چرا تعجب ميکنيد؟
امير عربي . دستيار چشمپزشکي
با وجود اينکه در طرز فکر و روش تحليل موضوعات مختلف تفاوتهاي بنيادين بين افراد جامعه ما وجود دارد، اما شايد در يک چيز همه شبيه هم باشيم: به خبرها اعتماد نداريم. هرچه خبر خوشتر، بياعتمادي ما بيشتر، هرچه موفقيت مخابرهشده بزرگتر، شک و ترديد ما در صحت خبر عميقتر. نمونه بارز اين موضوع تغيير آمار مرگ و مير و ابتلا به کرونا در روزهاي گذشته بوده که خبر سير نزولي آن گمانهزنيها درباره غيرواقعيبودن آن را به اوج رساند. رابطه ما با آمار و ارقام در سالهاي اخير رابطه عميقتر و صميميتري بوده است. اعتمادنداشتن به آمار و ارقام در همه کشورها وجود دارد. کمتر عقل سليمي را ميتوان يافت که باور کند کشور شبهاروپايي که در همسايگي ما قرار دارد و از نظر جغرافيايي در قلب گستره همهگيري کرونا قرار گرفته است تا همين چند هفته پيش آمار ابتلايش کمتر از ۱۰ نفر بوده است. البته مسئولان این کشور سريع شستشان خبردار شد که اين آمار با بزرگترين همهگيري قرن هيچجوره سازگار نيست و اکنون در جمع کشورهاي با آمار بالاي کرونا قرار گرفته است. يا در بين کشورهاي غربي در تمام اين مدت زمزمههايي از ارائه آمار غيرواقعي و عدم احتساب بخش بزرگي از قربانيان به گوش ميرسد. البته به علت حيلهگري ذاتي اين کشورها، بازي با آمار در آنها بسيار حرفهايتر بود. اين کشورها آن بخش از آمار را که مربوط به غربالگري و قدرت تشخيصي بيماري است، از همان ابتدا برجسته کردند و در چند روز مبتلايان خود را بيشتر و بيشتر مخابره کردند تا بگويند چقدر در تشخيص و بيماريابي قوي هستند، حال آنکه وقتي پاي تعداد کشتهشدگان به ميان آمد، خودشان خودشان را متهم به دروغگويي و پنهانکاري کردند. شايد لازم باشد قضاوت بدبينانه و شکاک را درباره خبرهاي مرتبط با سيستم سلامت کشورمان کمي چکشکاري کنيم. بهتر است از موفقيتهاي سيستم سلامت خودمان به شکل اغراقشده تعجب نکنيم. هرقدر در ساير زمينهها با دليل و مدرک ميتوانيم ثابت کنيم که ناموفق بودهايم، در امور مرتبط با سلامت گاهي با دليل و مدرک راحت ثابت ميشود موفق بودهايم. اگر نميتوانيد با آمار و ارقام خودمان ارتباط برقرار کنيد، ميتوانيد به بيانيهها و گزارشهای سازمانهاي بينالمللي بهداشتي مراجعه کنيد که بارها به موفقيت ايران در امور پزشکي اذعان کردهاند. اگر همچنان اعتماد نداريد و فکر ميکنيد آمار بينالمللي هم کار خودشان است، به آنچه ميبينيد اعتماد کنيد. در عصري که قدرت در دست آنهايي است که رسانه گستردهتر و نوکران بيشتري دارند و خوراک قضاوتهاي ما طوري از سوی آنها تأمين ميشود که ته همه نتيجهگيريها موفقيت خارجيها و غربیهاست، تنها راه دستيابي به واقعيت شايد استدلال شهودي باشد. فلان بيمارستان فلان کشور غربي که حضور در آن براي فرهيختگان کشورمان رؤيا و غايت نهايي شده، بهعنوان بهترين بيمارستان دنيا معرفي ميشود، بين خودشان جلسه تشکيل ميدهند و جايزهها و عناوين را پخش ميکنند، درحاليکه دورشان را يک مشت جهان سومي خودباخته گرفته است که هرچه آنها ميگويند، با ديده حسرت تحسين ميکنند و اینگونه بر اعتبار پوشالي خود ميافزايند. حال آنکه کافي است به بيمارستانهاي پرتردد در همين تهران مراجعه کنيد، همان بيمارستانهايي که بعضا به ناحق خودمان عناويني مانند کشتارگاه را به آنها نسبت دادهايم و مشاهده کنيد چگونه سختترين بيماران با شديدترين آسيبها به بهترين شکل توسط استادان و دستياران گمنام مديريت ميشوند و زماني که خبر اين موفقيت در قالب مقالات علمي منتشر ميشود، ژورنالهاي رانتي غربي آنها را پس میزنند. چه ايدههايي که از دل همين بيمارستانهاي داخلي شکل گرفت و با برخورد سرد ناشران خارجي روبهرو شد؛ اما بعد از مدتي در کمال ناباوري غربيها همان ايده را مطرح کردند و در کتابهای تمام دنيا با نام دانشمندان آمريکايي منتشر شد. حال آنکه در همين بحران اخير مرکب دانشمندان مزبور که تا بن دندان مسلح به پيشرفتهترين امکانات پزشکي هستند، در گل کرونا گير کرده است. چندي پيش در يک کنگره بينالمللي در رشته چشمپزشکي يکي از همين چهرههاي ماندگار تاريخ علم بشري با کلي التماس و درخواست و با هيئتي باشکوه وارد ايران شد، تا درباره روشهاي درماني فلان بيمارستان در آمريکا سخنراني کند. در پايان متوجه شديم روشهاي درماني آنها با ميلياردها دلار بودجه و پيشرفتهترين امکانات همانهايي است که در يک مرکز بيادعای چشمپزشکي در تهران خودمان با کمترین امکانات توسط استادان خودمان در حال انجام است. دردناکتر اينکه همين فرد در راه برگشت با هيئتي پرشکوهتر بدرقه شد تا شايد دست بعضيها را هم در انتشارات مقالات در ژورنالهايشان بگيرد. اگر همچنان به سيستم بهداشتي ايران اعتماد نداريد و استدلالهاي مطرحشده را يکجانبه و غيرمعتبر ميدانيد، به زندگي روزمره خود برگرديد. به اين فکر کنيد که ميتوانيد با دفترچه بيمهاي که در دست داريد به يک بيمارستان دولتي برويد و با مبلغي کمتر از قيمت يک پاکت تخمه آفتابگردان، از سوی يک فوق تخصص دانشگاهي ويزيت شوید. به اين فکر کنيد که اگر فقط 10 هزار تومان در جيب داريد، با اين وضع گراني و تورم تنها تفريحي که ميتوانيد انجام بدهيد اين است که يک چکاپ کلي از وضعيت سلامتي خود به عمل بياوريد. اينکه هزينه گزاف اين سيستم سلامت ارزان و در دسترس را چه کساني پرداخت ميکنند، در يک دنيا مقال و يک عمر مجال نميگنجد، اما اثبات اينکه با هر آماري، مردم برندگان واقعي سيستم سلامت ما هستند، کار سختي نيست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.