کرونا کدام انتخابات را در سراسر جهان به تعویق انداخته است
آرایی که به صندوق نمیرسند
عاطفه مرادی: در روزهای اول این هفته، قرار بود لهستان شاهد برگزاری انتخابات سراسری باشد؛ انتخاباتی که با حواشیاش حالا میتواند در کتابهای تاریخ آورده شود، چراکه شعب اخذ رأی در این کشور تعطیل بود و مشارکت مردمی هم تقریبا صفر بود. اینها نتیجه بحران سیاسیای است که با شیوع ویروس کرونا تشدید شده. لهستان بهعنوان یکی از اعضای اتحادیه اروپا با 38 میلیون جمعیت در حالی این وضعیت بلاتکلیف را تجربه میکند که انتخابات ریاستجمهوری در آن نه به صورت رسمی به تعویق افتاده و نه لغو شده بود، چراکه دولت و اپوزیسیون در دستیابی به راهحلی قانونی و امن ناکام ماندند. چپگراها روز يکشنبه را انتخاباتی بدون رأی توصیف کردهاند؛ درحالیکه احزاب چپگرا با صندوقهای رأی دستساز در مدرسهای که معمولا بهعنوان یکی از شعب اخذ رأی استفاده میشد، حاضر شده بودند. آنها تعطیلی شعب اخذ رأی را به معنی لغو انتخابات دانستهاند، در صورتی که علت یا عامل آن هنوز مشخص نیست. در همین حال جنبش شهروندان لهستانی بهعنوان یکی از گروههای مخالف دولت با برگزاری مراسمی اعتراضی در ورشو، پایتخت کشورشان، بر ضرورت بازسازی اساسی لهستان تأکید کردند. با توجه به شرایطی که لهستان برای برگزاری این انتخابات از سر گذرانده، یکی از نمایندگان چپگرای مجلس لهستان از احزاب مختلف دعوت کرده تا برای دستیابی به راهحل مناسب و توافق برای زمان و نحوه برگزاری مجدد انتخابات گردهم آیند. درحالیکه اغلب احزاب با برگزاری این نشست در روز چهارشنبه موافقت کردهاند، اما حزب حاکم راستگرای قانون و عدالت هنوز پاسخی به این درخواست نداده است. بهاینترتیب وضعیت سیاسی لهستان تا این لحظه در وضعیتی وهمآلود و نامشخص سپری میشود. بر اساس قانون، دولت لهستان برای بهتعویقانداختن انتخابات باید وضعیت فوقالعاده ناشی از بلایای طبیعی اعلام ميکرد؛ اقدامی که به دلیل مقاومت ورشو در جدیگرفتن شیوع کرونا در این کشور اعلام نشده و دولت سعی کرده است با تعطیل نگهداشتن شعب اخذ رأی همزمان از جدیکردن وضعیت عمومی ناشی از کرونا و بهتعویقافتادن انتخابات جلوگیری کند. بااینحال حزب حاکم در توضیحی ارتباط برگزارنشدن انتخابات و کرونا را رد و اعلام کرده وضعیت کرونا در این کشور آنقدر شدید نیست که نیاز به چنین اقدامی باشد. این حزب همچنین اعلام کرده است که در صورت اعلام یک فاجعه طبیعی، شرکتهای چندملیتی حاضر در لهستان مجبور میشوند مبالغ هنگفتی را برای جبران خسارت هزینه کنند و بهتبع آن دولت برای پرداخت بخشی از این مبالغ بهشدت تحت فشار قرار میگیرد. کرونا البته اگر برای همه جهان بد بود، برای پوپولیست حاکم در لهستان به کار آمده است. آندری دودا به خوبی میتواند از شرایط پیشآمده که طی آن احزاب مخالف نمیتوانند کمپینهای انتخاباتی داشته باشند، استفاده کند. دموكراسي در بوته آزمايش اما واقعیت این است که همهگیری ویروس کرونا انتخابات را در لهستان به یک بحران تبدیل کرده است؛ از یک طرف برگزاری انتخابات به معنی شیوع بیشتر این بیماری و از طرف دیگر برگزارنشدنش بنبستی سیاسی است. لهستان در این تجربه تنها نیست. بحران جهانی کرونا، دموکراسیهای جهان را در ورطه آزمونهایی چندجانبه قرار داده که مهمترین آنها البته برگزاری انتخابات است. اولین انتخاباتی که پس از همهگیری کرونا در جهان برگزار شد، 15 آوریل در کره جنوبی بود. مشارکت در این انتخابات بسیار بالا اما تدابیر بهداشتی و امنیتی نیز در این کشور بسیار شدید بود. رأیدهندگان با پوشیدن ماسک و رعایت فاصله اجتماعی در صفهای رأی، پس از تبسنجی و تعویض دستکش رأی خود را ثبت میکردند. کووید- 19، انتخابات را در بیش از 47 کشور و منطقه به تعویق انداخته یا لغو کرده است. انتخابات اتیوپی که قرار بود آگوست امسال برگزار شود، به زمان دیگری موکول شد و همهپرسی قانون اساسی شیلی پنج ماه به تعویق افتاد. ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، هم مجبور شد رفراندوم قانون اساسی را در این کشور به تعویق بیندازد؛ رفراندومی که قرار بود قدرت بلامنازع او در روسیه را تا سال 2036 تضمین کند. در مجارستان با وجود اینکه هیچ انتخاباتی در دستور کار نیست، ویکتور اوربان، نخستوزیر راستگرای آن، در راستای اجرای قانون وضعیت فوقالعاده، برگزاری هر انتخاباتی را لغو کرده است. در آمریکای جنوبی، کرونا دولت موقت بولیوی را با مجبورکردن اوو مورالس، رئیسجمهوری پیشین این کشور براي كنارهگيري از قدرت که همین حالا هم با بحران مشروعیت روبهروست، وادار کرده تا کمی بیشتر این برزخ سیاسی را تحمل کند. انتخابات بولیوی که قرار بود ماه می برگزار شود، اکنون قرار است طی ماههای ژوئن و سپتامبر برگزار شود. انتخابات محلی در اروگوئه و انتخابات اولیه در پاراگوئه هم به دلیل شیوع کرونا به سال بعد موکول شدهاند. در آفریقا 15 انتخابات قرار است پیش از پایان سال 2020 برگزار شوند. رهبران برخی از این کشورها مانند گینه حاضرند با وجود مشارکت پایین انتخابات را برگزار کنند درحالیکه گروه دیگری از بهتعویقانداختن انتخابات بهعنوان ابزاری برای تمدید قدرتشان استقبال کردهاند. بااینحال در آفریقای جنوبی تمامی انتخابات شهرداریها که قرار بود طی ماههای مارس و می برگزار شوند، فعلا به زمانی نامعلوم موکول شدهاند. علاوهبر آفریقای جنوبی، انتخابات شهرداریهای تونس، انتخابات سه منطقه سنای نیجریه و انتخابات شورای 16 شهر در زیمبابوه فعلا لغو شدهاند. آمریکا هم که قرار است در ماه نوامبر شاهد برگزاری انتخابات ریاستجمهوری باشد، تحتتأثیر کرونا قرار گرفته؛ از جمله آنکه انتخابات اولیه در 15 ایالت به زمان دیگری موکول شده است. در خاورمیانه در ایران، انتخابات دور دوم مجلس شورای اسلامی که قرار بود 17 آوریل برگزار شود تا 11 سپتامبر 2020 به تعویق افتاد. انتخابات مجلس سوریه هم که همه منتظر برگزاری آن در آوریل 2020 بودند به جولای موکول شد. در اروپا انتخابات مجلس در مقدونیه شمالی، انتخابات سراسری در صربستان، انتخابات فدرال در سوئیس و رفراندوم ایتالیا برای کاهش کرسیهای مجلس به تعویق افتاده است. این تجربه جدیدی برای همه جهان است؛ آزمونی برای تمامی کشورهایی که تلاش کردهاند دستکم در ظاهر دموکرات باقی بمانند. اکنون کشورهای بسیاری در حال تلاشاند و امکان بهتعویقانداختن انتخابات و رفراندومها را بررسی میکنند. مسئله جدیتر اما قضاوت و بهرأیگذاشتن اقدامات رهبران کشورهای مختلف است که فرصتش در خلال این بهتعویقافتادنها از دست میرود. در جریان بحران کرونا، رهبران هر روز در مظان اتهام قضاوتها هستند؛ قضاوتهایی که متأسفانه این شانس را ندارند که در صندوقهای رأی خود را نشان دهند؛ درحالیکه قرنطینه هم راه ابراز آنها را در خیابانها بسته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.