كرونا و دغدغههاي تشکلهاي مردمي
نبيالله عشقيثاني
مؤسسههاي خيريه را سمن، يعني سازمان مردمنهاد ميگويند. اين بدان معني است که اساس و بنيان آنها را مردم شکل ميدهند و با کمک مردم و نيکوکاران منابع ماليشان تأمين ميشود. به خيريه به زبان انگليسي NGO گفته ميشود که مفهوم آن «جدا از دولت بودن» است؛ باوجوداین تشکلهاي مردمنهاد به کمک دولت ميآيند تا با حمايت از اقشار آسيبپذير زندگي را براي آنان تحملپذیر كنند و براي توانمندسازي آنان اقدام کنند و باري هم از دوش دولت بردارند. جامعه هدف مؤسسههاي خيريه مردم فرودست هستند که دهکهاي پايين اقتصادي را شکل ميدهند. اين مردم در تکانشهاي اقتصادي و اجتماعي و اپيدميها مثل کرونا قبل و بيش از دیگران دچار آسيب ميشوند و زندگيشان به مخاطره ميافتد، ناچار براي دريافت کمک و حمايت بيشتر به خيريهها متوسل ميشوند؛ در نتيجه بر مسئوليت و دغدغه تشکلهاي مردمي ميافزايند. در شرايط فعلي که بيماري کرونا همه فعاليتهاي اقتصادي کشور را تحت تأثير قرار داده است، خیران، نيکوکاران و مردمي که منابع مالي خيريهها را تأمين ميکنند، نيز مانند دیگران امکاناتشان کاهش يافته و فاقد درآمد کافي براي حمايت از خيريهها و تشکلهاي مردمنهاد هستند؛ بهصورتيکه منجر به کاهش خدمات و حمايتها شده است. ملاحظه ميشود که از يک سو مراجعان و متقاضيان دريافت کمک از خيريهها افزايش مييابد و از سوي ديگر منابع مالي مؤسسات بهشدت کاهش يافته؛ بنابراین خدمات خيريهها محدودتر ميشود و متأسفانه خيل نيازمندان اضافه و اضافهتر شده است. سؤالي که پيش ميآيد، اين است که اکنون چه بايد کرد؟ شايد بهترين شيوه براي ما و همکاران در مؤسسههاي مردمنهاد اين باشد که از طريق مديريت منابع موجود، کاهش هزينههاي اداري و جاري، همکاري با شبکههاي مؤسسههاي خيريه همراه با تقسيم وظايف و مسئوليتها، از موازيکاري جلوگيري كرده و به منابع خرد مشارکتهاي مردمي توجه بيشتر کنيم و از ورود به اجراي طرحهاي کلان و ديربازده بپرهيزيم تا انشاءالله شرايط کرونايي کشور و جهان تغيير کند و گشايش لازم در امور اقتصادي اهل خير فراهم شود. در شرايط امروزي دولت بهعنوان مسئول اداره کشور، بايد نقطه اتکا و پشتيبان اصلي مردم باشد و انتظار ميرود قبل از توقف فعاليت خيريهها و در رنج قرارگرفتن بيشتر گروههاي فرودست با همراهي و مشاوره با کارشناسان، اهل خير و نيکوکاران راهکاري بينديشد. دولت ميتواند سازوکاري براي استمرار خدمات تشکلهاي مردمنهاد تبيين کند تا مردم در رنج کمتري قرار گيرند که خود فاقد توان کافي است؛ زیرا زماني که به موقعيت دولت نگاه ميکنيم و به شرايط کنوني و عملکرد آن ميپردازيم، ملاحظه ميشود که دولت براي پيشگيري از همهگيري بيماري کرونا خود دستور تعطيلي بسياري از مشاغل و کسبوکارها را داده است که حدود 50 درصد دهکهاي پايين جامعه را شامل ميشود. در نتيجه اين افراد قادر به پرداخت هزينههاي اجاره واحدهاي کسبوکار و منازل مسکوني و ديگر مخارجشان نيستند و مستأصل شده و نيازمند حمايت هستند. اگرچه به منظور مداخله و مساعدت در حد منابع و امکانات طرحهاي حمايتي ارائه شده است؛ اما مسئله يک روز و دو روز نيست. بايد براي طولانيمدت برنامهريزي و اقدام شود. نگراني اصلي کارشناسان اين است که اکنون توجه مردم به روش کارهاي خودمراقبتي و بهداشتي براي پيشگيري از بيماري کرونا متمرکز است؛ اما بهتدريج پيامدهاي اقتصادي ويروس کرونا امور روزمره زندگي مردم را مختل ميكند و اندک اندوختهها صرف و درآمدها قطع ميشود و احتمال دارد اقتصاد کشور دچار فروپاشي شود؛ بنابراین هشدار و پيشنهاد ميدهند. همچنانکه تيم بهداشت و درمان دولت بدون تعطيلي و مجدانه در حال اقدامات براي مبارزه و کنترل بيماري کروناست، تيم اقتصادي دولت هم بايد مراقب پيامدهاي اقتصادي و تعطيلي بازار کسبوکار و توقف توليدات مورد نياز کشور باشد؛ زيرا کاهش یا قطع درآمدهاي مردم مسئلهاي جدي است که در آينده نزديک آثار آن خود را نشان خواهد داد؛ بنابراين ضرورت دارد متوليان اين بخش نيز سريعا سازوکارهاي مواجهه با اين چالش را ارائه دهند.
همچنين دستگاههاي حمايتي و اجتماعي نيز براي برونرفت از چالشهاي اجتماعي در موقعيتي که کشور با آن روبهرو است و فقير و غني با آن مواجه ميشوند، بايد طرح و برنامههاي ملي ارائه دهند؛ بهصورتيکه همه مردم محفوظ بمانند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.