پیروزی مجدد ترامپ چه جهانی را رقم میزند؟
مارک کاتز. همکار ارشد شورای آتلانتیک
تردیدی نیست اگر دونالد ترامپ در انتخابات نوامبر ۲۰۲۰ دوباره به عنوان رئیسجمهور ایالات متحده انتخاب شود، همان سیاست خارجی دوره اول خود را دنبال خواهد کرد. به این ترتیب، انتخاب مجدد او میتواند تأثیری مخرب بر روابط ایالات متحده با متحدان سنتیاش در غرب و دیگر کشورهای دموکرات داشته باشد.
البته بسیاری از این کشورها در حال حاضر هم مخالف سیاستهای خارجی دونالد ترامپ هستند؛ از جمله اختلافهای ترامپ و متحدان سنتی ایالات متحده میتوان به زیر سؤالبردن ناتو از سوی رئیسجمهور آمریکا، خارجشدن واشنگتن از توافقنامههای بینالمللی مورد حمایت جامعه جهانی مانند توافقنامه آبوهوایی پاریس و پیمان هستهای ایران (و تهدید به تحریم متحدان آمریکا در صورت ارائه کمکها و مشوقهای اقتصادی به ایران) و اخیرا کاهش بودجه ایالات متحده برای سازمان بهداشت جهانی اشاره کرد. با این حال، با وجود اینکه بسیاری از متحدان سنتی ایالات متحده سیاستهای خارجی ترامپ را برای منافع و ایدئالهای خودشان مضر دانستهاند، این متحدان دموکراتیک آمریکا همچنان به دنبال حفظ روابط خوب با واشنگتن و شخص ترامپ هستند چراکه آنها بر این باور هستند پیروزی ترامپ در انتخابات 2016 صرفا حاصل یک موج و جریان موقت بود و مردم آمریکا پس از عملکرد ضعیف ترامپ حاضر نیستند دوباره در انتخابات 2020 به او رأی دهند و رئیسجمهور بعدی ایالات متحده دموکرات باشد یا جمهوریخواه، مجددا در پی احیای رابطه سنتی ایالات متحده با متحدانش بر میآید. از سوی دیگر، انتخاب مجدد
ترامپ فقط باعث منفیترشدن نگاه متحدان به او نخواهد شد، بلکه پیروزی ترامپ میتواند ایمان آنها به اعتبار و سودمندی ایالات متحده به عنوان یک متحد مقتدر را تضعیف کند. حتی این نگاه برای آمریکاییها هم برای موقعیت کشورشان ایجاد خواهد شد. به همین دلیل است در حالی که متحدان ایالات متحده ممکن است امیدوار باشند یا باور کنند تعداد کافی از رأیدهندگان به ترامپ در سال 2016، اکنون از انجام این کار پشیمان هستند و در انتخابات امسال دیگر به او رأی نمیدهند. اما انتخاب مجدد ترامپ در سال ۲۰۲۰ آن هم با آگاهی کامل از طبیعت تند و متغیر او و سیاستهای نادرست و مخربش به عنوان رئیسجمهور، به این معنی خواهد بود که نظر مثبت رأیدهندگان آمریکایی (حتی اگر مانند سال 2016 شامل اکثریت تعداد آرا نشود) به انتخاب مجدد ترامپ در سال 2020، این تصور را مطرح میکند که همین رأیدهندگان ممکن است در انتخاباتهای آینده هم افرادی مشابه ترامپ را برگزینند. در این صورت ترامپیسم به ویژگی دائم سیاست خارجی آمریکا تبدیل میشود و آنگاه غرب باید اساسا روابط خود را با آمریکا ارزیابی مجدد کند. به عبارت دیگر، اگر متحدان دموکراتیک و سنتی ایالات متحده با
پیروزی مجدد ترامپ در انتخابات 2020 امید خود را به «بازگشت ایالات متحده به روال عادی» از دست دهند، ممکن است فعالانهتر از امروز به دنبال تغییر سیاستها و اتخاذ رویکردهایی باشند که آسیب کمتری به منافعشان وارد شود. چنین احتمالی را حدود سه سال پیش آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، در اواخر ماه می ۲۰۱۷ مطرح کرد. نگرانی مرکل پس از آن مطرح شد که ترامپ از دیگر اعضای ناتو خواست اگر همه اعضا به تعهدات مالی خود عمل نکنند، ایالات متحده هم درباره تعهد خود به بند دفاع متقابل (بند 5 اساسنامه ناتو) تجدیدنظر خواهد کرد. مرکل همان زمان هشدار داد: «دورهای که به طور کامل میتوانستیم به دیگران وابسته باشیم، به سر آمده است. چنین وضعیتی را در روزهای گذشته و در نشست سران ناتو تجربه کردهام».اخیرا هم ناتالی توچی، مدیر مؤسسه روابط بینالملل ایتالیا و مشاور ارشد فدریکا موگرینی دیپلمات ارشد سابق سیاست خارجی اتحادیه اروپا نوشت: «با افزایش رقابت استراتژیک بین ایالات متحده و چین، اتحادیه اروپا باید تلاش خود را برای استقلال و خودمختاری چند برابر کند. فقط در چنین وضعیتی است که اتحادیه اروپا میتواند در کنار آمریکا و چین به عنوان یک بازیگر
قدرتمند سوم نقشآفرینی کند. در غیر این صورت اتحادیه اروپا مجبور به انتخاب یکی از آن دو قدرت یا دنبالهروی از آنها خواهد شد».به عبارت دیگر، در حالی که متحدان دموکراتیک و سنتی ایالات متحده در صورت انتخاب مجدد ترامپ، به احتمال زیاد از اتحاد خود با ایالات متحده دست نخواهند کشید، اما شک و تردید آنها نهتنها درباره ترامپ، بلکه درباره مردم آمریکا نسبت به تمایل ایالات متحده به دفاع از متحدان و تأمین امنیت آنها افزایش مییابد و این تردید باعث خواهد شد متحدان آمریکا بیش از گذشته به خود تکیه کنند. اما در این میان، متأسفانه گزینه دیگری هم مدنظر قرار دارد. بسیاری از متحدان دموکرات ایالات متحده ممکن است به این نتیجه برسند که برای تأمین امنیت خود باید انطباق و نزدیکی بیشتری با چین و روسیه، دو قدرت استبدادی، داشته باشند (البته ایالات متحده در حال حاضر متحدان اقتدارگرایی هم دارد که در روند انتخابات به قدرت رسیدهاند و از ترامپ حمایت میکنند، اما بیشتر آنها همکاریهای گستردهای هم با روسیه و چین دارند).
با اینکه اتحادیه اروپا همانطور که برخی اعضای آن توصیه کردهاند، میتواند با توجه به جمعیت زیاد و ظرفیت اقتصادیاش، قابلیت دفاعی به اندازه خود داشته باشد و از لحاظ نظری به قدرتی بزرگ تبدیل شود اما تقسیمات گسترده موجود در داخل این اتحادیه و همچنین عدم تمایل کشورهای عضو به قربانیکردن مزایای رفاهی سخاوتمندانه در برابر افزایش هزینههای دفاعی، بسیار بعید است که این امر بهزودی اتفاق بیفتد. در عوض، برخی دولتهای اروپایی ممکن است به ترکیبی از سیاست کاهش اتکا به آمریکا به عنوان متحد و افزایش تعامل با روسیه برای بهبود رابطه مسکو و اتحادیه اروپا و کاستن از نگاه خصمانه پوتین به این اتحادیه روی بیاورند.
برخی اعضای دیگر اتحادیه اروپا هم ممکن است امیدوار باشند با همکاری گستردهتر با چین بتوانند راهی برای وادارکردن پکن به مهار مسکو پیدا کنند. در مقابل، برخی متحدان آسیایی ایالات متحده بهویژه ژاپن و کرهجنوبی ممکن است سیاستی معکوس را در تلاش برای افزایش همکاری با روسیه به منظور مهار چین بیازمایند. متحدان مستبد آمریکا در خاورمیانه و دیگر نقاط جهان هم ممکن است به دنبال همکاری بیشتر با روسیه و چین علیه دشمنان و تهدیدهای منطقهای خود باشند. این حکومتها خوشبینی زیادی دارند که همکاری نزدیکتر با روسیه و چین به رقابت و دشمنی مسکو و پکن منجر نخواهد شد. با این حال، حتی اگر در پی انتخاب مجدد ترامپ، به تردیدها و نگرانیهای متحدان سنتی ایالات متحده تردید درباره قابل اتکابودن آمریکا دامن زده شود، اما این روند ممکن است با افزایش ناهماهنگیها، باعث بیاثرشدن عملیاتها و برنامههای پرریسک دو طرف با اهداف متقابل شود. اما در حالت خوشبینانه، حتی اگر ترامپ در انتخابات امسال شکست بخورد، بازسازی روابط ایالات متحده با متحدان سنتی، در پی آسیبی که ترامپ طی این سالها به آن وارد کرده است، کاری زمانبر خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.