مايک پمپئو تنها براي چند ساعت به اسرائيل رفت
طرح الحاق روی میز مذاکره
قطار ديپلماسي ايالات متحده پس از دو ماه توقف به دليل شيوع ويروس کرونا دوباره به حرکت افتاد و وزير خارجه آمريکا روز گذشته در آستانه تشکيل کابينه جديد اسرائيل به ديدار بنيامين نتانياهو، نخستوزير اسرائيل و بني گانتس، شريک او در کابينه جديد رفت تا درباره موضوعاتي ازجمله مقابله با ويروس کرونا، اقدامات ايران در منطقه و الحاق بخشهايي از کرانه باختري به اسرائيل، مذاکره کند. سفر مايک پمپئو در شرايطي انجام ميشود که امروز قرار است مراسم تشکيل کابينه جديد اسرائيل برگزار شود تا به بنبست سياسي بيش از يک سال اخير اسرائيل که حاصل آن برگزاري سه انتخابات بود، پايان داده شود. بني گانتس، رقيب نتانياهو که بر اساس توافق گذشته خود با نتانياهو، رياست کنست (پارلمان اسرائيل) را عهدهدار بود، از اين سمت استعفا داد تا به احتمال بسيار زياد امروز بهعنوان وزير دفاع در کابينه ائتلافي نتانياهو منصوب شود. طبق توافق انجامشده قرار است سمت نخستوزيري ميان نتانياهو و گانتس و وزارتخانهها هم ميان دو حزب ليکود و آبي و سفيد تقسيم شود و هرکدام دو سال اين سمت را در اختيار داشته باشند. گانتس هم از اکتبر 2021 نخستوزير اسرائيل خواهد شد. علاوه بر تنشهاي سياسي داخلي ميان احزاب اسرائيلي براي تشکيل کابينه، موضوع الحاق بخشهايي از کرانه باختري به اسرائيل هم از مباحث مطرحشده ميان اين احزاب بود و حساسيت موضوعات منطقهاي باعث شد تا پمپئو در سفري چندساعته و با تعداد کمي همراه، به دليل محدوديتهاي ناشي از شيوع کرونا روانه قدس شود. مقابله با نفوذ ايران واشنگتن درباره ضرورت انجام اين سفر چندساعته در چنين شرايطي توضيح مشخصي نداد و صرفا در بيانيهاي کوتاه بدون اشاره به هيچ دستور کار دارای اضطراري و فوريتي، اعلام کرد که پمپئو قرار است درباره «مبارزه با بيماري همهگير کرونا، امنيت منطقه و نفوذ زيانبار ايران در منطقه بحث و گفتوگو کند»؛ اما اظهارات نتانياهو و پمپئو قبل از ديدار جزئيات بيشتري از دلايل اين سفر ارائه ميدهد. نتانياهو در نشست خبري قبل از مذاکره با وزير خارجه آمريکا با اشاره به همهگيري ويروس کرونا، به «موضوع نگرانکننده ديگر براي منطقه» هم اشاره کرد. به گفته نتانياهو «نفوذ و اقدامات ايران در منطقه، همهگيري ديگري است که بايد نگران آن باشيم و دراينباره با وزير خارجه آمريکا مذاکره خواهم کرد». براساس گزارشها، در دو ماه گذشته حملات اسرائيل عليه آنچه «اهداف ايران و متحدانش در سوريه» عنوان شده، شدت يافته است. مايک پمپئو روز گذشته در گفتوگويي با يک روزنامه اسرائيلي حامي نتانياهو با اعلام حمايت از سياست نخستوزير اسرائيل در قبال ايران گفت که «با توجه به تحريمهاي شديدي که عليه ايران اعمال شده، درآمد اين کشور شديدا کاهش يافته؛ اما همچنان بخش درخورتوجهي از درآمد ايران صرف افزايش نفوذ در منطقه ميشود». يک مقام آمريکايي هم گفته است که «با توجه به موضع تضعيفشده ايران، آمريکا و اسرائيل بايد از اين وضعيت بهترين استفاده را ببرند». طرح جنجالي الحاق کرانه باختري تصميم نتانياهو درباره الحاق حدود 30 درصد از کرانه باختري به اسرائيل که با چراغ سبز ترامپ انجام شده، يکي ديگر از موضوعات مهم مورد مذاکره وزير خارجه آمريکا و مقامهاي اسرائيلي بود و حتي ميتوان گفت اهميت اين موضوع و طرح صلح ترامپ براي منطقه، باعث سفر فوري پمپئو به اسرائيل شد. پمپئو پيش از مذاکراتش با نتانياهو ترجيح داد تا درباره اين الحاق موضعگيري نکند و صرفا تأكيد کرد که «اين موضوع داخلي اسرائيل است و ايالات متحده از هر تصميم اسرائيل دراينباره حمايت ميکند»؛ اما وزير خارجه آمريکا تأييد کرد که مهمترين موضوع مورد مذاکره «بحث رودررو با نتانياهو و گانتس درباره طرح صلح آمريکا براي اسرائيل و فلسطين و لزوم افزايش سرعت اجراي اين طرح است». مهمترين مسئله تأثيرگذار بر اين برنامه صلح، الحاق قريبالوقوع بخشهايي از کرانه باختري است که قرار است کنست اسرائيل اول جولاي (10 تير) درباره آن رأيگيري کند. دراينميان، نتانياهو از حاميان الحاق اين سرزمينها به شمار ميآيد و به نظر ميرسد گانتس هم جز چند ملاحظه، مخالفتي با اين الحاق نداشته باشد. اين در حالي است که مقامهاي تشکيلات خودگردان فلسطيني در همان ماه ژانويه که از طرح صلح ترامپ رونمايي شد، مخالفت کامل خود را با اين طرح اعلام و هرگونه تصميمگيري درباره سرزمينهاي فلسطينينشين بدون مشارکت فلسطينيها رد کردند. محمود عباس، رئيس تشکيلات خودگردان فلسطين، در موضعگيري جديد در اوايل ماه آوريل دوباره موضع دولت خود را تکرار کرد که از زمان طرح ترامپ در ماه ژانويه بدون تغيير باقي مانده است. «هيچکس نبايد خود را فريب دهد. دنيا اين روزها درگير بحران ويروس کرونا است؛ اما اين دليل نميشود که آنها حقوق ما را پايمال کنند. ما به هيچ طرفي اجازه نخواهيم داد حقوق ما را نقض کند». پس از اظهارات عباس هم يکي از سخنگوهاي دفتر رئيس تشکيلات خودگردان در بيانيهاي با ارائه توضيحات بيشتر اعلام کرد: «ايالات متحده هيچ حقي در مشروعيتبخشيدن به تصميم اسرائيل درباره سرزمينهاي فلسطيني يا تصميمگيري درباره آنچه در اين سرزمينها رخ ميدهد، ندارد. فلسطينيها تنها کساني هستند که درباره آينده سرزمين خود تصميم ميگيرند». ديويد شاپيرو، سفير سابق آمريکا در اسرائيل، با انتشار مقالهاي در روزنامه اسرائيلي هاآرتص احتمال داد که اين سفر با هدف «هماهنگي مواضع دو طرف در موضوع الحاق و نيز محکمترکردن پايگاه ترامپ نزد مسيحيان انجيلي و يهوديان راستگرا در آستانه انتخابات رياستجمهوري آمريکا در ماه نوامبر» انجام گرفته باشد. شاپيرو در ماه مارس هشدار داده بود که الحاق کرانه باختري ميتواند حمايت هر دو حزب دموکرات و جمهوريخواه آمريکا از اسرائيل را با چالش جدي مواجه کند و بهاينترتيب مانعي مهم بر سر راه کمکهاي نظامي آمريکا به اسرائيل ايجاد شود. در چنين شرايطي، تعويق الحاق کرانه باختري به اسرائيل را نبايد به طور کامل از نظر دور داشت. استيون کوک، تحليلگر سياست خارجي در «فارن پالسي» مينويسد: «از نگاه برخي اسرائيليها، وزن مذهبي و احساسي دادهشده به کرانه باختري به اندازهاي زياد است که حتي در صورت مخالفتهاي گسترده بينالمللي، اين الحاق تحت هر شرايطي بايد انجام شود. دراينميان برخي اعضا و تحليلگران خوشنيت واقعيتي مهم را درباره کرانه باختري ناديده ميگيرند. موضوع الحاق براي بسياري از اسرائيليها، حتي مقامهاي رسمي اسرائيل يک مسئله وجودي است و احتمالا اکثريتي درخورتوجه به اين موضوع توجهي نشان نميدهند. از نظر آنها هيچ شريکي براي صلح وجود ندارد يا اگر باشد، آنقدر ضعيف است که کاري از پيش نميبرد». برخي چهرههاي برجسته نظامي اسرائيل هم با اين الحاق مخالفت کردهاند. سه مقام نظامي عاليرتبه اسرائيل که نخواستند اشارهاي به نامشان شود، اعتقاد دارند که الحاق کرانه باختري به اسرائيل ميتواند صلح اسرائيل با مصر و اردن را به خطر بيندازد و اين امر در نهايت آينده اسرائيل را به خطر خواهد انداخت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.