ايران؛ پرچمدار مبارزه با قاچاق مواد مخدر و روانگردانها
اسدالله افشار: زندگي در جهان وحشتناک و دنياي آشوبناک معاصر و مدرنيسم، با چهار عامل «بيثباتي، غيرقطعيبودن، پيچيدگي و ابهامآميز» همراه شده که نتايج آن را ميتوان در تغيير سبک زندگي و ارزشهاي اجتماعي، افزايش فردگرايي خودخواهانه، بروز لذتجويي و لذتکامي افراطي و آني، گسست بيننسلي (شکاف نسلها)، تضعيف ارزشهاي سنتي و باورهاي اخلاقي، رشد اختلالات رواني، بحران هويت، ضعف عدالت در توزيع مناسب منابع، ناکارآمدي خردهنظامهاي اقتصادي- فرهنگي و اجتماعي، حاشيهنشيني و اختلال در کارکرد خانواده، مشاهده كرد؛ بهطوريکه عوامل برشمرده، مولد فضاي شکننده اجتماعي و درنتيجه زمينهساز گسترش شيوع مصرف مواد و اعتياد در جوامع شدهاند.
باوجود 110 سال مبارزه با مواد مخدر و روانگردانها در سطح جامعه جهاني، بايد اذعان کرد که اين تهديد استراتژيک، چندوجهي، چندسببي و سيستماتيک، بهعنوان بزرگترين شوک هزاره سوم، يک ستيز دائمي بلندمدت و نوع جديد بردگي در دنياي مدرن، مهمترين مانع رشد و توسعه پايدار و پيشرفت انساني در جوامع شده است؛ به گونهاي که از يکسو تحت تأثير رشد فزاينده عرضه و الگوهاي بينالمللي توليد، ترانزيت و توزيع مواد قرار داشته و از سوي ديگر تحت تأثير رشد فزاينده تقاضا و ميل به مصرف ناشي از ضعف ساختارها در ابعاد مختلف در سطح جوامع، زمينه را براي قتلعام سرمايههاي انساني به عنوان محور توسعه پايدار و همچنين کسب سود غيرقانوني فراهم كرده است.
ايران به عنوان بزرگترين قرباني نارکوتروريسم و پرچمدار مبارزه با قاچاق مواد مخدر و روانگردانها و تروريسم در جامعه جهاني، موضوع اعتياد و مواد مخدر را به عنوان اولويت در آسيبهاي اجتماعي کشور محسوب كرده و در اين راستا، باوجود حجم تهديدات وسيع و گوناگون، توانسته ضمن کسب موفقيتهاي روزافزون در ابعاد مختلف، خدمات شايان و قابل توجهي را به مرحله اقدام و عمل برساند.
به بخشي از اين اقدامات اشاره خواهيم کرد:
1- ضربهزدن به بنيانهاي اقتصادي قاچاقچيان، 2- رصد فرايند مالي آنان، 3- شناسايي اموال، توقيف و مصادرهکردن آنها،
4- جلوگيري از ورود و انتقال مواد مخدر به عمق شهرها، 5- توجه جدي به خدمات کاهش تقاضا و کاهش عرضه، 6- افزايش سرمايهگذاري جدي در عرصه کاهش تقاضاي مواد مخدر، 7- تقويت مرزهاي دانش اعتياد با تأکيد بر فرهنگ بومي در عرصه کاهش تقاضا با مشارکت نخبگان، انديشمندان و متخصصان دانشگاهي کشور، 8- علميکردن روند امر مبارزه نرمافزاري در اين زمينه، 9- جريانسازي و تقويت مداخلات مؤثر اطلاعرساني، آموزش مهارتهاي زندگي، آموزش مدل زندگي سالم، توسعه فعاليتهاي جايگزين، توسعه معنويت و دينمداري، 10- تقويت خدمات مشاورهاي، 11- افزايش گستره خدمات پيشگيري، 12- کنترل شيوع مصرف، 13- اجراي طرح آموزش پيشگيري اوليه از اعتياد در محيطهاي کارگري و صنعتي کشور،
14- اجراي طرح ملي توانمندسازي و زير چتر قراردادن جمعيت قابل توجهي از والدين و فرزندان آنان، 15- انجام اقدامات زيربنايي براي ايمنسازي و مصونيتبخشيدن به اقشار مختلف در سطح کشور، 16- تغيير پارادايم امر مبارزه از دولتمحوري به مشارکتهاي مردمي ازطريق اجتماعيشدن و مداخله مؤثر و مستمر سازمانهاي غيردولتي و جامعه مدني در عرصه کنترل و نظارت بر ناهنجاريهاي اجتماعي از جمله اعتياد.
شایان ذکر است باوجود شيوع مصرف مواد در کشورها، بعضا شاهد اين واقعيت هستيم که برخي از کشورها در مقايسه با ساير کشورهاي جهان، به ميزان کمتر، متحمل آسيبهاي ناشي از اعتياد شده و در صورت بروز و شيوع آن، سريعتر نسبت به بازسازي خود مبادرت ميکنند. نگاهي به عوامل موفقيت در اينگونه کشورها، ميتواند موجب مهار و کنترل آسيبها در ايران شود.
با توجه به آنچه بيان شد نيازمند مداخله اساسي و جديتر مراکز علمي، دستگاههاي حاکميتي و جامعه مدني براي کنترل و کاهش آسيبهاي اجتماعي هستيم.
انتظار ميرود همه انديشمندان، نخبگان و دلسوزان ضمن ايفاي نقش حياتي مؤثر خود در جهاد مقدس مبارزه، براي کاهش مؤثر اعتياد، مواد مخدر و روانگردانها، گامهاي اساسي برداشته و بدين ترتيب از گسترش آسيبهاي ناشي از اعتياد جلوگيري کنند.
نگارنده اميدوار است مراجع ذيربط در امر مبارزه با مواد مخدر با تعيين اولويتها بتوانند در مبارزه همهجانبه با مواد مخدر و روانگردانها ازطريق کاهش عرضه و کاهش تقاضا و مديريت مصرف با هدف کاهش سالانه پنج درصد اعتياد در سالهاي 1396-1400 و رسيدن به کاهش 25 درصد اعتياد تا پايان برنامه ششم توسعه کشور در سال 1400 که خواست مقام معظم رهبري است، موفق عمل کرده و اين امر ملي را محقق کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.