بچهها درکی از اتفاقات ندارند
فاطمه مژده
این روزها با شيوع اپیدمی کرونا، تشخیص و درمان پدیده افسردگی در کودکان، بهویژه در دورههای اولیه رشد و تحول آنها، فوقالعاده حساس و درعینحال متضمن دقت و درایت خاص است. درواقع وجود افسردگی در کودکان خردسال و سنین پیشدبستانی و دبستانی يك بيماري مهم بوده و به درمان نياز دارد. مسئله اصلي، اتخاذ تدابیر لازم برای پیشگیری از ابتلای کودکان به اختلال افسردگی، بهویژه در این دوران است، چراکه افسردگی در کودکی میتواند عواقب بسیار نامطلوب و ناخوشایندی در دوران بزرگسالی به همراه داشته باشد. در این یادداشت به بررسیهای مربوط به پدیده افسردگی در کودکان و چگونگی تشخیص آن در بین کودکان پرداخته شده و اهمیت مسئله پیشگیری اولیه از افسردگی مورد توجه و بحث قرار خواهد گرفت. ازآنجاكه کودکی دوره نشاط و سرزندگی است، تشخیص اختلال افسردگی حائزاهمیت است. از نظر تاریخی، اصلیترین علت ایجاد تردید درباره وجود پدیده افسردگی در کودکان، بهگفته برخی از نظریهپردازان، روانتحلیلگری است. دیدگاه مهم در ارتباط با پدیده افسردگی کودکان به نظر برخی روانشناسان مربوط میشود به افسردگی پنهان یا پوشیده در کودکان که درواقع در آنها وجود دارد، اما نشانهها و تظاهرات متفاوتی با بزرگسالان دارد. برخی از اختلالات مانند شبادراری، تندخویی، لجبازی در کودکان میتواند ناشی از افسردگی پنهان باشد. بر كسي پوشیده نيست که کودکان این روزها، روزهای سخت، پرتنش و به دور از تعامل عاطفی و حرکتیاي را با همسالان خود سپري میکنند.
محققان دریافتند احساس ناامیدی در کودکان با شدت پدیده افسردگی در آنها رابطه مثبت و با عزتنفس و احساس خودارزشمندی رابطه منفی دارد. هدف از پیشگیری اولیه، اتخاذ تدابیر لازم و اقداماتی است که میتواند سلامت و بهداشت روانی کودکان را تضمین کند، وضعیت روانی آنها را ارتقا دهد و موجب سازگاري اجتماعی هرچه بیشتر آنها شود. تقویت غنای عاطفی و انگیزههای ارتباطی کودکان در محیط خانواده، محشورشدن کودکان با صاحبان چهرههای گشاده و متبسم و منشهای پویا و افراد پرانگیزه و مثبتاندیش، مهمترین گام در بهداشت روان و پیشگیری از اختلالات روانی در کودک است. قوه خلاقیت مادر و پدر و بازیهای خانگی، تعامل کلامی بیشتر با کودکان و زبان تشویق و تأیید، این روزها زیباترین بستر پیشگیری از اختلالات افسردگی در کودکان بهشمار میرود؛ درواقع هم بزرگترها و هم بچهها باید شرایط را طوری بگذرانند که بعد از پایان قرنطینه دچار پرخاشگری، اضطراب و افسردگی نشوند. در این دوران که کودکان در خانه میمانند، نگرانی اطرافیان را درک میکنند، اما درکی از اتفاقات ندارند، بهتر است انتظارات خود را پایین بیاوریم و اجازه دهیم در دنیای کودکانه خود اشتباه کنند، ریختوپاش کرده و بازی کنند. در این شرایط بهتر است کمتر روی تربیت تمرکز کرده و بیشتر روی مدیریت بحران تمرکز کنیم. هیچچیز در این جهان نیست که با کودکان تعامل داشته و بیاهمیت باشد. کودکان امانتی در دست ما هستند و همانقدر که سلامت جسمی آنها برای پدر و مادرها اهمیت دارد، مراقبت از سلامت روانی آنها نیز مهم است و خیلی باید مراقب باشیم که رفتارهای وسواسگونه و تأکید بیش از حد روی تمیزی و شستوشو و مراقبتهای جسمی، آسیب جدی به سلامت روان کودکانمان نزند. نیاز است یک برنامه منظم و مشخص برای بچهها داشته باشیم که داشتن یک برنامه منظم و قابل پیشبینی، احساس آرامش را به کودکان میدهد. بنابراین به دليل نیاز بيشتري كه امروزه برای سرگرمكردن بچهها وجود دارد، بايد زمان مشخصی را برای استفاده از موبایل و بازیکردن با دوستان، درسخواندن و سایر فعالیتهای کودک كه هميشه توصيه میشود، مشخص کرد. کودکان بزرگتری که قادر به برنامهریزی هستند میتوانند بهمنظور زمانبندی و نظمبخشی به برنامههای روزانه كه ازسوی والدين تدوين میشوند، مشاركت كنند. میدانیم موقعیتهایی را تجربه میکنیم که با تعطیلشدن مدارس خیلی از تفریحات بچهها مثل پارکرفتن، ارتباطداشتن، رفتن به منزل دوستان و... از بین رفته است و در زندگی کودکان مخصوصا نوجوانان، این غم بزرگی است. برای بچه باید ایدههایی داشته باشیم که کمی حواس آنها را از این فاجعه پرت کند و درواقع اگر قرار باشد سرگرمی و ایده جدید برای بچهها نداشته باشیم، باعث میشود روزهای قرنطینه که سختیهای خاص خودش را دارد، برايشان سختتر کند. بنابراین حتما نیاز است که زمان فراغت بچهها را پر کرد. مادرانی که مدیریت آرامش خانه را بر دوش دارند باید بیشتر از قبل مراقب سلامت روان خود و بچهها باشند. روزی خواهد رسید که تمام این روزها تمام خواهند شد و یقینا خیابانها و پارکها دلشان برای خنده بچهها تنگ شده و این دنیا کلی شادی کودکی به کودکانمان بدهکار است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.