فراهم کنند، اما اندکي تأمل و تعمق در آنها و همراهشدن با تصميمات درست يا غلطي که شخصيتهاي سريال اتخاذ ميکنند، ميتواند دنيايي کموبيش واقعي و فارغ از رنگ و لعابهاي جعلي را درنظر مخاطب عينيت بخشد؛ برای نمونه نگاه کنيد به شخصيت يلدا که با اينکه در لحظاتي رويکردش در برخورد با يحيي و خانوادهاش گستاخانه و سؤالبرانگيز مينمايد، ولي اندکي تلاش برای نزديکشدن به اين شخصيت و پيبردن به دغدغههاي خاص او ميتواند زمينه همراهي مخاطب با يلدا را فراهم کند. مقدمدوست اما بهمنظور فراهمشدن هر چه بيشتر زمينههاي اين همراهي، استفاده فراوان از نريشن (گفتار متن) را در دستور کار قرار داده که در جايجاي سريال به مدد تصاوير آمده تا درونيات شخصيتها را بيشازپيش آشکار کنند. نريشنهايي با صداي خاص استاد ناصر طهماسب که گاهي آنقدر از تصاوير جلو ميزنند که سايهشان بهشدت بر کليت اثر سنگيني کرده و در پارهاي لحظات، نمايشهاي راديويي را در ذهن متبادر ميکنند. با اين حال، شايد اگر به جاي راوي، شخصيتهاي سريال خود در مقام روايت نريشنها برآمده و البته اين نريشنها حجم کمتري از زمان سريال را به خود اختصاص ميداد، ارتباط بهتر و کاملتري ميان مخاطبان سريال با قصه و شخصيتهاي آن برقرار ميشد. اينچنين است نمايش پيامکهاي ارسالي شخصيتهاي سريال به يکديگر که هرچند روش تازه ديگري را براي بروز و ظهور افکار و عقايد شخصيتها در اختيار کارگردان اثر قرار داده است، ولي موجب فاصلهگذاري بيشتر ميان فضاي سريال با مخاطبي ميشود که تمايل دارد قصه آن را بهجاي شنيدن و تعريفکردن، به زبان تصوير به نظاره بنشيند. سريالي که البته هنوز به نيمهراه نيز نرسيده و براي ارزيابي دقيقتر آن باید تا زمان پخش قسمتهاي پاياني صبور بود و منتظر ماند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.