|

نجف دريابندري در بهشت سکينه کرج آرام گرفت

يک گل سرخ براي نجف

عسل عباسيان: شمار وداع‌کنندگان با آقاي مترجم، نجف دريابندري، کمتر از ۳۰ نفر بود؛ رعايت فاصله اجتماعي سبب شده بود تا مراسم خاک‌سپاري يکي از قله‌هاي فرهنگ معاصر ايران بسيار خلوت باشد. صلات ظهر چهارشنبه ۱۷ ارديبهشت ۹۹ نجف دريابندري، در شماره ۷۴ رديف سه قطعه ۱۲ بهشت سکينه کرج در مراسمي خصوصي آرام گرفت؛ مراسمي که در آن هيچ‌ نويسنده و مترجمي حاضر نبود و سهراب دريابندري، ميراث‌دار نجف دريابندري و فهيمه راستکار، تک‌و‌تنها پدرش را به خاک سپرد. اما سهراب مي‌گويد پس از عادي‌شدنِ وضعيت و عبور از دوران کرونا، حتما مراسمي براي «استاد نجف» ترتيب خواهند داد. او در ادامه از گران‌سنگ‌ترين ميراث پدر، مي‌گويد: «ترجمه تاريخ فلسفه برتراند راسل، فصلي تازه در تاريخ فکري ايرانيان گشود، کتابي که براي اولين بار تبديل به منبعي به‌روز براي تاريخ فلسفه در ساحت زبان فارسي شد. بسياري از نويسندگان مثلا همينگوي با ترجمه پدر، به فارسي‌زبانان معرفي شدند و خودش شاهکارش را «پيرمرد و دريا» مي‌دانست». سهراب مي‌گويد خودش «هاکلبري‌فين» را بيش از همه دوست دارد و وقتي در سال‌هاي کودکي‌اش پدر مشغول ترجمه اين کتاب بوده، فصل به فصل، تازه‌تازه کتاب را مي‌خوانده و بعد هم موقع حروف‌چيني و ويرايش آن را بازخواني مي‌کند و امروز بيش از ۱۵ بار کتاب را مرور کرده است. او همچنين مي‌گويد کتابِ «درد بي‌خويشتني» نوشته نجف دريابندري جلد دومي داشته که نسخه دست‌نويس آن گم شده است و کسي نمي‌داند کجاست، بنابراين احتمالا هرگز چاپ نخواهد شد. موقعي که «استاد نجف» به خاک سپرده شد، باران ارديبهشت بر بهشت سکينه مي‌باريد و يک گل سرخ براي نجف، مترجم «يک‌ گل سرخ براي اميلي» روي خاک تازه مزار او خودنمايي مي‌کرد. گل سرخي که اشلينگ‌ساره حق‌شناس، دختر علي‌محمد حق‌شناس، فرهنگ‌نويس و يار غار نجف دريابندري، براي وداع با دوستِ پدر آورده بود. سهراب مي‌گويد پدرش از خاک‌سپاري در قطعه هنرمندان يا هر مکان خاص ديگري سر باز زده، از اين‌رو سال‌ها قبل چند قبر در بهشت سکينه خريده و به او چنين وصيت کرده است: «سر فوت يکي از دوستان که خانواده‌اش مصر بودند در قطعه هنرمندان دفن شود، پدر از اين بابت متأسف شده بود و تنها وصيتي که به من کرد اين بود که وقتي مردم ابدا نمي‌خواهم در قطعه هنرمندان يا هيچ جاي ويژه‌اي دفن شوم، دلم مي‌خواهد جايي دفن شوم که مردم عادي دفن مي‌شوند و دلم نمي‌خواهد و تمايز و برتري‌اي براي من قائل شوند. مگر وقتي يک خياط چيره‌دست از دنيا مي‌رود، او را در مکان به‌خصوصي دفن مي‌کنند؟» از همين جمله مي‌توان سلوک و نگاه استاد نجف را به زندگي دريافت، اينکه او براي خودش جايگاه ويژه‌اي قائل نبوده و گمان نمي‌کرده کاري که علاقه داشته و پي گرفته است، منحصر‌به‌فرد و به‌خصوص بوده، گرچه همگان بر اين باورند که او در کارش کم‌نظير و حتي بي‌نظير بوده اما خودش به آن، ابدا غره نبود. سهراب، ويژگي و وجه تمايز کار پدر را به‌متن آوردن صداي به‌حاشيه‌‌رانده‌شدگان مي‌داند و مي‌گويد: «پدر دوران سختي را در جنوب ايران گذرانده بود و رنج زندگي مردمان جنوب را که در کنتراستي با لوله‌هاي بزرگ استخراج نفت قرار داشت چشيده بود، از همين رو زندگي را راحت گرفته بود و با کارش، ادبيات و صداي به‌حاشيه‌رانده‌شدگان و مردم جنوب را به متن آورده بود». در سوگواري و وداع سوت‌و‌کور و خلوت نجف دريابندري، مويه‌هاي سربازي که از يگان مرخصي گرفته بود تا خودش را به بهشت سکينه برساند، خودنمايي مي‌کرد. جواني که درباره نجف دريابندري مي‌گويد: «او براي من يک مترجم صرف نبود، کسي بود که مرا با قهرمان زندگي‌ام پيوند داد: سارتروس در داستان انبارسوزي در کتاب «يک گل سرخ براي اميلي» و سانتياگوي «پيرمرد و دريا» مرا به خودم، شناساندند». نجف دريابندري، فرزند ناخدا خلف، سه قبر آن‌سوتر از همراه ساليانش فهيمه راستکار و در مجاورت فخر‌ ايران راستکار خواهر بزرگ فهيمه که رئيس کتابخانه مجلس در دوره پهلوي دوم بود، آرميد اما چه باک که تا زبان فارسي هست و ايران هست و فلسفه هست و ادبيات، او نيز زنده است و جاودان.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.