|

برای حل معضل باغ‌وحش‌ها چه باید کرد؟

سپهر سلیمی

«الان که در قرنطینه خانگی هستی بهتر می‌تونی حال حیوانات باغ‌وحش را درک کنی». در روزهای کرونایی، این جمله‌ای است که به همراه تصویری از باغ‌وحش در صفحات مجازی به زبان‌های مختلف دنیا دیده می‌شود. بخش زیادی از مردم جهان در کنار بازنشر خبرهای کرونا، جملاتی از این دست را بازنشر می‌کنند. بسیاری معتقدند بلای کرونا پاسخ طبیعت است به انسان؛ انسانی که خودش را مالک زمین می‌داند و با این سیاره و زیستمندانش هرچه می‌خواهد می‌کند.
حامیان حقوق حیوانات باغ‌وحش‌ها را «انبار حیوانات» می‌دانند؛ جایی که نگاهی کاملا منفعت‌طلبانه و اقتصادی بر آن حکمفرماست. باغ‌وحش‌ها در همه‌جای دنیا محلی برای تجارت حیات‌وحش هستند. حیوانات اگر فایده مادی نداشته باشند به راحتی کشته می‌شوند، آنچنان‌که در مراکز زیر نظر اتحادیه باغ‌وحش‌ها و آکواریوم اروپا سالانه سه هزار تا پنج هزار جانور سالم به دلیل عدم صرفه اقتصادی کشته می‌شوند.
درحال‌حاضر حدود 70 مرکز نگهداری از حیوانات شامل باغ‌وحش، باغ پرندگان، آکواریوم و امثالهم در کشور وجود دارد. تعداد زیاد این مراکز باعث شده نظارت کافی از سوی سازمان حفاظت محیط زیست روی این مراکز وجود نداشته باشد و حیوانات این اماکن با مشکلات بهداشتی، تغذیه‌ای و روحی درگیر باشند. این مراکز برای تأمین حیوانات مورد نیاز خود همواره چشم به طبیعت دارند، مانند باغ‌های پرندگان، گونه‌های حیات‌وحش از طبیعت به این مراکز آورده می‌شوند یا گونه‌های آسیب‌دیده و جداشده از طبیعت به‌جای بازپروری و برگشت به زیستگاه خود، از این اماکن سر درمی‌آورند.
ایدئال حامیان حقوق حیوانات در سراسر جهان تعطیلی همه باغ‌وحش‌هاست، اما این اتفاق به سرعت قابل انجام نیست. گام نخست برای حل معضل باغ‌وحش‌های ایران، تعطیلی تدریجی و ادغام باغ‌وحش‌هاست. باید شرایط ادغام چند باغ‌وحش در یک مرکز واحد فراهم شود. کم‌شدن یا نصف‌شدن تعداد باغ‌وحش‌ها امکان نظارت بر این اماکن را بالا می‌برد، کیفیت نگهداری از حیوانات را ارتقا می‌بخشد و باعث کاهش تخلف و کاهش نیاز این مراکز به گونه‌های جانوری می‌شود. لازم است سازمان حفاظت محیط زیست به همراه سازمان‌های غیردولتی محیط‌زیستی و فعالان این حوزه در پی تدوین برنامه‌ای برای ادغام و تعطیلی تدریجی مراکز باشند.
همچنین لازم است نظارت بر ورود و خروج حیوانات در این مراکز تشدید شود. حیوانات باید میکروچیپ داشته باشند و مشخصات هر حیوان در سامانه‌ای آنلاین درج شود تا امکان تخلف به حداقل برسد. لازم است افرادی به انتخاب شبکه سازمان‌های غیردولتی زیست‌محیطی هر استان امکان بازرسی و نظارت دائم بر این مراکز را داشته باشند. عدم ورود گونه‌های جدید، به‌ویژه ورود حیوانات جدید از خارج از کشور در کنار ایجاد شرایطی برای عدم ازدیاد حیوانات در این مراکز از دیگر مواردی است که توجه به آنها می‌تواند روند تعطیلی این مراکز را تسریع کند.
پیام کرونا واضح است: پیش از بیماری همه‌گیر بعدی، صدای طبیعت و حیوانات را بشنویم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.