مخاطرات و مشکلات حيوانات خليج فارس
سپهر سليمي
روز ملي خليج فارس را در شرايطي گذرانديم که با وجود آنکه ايرانيان تعصب ويژهاي روي نام اين دريا دارند؛ اما به شرايط محيط زيستي اين درياي استراتژيک توجه نمیکنند، آنقدرکه روي نام آن حساسيت وجود دارد، به وضعيت اکولوژيک آن اهميتي داده نميشود. در اين يادداشت به بخشهايي از مشکلات و گرفتاريهاي گونههاي جانوري زيستمند اين دريا اشاره میشود.
مرجانها يکي از اجزاي بسيار مهم تنوع زيستي هستند. گرمايش جهاني يکي از مهمترين عوامل تهديدکننده مرجانهاست. ماهيگيري بيش از حد ازآنجاکه بر چرخه زيستي اثر ميگذارد، ميتواند سبب مرگ مرجانها شود. لنگر کشتيهاي ماهيگيري نيز از جمله موارد آسيبرسان است. خليج فارس يکي از زيستگاههاي منحصربهفرد مرجانها در دنياست و هشت درصد صخرههاي مرجاني جهان در اين منطقه وجود دارد. متأسفانه مرجانهاي خليج فارس در شرايط بسيار بدي هستند، بهطوريکه طبق اعلام مدير کل دفتر زيستبومهاي دريايي سازمان حفاظت محيط زيست، ۹۰ درصد از مرجانهاي خليج فارس سفيد شدهاند. آلودگي نفتي در نفتخيزترين درياي جهان طيف وسيعي از موجودات زنده از نهنگ و دلفين، ماهيها تا خرچنگها، ميگوها، لاکپشتها، پرندگان، صخرههاي مرجاني و گياهان دريايي را تحت تأثير قرار ميدهد. بلع مواد نفتي و آغشتهشدن بدن حيوانات ميتواند به اشکال مختلف به آنها آسيب برساند. براساس اطلاعات اداره ملي اقيانوسي و جوي آمريکا، برآورد تعداد حيوانات کشتهشده در اثر آلودگي نفتي در دريا بسيار مشکل است. صيد بيرويه ماهيها و بهويژه صيد ترال که در سالهاي اخير نيز جنجالي شده، از جمله ديگر عواملي است که حيات جانوران در خليج فارس را بهصورت جدي تهديد میکند. يادمان باشد براساس ادامه روند فعلي و طبق پيشبيني دانشمندان، تا سال 2048 تمام ماهيان بزرگي که از گوشت آنها در صنايع غذايي استفاده ميشود، منقرض خواهند شد. صيد کوسهها با توجه به جايگاه ارزشمند زيستي آنها از ديگر تخلفاتي است که بارها در خليج فارس شاهد آن هستيم. همچنين صيد و قاچاق ماهيهاي آب شور و آکواريومي همچنان در اين دريا ادامه دارد. دلفينهاي باهوش از ديگر قربانيان آلودگيهاي محيط زيستي خليج فارس هستند. گردشگري غيرمسئولانه و برخورد با پرههاي قايقهاي موتوري از ديگر عوامل آسيبزننده به اين حيوانات است. همچنين صحبتهاي تأييدنشدهاي از کشتن دلفينها توسط ماهيگيران، بهدليل خوردن ماهيهاي اسيرشده در تور و همچنين صيد دلفينها براي مقاصد نمايشي و حضور در دلفيناريومها شنيده ميشود. هجوم تورهاي گردشگري به جزيرههاي بيسرنشين که قرنها زيستگاه پرندگان بودهاند، از ديگر بلاهاي جديدي است که خليج فارس به آن مبتلاست. حوضچههاي پرورش ميگو، تخريب ساحل و زيستگاه لاکپشت پوزهعقابي از ديگر مخاطرات پيشروي حيوانات زيستمند خليج فارس است. همچنين شرايط ژئوپليتيک اين دريا بهگونهاي است که همواره سايه جنگ بر سر اين شاخاب سايه افکنده، جنگي که ميتواند آسيب جدي براي زيستبوم اين دريا باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.