|

کرونا؛ فرصتي براي هنرمندان

حسين گنجي. منتقد

کرونا ما را به نقاط بي‌برگشت هدايت مي‌كند و اين نه لزوما بد که مي‌تواند منشأ اثرات خوب براي جامعه ما باشد. انسان امروزي که قدري مدرن شده، در رفتار به اصطلاح نوگرايي خود، درگير قالب‌هايی مي‌شد که او را از خلاقيت و تحرک بازداشته و به سمت ايستايي و رسوب هدايت مي‌كرد و هيچ ضرورت و اجباري بر خود لازم نمي‌دانست. کرونا مانند موارد ديگر در اين حيطه نيز، اين جمود و ايستايي را به هم زده است و توانسته شکل نگاه ما به موضوعاتي که سال‌ها بر يک مدار مي‌چرخيد را تغيير دهد. اگر فکر مي‌كرديم اصول هر کاري بسته شده و نبايد از آنها عدول کرد، کرونا ما را تکان داد و ما را از خطوط قرمز خودمان خارج کرده و عبور داده است و اين رفته‌رفته دارد به يک عادت زيستي تبديل مي‌شود که به قول معروف هميشه در بر يک پاشنه نمي‌چرخد و مي‌توانند به شکل‌هاي ديگري نيز اين درها باز شوند. بايد با سبک زندگي کرونايي خو بگيريم و آن را براي خود دروني کرده و متناسب با آن شکل رفتار و فرمت‌هاي تازه فعاليت و ارائه برگزينيم. کرونا با همين زمان محدود به نظرم تأثيرات بسيار عميقي بر ذهن و زندگي ما گذاشته که اگر اين مسئله ادامه پيدا کند، مي‌تواند اين تأثيرات را هميشگي کند و در هر شاخه و فعاليت حرفه‌اي در اين جامعه سرفصل‌هاي تازه و البته شکل رفتارهاي ديگرگونه را به وجود آورد. در اين مسير که مي‌توان از آن به يک ريل‌گذاري جديد نگاه کرد، در برخي موارد جامعه هنري ما و در اين مطلب به‌خصوص جامعه تجسمي ما به نقاط غيرقابل‌برگشت مي‌رسند. در هنر تجسمي که اينجا مي‌خواهم درباره حال و هواي آن در ايام کرونا صحبت کنم، اگر تا ديروز فکر مي‌كرديم نمي‌شود نمايشگاه آثار هنري مجازي گذاشت، نمي‌شود فروش اثر هنري مجازي داشت يا نمي‌شود اين‌گونه بستر اينستاگرام و تلگرام را همچون ديوارهايی براي ارائه اثر هنري فاخر دانست، سبک زندگي کرونايي به يکباره اين کليشه‌ها را براي همه ما برهم زد و از هنرمند تا گالري‌دار، از مخاطب تا تماشاگر و‌خريدار را به اين موضوع متوجه کرد که ما بايد به مديوم‌هاي نو تن دهيم و مي‌توان فعاليت مؤثر و مستمر داشت و همان مناسبات را به شکل ديگري نيز دنبال کرد. کرونا دارد به هنرمندان اين خلاق‌ترين قشر يک‌ جامعه نيز شکل خلاقانه‌زيستن را نيز آموزش مي‌دهد و با صداي بلند فرياد مي‌زند جهان ديگر بر ريل سابق پيش نمي‌رود و نخواهد رفت و کرونا در حکم سوزن‌بان مسير را دارد تغيير مي‌دهد و اين در خود فرصت‌هايی را براي بهره‌برداري دارد.

در اوايل صحبت و شيوع کرونا فعالان حوزه تجسمي عمده فعاليت‌هاي خود را متوقف کردند و کمتر صدايی از هنرمندان ما و ديگر فعالان اين عرصه مي‌شنيديم. اما رفته‌رفته با پذيرش فرض ماندن و ديرپابودن کرونا، هنرمندان و گالري‌داران از پوسته کليشه خود بيرون آمدند و مجبور شدند به فرمت‌هايی که مدت‌ها بود از آن صحبت مي‌شد و جايی به آن تن داده نمي‌شد، تن بدهند و باب نمايشگاه مجازي، فروش مجازي و حتي گفت‌وگوي مجازي گشوده شد. اولين مزيت اين اتفاق زنده نگه‌داشتن اين اتمسفر و تسريع خلق اثر هنري بود که هم با خانه‌نشين‌کردن هنرمند و هم با ايجادکردن مجرايی براي نمايش و فروش فرصت بي‌نظير را ايجاد کرده است. دومي که شايد براي ما براي هميشه بماند، فضاي وسيع ارائه و‌ نمايش و بروز هنر و اثر هنري است. ديگر لزومي نيست به شکل سابق نمايشگاه داشت که مشکل کمبود گالري و دردسرهايش عارض شود يا کمبود فضاي ديوار و نمايش گالري‌ها را داشت و از آن مهم‌تر حتي لزومي نيست در بند کليشه‌هاي سابق ماند و ديگر هنرمندان مي‌توانند محتاج ديوار گالري هم نباشند و خود گالري خود را برپا کنند، با وسعتي بي‌انتها. شايد گفته شود بايد اثر هنري از فيلتري عبور کند و گالري‌ها مي‌توانند نقش واسطه‌گري را به خوبي ايفا کنند، اما بايد به اين فکر کنيم شايد اين هم يکي از کليشه‌هاي بي‌جهت باشد که مي‌توان البته بر سر آن گفت‌وگوهاي مجازي داشت. کرونا به هنرمندان امروز فرصت جدیدی داده است و اگر همان قالب محدود گالري‌هاي سابق را با امروز مقايسه کنيم، مي‌فهمیم که ديگر ديوار محدوديت نيست و مي‌توان به هر مقدار و تعداد که امکانش هست چه از مسير گالري‌ها و چه از مسيرهاي شخصي اثر هنري به نمايش گذاشت و نمايشگاه برگزار کرد. اين جريان تا قدري مریض هنر تجسمي ما را مي‌تواند درمان کرده و راه نفسي ايجاد کند تا چهره‌هاي تازه آثارشان را به نمايش عمومي بگذارند. سومين اتفاق و فرصت از خلال همين وسعت فضاي نمايش رخ مي‌دهد که مي‌توان دايره هنر تجسمي را گسترش داد و ديگر هنر تجسمي ما در بند تعداد محدودي چهره نباشد و ما با چهره‌ها و سبک‌ها و آثار متفاوت آشنا شويم و جريان هنري ما بر اساس پتانسيل‌‌هايی که دارد و مي‌تواند داشته باشد از برکه به رود جريان‌دار تبديل شود. شايد پيش از کرونا هم مي‌شد چنين کرد ولي اجبار عدم برگزاري نمايشگاه فيزيکي، ديدار حضوري و بسياري از خطوط قرمز و اجبارهاي ديگر، ما را به اين نقطه بي‌بازگشت دعوت مي‌كند و به نظر مي‌رسد خواهد رساند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.