با تشکیل کارگروه اجرای سامانههای ویدئوکنفرانس و دادرسی الکترونیک در دادگستری تهران
دادرسیها الکترونیکی میشوند
شرق: با دستور رئیس کل دادگستری استان تهران در اجرای دستور رئیس قوه قضائیه مبنی بر توسعه دادرسیهای الکترونیکی، کارگروه اجرای سامانههای ویدئوکنفرانس و دادرسی الکترونیک در دادگستری تهران تشکیل شد. براساس قانون برنامه پنجم قوه قضائیه مکلف شده بود سامانه الکترونیکی کاهش زمان دادرسی در همه مراجع قضائی را طراحی کند. استفاده از این سامانه به معنای تسهیل دسترسی مردم به خدمات قضائی الکترونیک است. سالهاست از فناوری الکترونیک در رسیدگیهای قضائی در کشورهای مختلف استفاده میشود؛ برای نمونه کره جنوبی از پیشگامان استفاده از فناوری الکترونیک برای سادهسازی فرایند دادرسی در اواسط دهه ۸۰ میلادی مدیریت الکترونیکی پروندهها را راهاندازی کرده و تجربه موفقی هم داشته است؛ اما در ایران استفاده از خدمات الکترونیک تا به امروز منجر به اضافهشدن یک مرحله به فرایند دادرسی شده است. سابق بر این، دعاوی مستقیم در دادگاهها مطرح میشد؛ اما با الکترونیکیشدن دادرسی، یک مرحله دیگر به مراحل طولانی دادرسی اضافه شد، به این نحو که یک بار دادخواست در دفاتر الکترونیک ثبت شده و سپس به مراجع قضائی ارجاع و آنجا پرونده بررسی و در صورت لزوم، اخطار رفع نقص ارسال میشود که خود اینها دادرسی را تا رفع نقص و اقدامهای لازم دیگر به تعویق میاندازد؛ بنابراین در گام نخست سامانه خدمات الکترونیک تأثیر چندانی در سرعتبخشیدن به رسیدگی قضائی نداشته است؛ اما با شیوع بیماری کرونا و اهمیت اتخاذ تصمیمهای قضائی برای کاهش مراجعات اربابرجوع و وکلا به محاکم منجر به راهاندازی سیستم دادرسی الکترونیک شده است. حال که قرار است رسیدگیها الکترونیک شود، مطمئنا میتواند منجر به کاهش مراجعات طرفین دعاوی به دادگستری و بالارفتن سرعت رسیدگیهای قضائی شود. در توضیح شروع به کار دادرسی الکترونیک محمدجواد حشمتیمهذب در نخستین نشست کارگروه اجرای سامانههای ویدئوکنفرانس و دادرسی الکترونیک غیرحضوری استان تهران اظهار کرده است: با توجه به تأکیدات رئیس قوه قضائیه مبنی بر توسعه دادرسیهای الکترونیکی غیرحضوری و همچنین اجرای برنامههای راهبردی قوه قضائیه، معاونت برنامهریزی، آمار و فناوری اطلاعات دادگستری برای راهاندازی سامانه الکترونیکی از جمله ویدئوکنفرانس در مجتمعهای قضائی و زندانهای استان مأموریت یافت تا در این حوزه پیگیری و اقدام کند. حشمتیمهذب خاطرنشان کرده است: صرفهجویی در هزینهها، کاهش اطاله دادرسی و افزایش نرخ رسیدگی در سطح استان تهران و جلوگیری از نیاز به اعزام زندانی با توجه به مخاطرات و مشکلات فراوانی که دارد، از مزایا و قابلیتهای بهرهمندی از این فناوری محسوب میشود که قابل چشمپوشی نیست و در آینده بسیار نزدیک از آن بهرهبرداری خواهد شد. حسن بابایی، معاون برنامهریزی و فناوری دادگستری کل استان تهران نیز در این نشست توضیح داد: یکی از اهداف کلان قوه قضائیه در برنامه چهارم توسعه قضائی، بحث دادرسی الکترونیکی و استفاده از تأسیسات نوین در قوانین است. وی افزود: با توجه به برنامههای تحولی قوه قضائیه و همچنین در شرایط فعلی کشور و جهان که استفاده از سامانههای الکترونیکی اهمیت یافته است، در اجرای این سیاست نیز شتاب مضاعفی مورد نیاز است. رئیس کارگروه اجرای سامانههای ویدئوکنفرانس و دادرسی الکترونیک غیرحضوری استان تهران تأکید کرد: دادگستری استان تهران بهعنوان پایتخت ایران اسلامی باید در تمام زمینهها بهویژه دادرسی الکترونیک و استفاده از تأسیسات جدید قوانین، نمونه و پیشرو باشد و در دوران تحول بهعنوان الگویی در سطح کشور تلاش کند. البته قابل توضیح است که تصمیمات دستگاه قضا برای مقابله با بیماری کرونا ابعاد مختلفی دارد که زینب طاهری در گفتوگو با ایرنا درباره تأثیر شرایط ناشی از شیوع ویروس کرونا در روند اجرای احکام پروندههای قضائی و صدور حکم جلب در پروندههای منتهی به محکومیت قطعی توضیح داده است: امروزه بدون استثنا در همه جوامع بحث از ویروس کروناست و کار و معیشت افراد ناخودآگاه تحت تأثیر این موضوع قرار گرفته است. این حقوقدان و وکیل دادگستری افزود: مسئله مهمی که در شرایط کنونی در ارتباط با پروندههای مطروحه در سیستم قضائی میتواند مورد بحث و توجه قرار گیرد، تأثیر کرونا در روند اجرای احکام و صدور حکم جلب در پروندههای قطعی کیفری است. وی با بیان اینکه بحران کرونا همه جوانب جامعه ایرانی از جمله نهادهای حکومتی و تأسیسات دولت مدرن را تحت تأثیر قرار داده است، تصریح کرد: با شیوع بیماری کرونا و بخشنامه رئیس قوه قضائیه مبنی بر زندانزدایی که اوایل اسفند 98 به تمام دستگاههای ذیربط ابلاغ شد، حجتالاسلام رئیسی تأکید کرد از هرگونه احضار و جلب غیرضروری اجتناب شود. طاهری گفت: در این بخشنامه، رئیس دستگاه قضا تأکید کرده که از هرگونه احضار و جلب غیرضروری اجتناب شود و بر این اساس تمام اشخاصی که به حبس محکوم شده بودند، تا پایان شیوع بیماری احضار و جلبشان به تعویق افتاد. این وکیل دادگستری افزود: در قسمت بند هشت بخشنامه رئیس قوه قضائیه نیز تأکید شده انتقال زندانیان بین زندانها و حوزههای مختلف قضائی انجام نشود و به همه قضات دادسراها و دادگاهها دستور داده شده از «صدور قرارهای تأمین منجر به بازداشت، جز در موارد ضروری اجتناب کنند» که این موضوع بسیار مهم است. طاهری گفت: بر همین اساس در این مدت دادسراها از جلب محکومان در پروندههای قطعی که دارای وثیقه بودند، خودداری کردند که این خود فرصتی دیگر به محکومان داده تا بتوانند برای گرفتن رضایت یا اقداماتی که برای تخفیف مجازات لازم است تلاش کنند. سیستم قضائی در مسیر تغییرات مهمی برای سرعتبخشی به رسیدگیها و کنترل بیماری کروناست و حال با ایجاد دادرسی الکترونیک انتظار میرود برقراری عدالت آسانتر و سریعتر رخ دهد؛ اما مسئله مهم این است که کیفیت نباید فدای کمیت شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.