|

در پي اقدام فضايي اخير ايران شکل گرفت

جنجال ماهواره‌اي

شرق: شيوع گسترده يک همه‌گيري خطرناک در سراسر جهان هم تنها براي مدتي توانست تقابل‌هاي ايران و آمريکا و بحث‌هاي ديگر کشورها دراين‌باره را به تعويق بيندازد. ارسال ماهواره نظامي نور۱ توسط سپاه پاسداران، ابتدا واکنش آمريکا را به همراه داشت که ايران را از جمله به لغو قطع‌نامه معروف ۲۲۳۱، تصويب‌شده پس از برجام متهم کرد. کمي بعد نيز آلمان، بريتانيا، اسرائيل و روسيه وارد ميدان اين بحث تازه شدند تا لااقل در عرصه اين تقابل به نظر برسد اوضاع شبيه روزهاي پيش از کروناست. جريان از اعلام خبر اعزام موفقيت‌آميز ماهواره نور شروع شد که به‌عنوان نخستين ماهواره نظامي جمهوري اسلامي ايران، چهارشنبه ۳ ارديبهشت از ماهواره‌بر دو‌مرحله‌اي قاصد از کوير مرکزي ايران و توسط سپاه پاسداران با موفقيت پرتاب شد و در مدار ۴۲۵ کيلومتري زمين قرار گرفت. ايالات متحده: به شوراي امنيت مي‌بريم در پي اعلام خبر ارسال موفقيت‌آميز اين ماهواره به فضا، سخنگوي وزارت خارجه آمريکا گفت اين کشور قصد دارد پرونده پرتاب ماهواره نظامي نور توسط ايران را به شوراي امنيت ببرد. به گزارش ايلنا، مورگان اورتگاس، سخنگوي وزارت خارجه آمريکا در گفت‌وگو با «بي‌بي‌سي» گفت پرتاب اين ماهواره از نظر ايالات متحده نقض قطع‌نامه ۲۲۳۱ شوراي امنيت سازمان ملل متحد است. اورتگاس در ادامه افزود آمريکا از شوراي امنيت خواهد خواست که درباره اين پرتاب تحقيق کرده و اطمينان حاصل کند که اقداماتي که کشورها در سرپيچي از قطع‌نامه‌هاي سازمان ملل انجام مي‌دهند، براي آنها عواقبي خواهد داشت. جان هايتن، معاون رئيس ستاد مشترک نيروهاي نظامي ارتش آمريکا نيز در نشستي خبري با بيان اينکه به دليل محرمانه‌بودن اطلاعات، به جزئيات بيشتري اشاره نمي‌کند، گفت ما تمامي پرتاب‌هايي را که از سطح زمين انجام می‌شود، با دقت رصد مي‌کنيم. هايتن مدعي شد: «اين پرتاب ماهواره‌اي بار ديگر بر اين مسئله صحه مي‌گذارد که ايران توانايي تهديد همسايه‌هاي خود و متحدان ما را دارد». رئيس‌جمهور ايالات متحده نيز پس از وزارتخانه‌هاي دفاع و خارجه دولتش واکنش نشان داد. دونالد ترامپ، در نشست خبري‌اي که داشت، در پاسخ به سؤالي دراين‌باره، او مانند مقامات پنتاگون گفت: «ما ايران را به دقت زير نظر داريم». به گزارش ايسنا، او ادامه داد: «ما بيش از آنچه خود آنها بدانند، در موردشان مي‌دانيم». پيش از او، سخنگوي وزارت دفاع آمريکا در نشستي ديگر به سؤالي مشابه پاسخ داده بود. رابرت لودويگ، در پاسخ به اين سؤال گفت وزارت متبوعش برنامه‌هاي ايران را زير نظر دارد. او افزود: «باوجوداینکه تهران هنوز موشک‌هاي بالستيک بين‌‌قاره‌اي ندارد اما تمايلش براي داشتن موازنه‌اي استراتژيک در برابر آمريکا ممکن است منجر به آغاز توليد موشک‌هاي بالستيک بين‌‌قاره‌اي شود». وزير خارجه آمريکا نيز در اين زمينه به موضع‌گيري پرداخت. مايک پمپئو، خواستار پاسخ‌گويي ايران درباره پرتاب ماهواره نور به مدار شد. او در نشستي خبري گفت: «از نظر من ايران بايد براي اين کارش پاسخ‌گو باشد. ارگاني که از نظر آمريکا تروريستي محسوب مي‌شد، اقدام به پرتاب ماهواره به فضا کرده است». اشاره پمپئو به قراردادن نام سپاه ايران در فهرست سازمان‌هاي تروريستي از نظر دولت ايالات متحده است که سال گذشته اعلام شد. در همين رابطه، جان بولتون نيز وارد صحنه موضع‌گيري شد. مشاور امنيت ملي سابق دولت ترامپ که از مقامات دولت جورج دبليو بوش، رئيس‌جمهور اسبق آمريکا نيز بوده و به مواضع ضدايراني خود شهره است، در توييتر نوشت: «حرکت ايران براي پرتاب يک ماهواره نظامي تأييد مي‌کند که ما هنوز به اندازه کافي فشار روي ايران اعمال نکرده‌ايم. بازدارندگي را احيا نکرده‌ايم و کرونا باعث محدوديت و توقف آنها نشده است. ايران مي‌خواهد به موشک‌هاي قاره‌پيما که سلاح هسته‌اي با خود حمل مي‌کند، برسد. ايران قابل‌اعتماد نيست». در مواضع آمريکايي‌ها اقدام ايران در اين زمينه با توجه به استفاده از موشک‌هايي که ماهواره را به فضا برده‌اند، در راستاي نقض تعهدات و قوانين بين‌المللي مربوط به توليد موشکي است که ايران در مذاکرات پيشين پذيرفته است. هشدارهاي مقامات ايالات متحده در اين زمينه به متحدان خود از آنجا جدي شده که در پاييز جاري، در راستاي توافقات حاصل از برجام، تحريم تسليحاتي ايران برداشته مي‌شود و ايران مي‌تواند اقدام به خريد سلاح کند. مقامات آمريکا از سال گذشته به‌طور جدي در تلاش هستند با قانع‌کردن متحدان اروپايي و ديگر کشورها، توافقات انجام‌شده را بر هم بزنند با تصويب قطع‌نامه‌ها و توافقات جديدي عليه ايران، مانع از رسيدن اين ضرب‌الاجل شوند. پيش از اين در موقعيت‌هاي مختلف نيز به‌ویژه وزير خارجه آمريکا، سعي بر پافشاري بر اين موضع داشته؛ اگرچه تا اينجاي کار در اين زمينه توفيقي نداشته است. البته اروپايي‌ها که در ميانه اين تقابل هستند و امضاکنندگان برجام نيز بوده‌اند، از مدت‌ها پيش مايل به مذاکره با ايران در راستاي محدودکردن برنامه‌هاي موشکي اين کشور بوده‌اند. اما ايران همواره تأکيد داشته دراين‌باره فقط حاضر به گفت‌وگو در جهت رفع نگراني است و برنامه‌هاي دفاعي خود را رها نمي‌کند. آلمان، بريتانيا و فرانسه: نقض ۲۲۳۱ است مقامات سه کشور اروپايي امضاکننده برجام، در اظهاراتي جداگانه به موضع‌گيري مشترک پرداختند. وزارت امور خارجه آلمان با انتشار بيانيه‌اي در توييتر با ابراز نگراني از پرتاب اين ماهواره ادعا کرد: «موضع ما مشخص است؛ برنامه موشکي [ايران] تأثير ثبات‌زدايي بر منطقه داشته و همچنين از نظر منافع امنيتي اروپايي ما غيرقابل قبول است». وزارت خارجه فرانسه نيز در بيانيه‌اي پرتاب يک ماهواره نظامي توسط ايران را خلاف قطع‌نامه ۲۲۳۱ دانست و آن را شديدا محکوم کرد. در اين بيانيه اعلام شده است: «ما اين [پرتاب ماهواره نظامي] را محکوم مي‌کنيم. فناوري استفاده‌شده براي پرتاب ماهواره به فضا بسيار شبيه فناوري استفاده‌شده براي شليک موشک‌هاي بالستيک بوده و برخلاف قطع‌نامه 2231 شوراي امنيت سازمان ملل متحد است». در ادامه اين بيانيه آمده است: «فرانسه از ايران مي‌خواهد که فورا همه فعاليت‌هاي مرتبط با توسعه موشک‌هاي بالستيکي را که داراي قابليت حمل سلاح‌هاي هسته‌اي هستند، متوقف کند». وزارت امور خارجه فرانسه در بخش ديگري از اين بيانيه مدعي شده است که برنامه‌هاي ايران براي توسعه موشک‌هاي بالستيک يک نگراني جدي براي امنيت منطقه و جهان محسوب شده و منجر به بروز بي‌ثباتي و افزايش تنش‌ها در منطقه مي‌شود. وزارت خارجه بريتانيا هم پرتاب ماهواره نور از سوي ايران را در تضاد با اساس‌نامه شوراي امنيت خواند. به گزارش ايلنا به نقل از خبرگزاري اسپوتنيک، يک سخنگوي وزارت خارجه بريتانيا در‌اين‌باره گفت: «گزارش‌ها مبني بر ارسال ماهواره از سوي ايران که با استفاده از فناوري موشک‌هاي بالستيک انجام شده است، مايه نگراني بسيار و در تضاد با قطع‌نامه ۲۲۳۱ شوراي امنيت سازمان ملل قرار دارد». او مدعي شد: «سازمان ملل از ايران خواسته که فعاليتي در راستاي موشک‌هاي بالستيک و تسليحات هسته‌اي انجام ندهد. ايران بايد به اين موضوع جامه عمل بپوشاند». اين سخنگوي وزارت خارجه بريتانيا ادامه داد: «ما همراه با شرکاي بين‌المللي‌مان نگراني‌های بسياري در اين زمينه داريم و برنامه موشک‌هاي بالستيک ايران امنيت منطقه را تحت‌الشعاع قرار مي‌دهد». اسرائيل هم محکوم کرد اسرائيل نيز در اين تقابل جدید با ايران به آمريکا پيوست و اقدام ايران را محکوم کرد. به نوشته روزنامه اسرائيلي اورشليم‌پست، وزارت خارجه اسرائيل، پرتاب ماهواره نظامي نور به فضا را محکوم و در بيانيه‌اي اعلام کرد: «اقدام امروز ايران در پرتاب ماهواره به فضا فقط نماي خارجي توسعه مداوم تکنولوژي موشک‌هاي پيشرفته ايران است». در ادامه اين بيانيه از «موشک‌هاي بالستيک بين‌قاره‌اي» و «موشک‌هايي که قابليت حمل کلاهک‌هاي هسته‌اي را دارند» به‌عنوان موشک‌هاي پيشرفته ايران ياد شده است. در ادامه بيانيه آمده است: «پرتاب امروز مغاير با قطع‌نامه ۲۲۳۱ شوراي امنيت سازمان ملل و تعهدات پيشين ايران به جامعه بين‌المللي است». در انتها اين وزارتخانه افزود: «اسرائيل از جامعه بين‌المللي مي‌خواهد تا پرتاب اخير را محکوم‌ و تحريم‌هاي بيشتري را عليه نظام ايران وضع کنند تا اين کشور به اقدامات خطرناک خود ادامه ندهد». روسيه: قطع‌نامه‌اي نقض نشده اما روسيه از درِ حمايت از ايران وارد شد. سخنگوي وزارت خارجه روسيه با اشاره به پرتاب موفقيت‌آميز ماهواره از سوي ايران گفت که اين اقدام هيچ تناقضي با تصميمات شوراي امنيت سازمان ملل درباره موضوع برنامه هسته‌اي تهران ندارد. به گزارش ايلنا به نقل از خبرگزاري اسپوتنيک، ماريا زاخارووا با کنايه به ايالات متحده گفت: «اين نخستين‌باري نيست که کشوري که بارها اساس‌نامه‌هاي سازمان ملل و قوانين بين‌المللي را زير پا گذاشته، تلاش دارد با اتهام‌هاي بي‌اساس ايران را در شوراي امنيت محکوم کند». سخنگوي وزارت خارجه روسيه در‌اين‌باره تصريح کرد: «قطع‌نامه 2231 شوراي امنيت و برجام، هيچ‌يک ايران را از فعاليت‌هاي صلح‌آميز در فضا منع نمي‌کنند. همچنين ادعاي آمريکا مبني بر اينکه موشک‌هاي ماهواره‌بر ايران مي‌توانند کلاهک هسته‌اي حمل کنند، بي‌اساس است». زاخارووا گفت براساس برجام منعي براي اين فعاليت‌ها وجود نداشته و ايران در حال تهيه موشک‌هاي بالستيک با قابليت حمل کلاهک هسته‌اي نيست. ايران: درباره ۲۲۳۱ ما را موعظه نکنيد ايران ضمن رد موضع‌گيري‌هاي مقامات اروپايي و آمريکايي درباره پرتاب اين ماهواره، استناد آنها به قطع‌نامه ۲۲۳۱ را زير سؤال برد. به گزارش اداره کل اطلاع‌رساني و امور سخنگويي وزارت امور خارجه، وزير خارجه ايران در توييتر نوشت: «ايالات متحده برخلاف قطع‌نامه ۲۲۳۱ شوراي امنيت، از سال ۲۰۱۷ مشغول زورگويي به همه بوده است». محمدجواد ظريف با اشاره به بي‌عملي اروپا در برابر خروج آمريکا از برجام اظهار کرد: «اروپا به جاي تبعيت از قطع‌نامه ۲۲۳۱، از ايالات متحده اطاعت کرده است. هيچ‌کدام آنها نمي‌توانند بر پايه تفسير اشتباه و بي‌مبنا از قطع‌نامه ۲۲۳۱ شوراي امنيت، ايران را موعظه کنند». وزير امور خارجه ادامه داد: «ايران نه سلاح هسته‌اي دارد و نه موشکي که براي حمل چنين سلاح‌هاي دهشتناکي، طراحي شده باشد. حدس بزنيد چه کسي دارد؟». ظريف همچنين در توييت خود،‌ چند سند و تصاويري از تيتر چند گزارش رسانه‌اي را منتشر کرد. اسنادي که ظريف تصاوير آنها را منتشر کرده، متن قطع‌نامه لغوشده ۱۹۲۹ شوراي امنيت سازمان ملل عليه ايران و نيز متن قطع‌نامه ۲۲۳۱ همين نهاد پس از امضاي برجام است. او تيتر سه گزارش رسانه‌هاي آمريکايي و اروپايي را نيز ضميمه توييت خود کرده که مربوط به برنامه‌هاي هسته‌اي نظامي ايالات متحده، بريتانيا و اسرائيل هستند. در‌این‌باره، سخنگوي وزارت امور خارجه با تأکيد بر اينکه توسعه علم و فناوري به‌ويژه در عرصه هوا- فضا حق قانوني ملت ايران است، گفت: پرتاب موفق و غرورانگيز ماهواره نور با اهداف صلح‌آميز و در راستاي سياست دفاعي ايران است. سيدعباس موسوي در واکنش به مواضع اخير ايالات متحده، ضمن رد و تقبيح دخالت آمريکا در امور داخلي ايران، افزود قطعا اين‌گونه دخالت‌ها در عزم ملت ايران براي پيشرفت خللي ايجاد نخواهد کرد. او همچنين تأکيد کرد: «هيچ قطع‌نامه‌اي ايران را از پرتاب ماهواره به فضا منع نمي‌کند و استناد آمريکا به قطع‌نامه ۲۲۳۱ قطعا بيجا و خلاف واقعيات است؛ طُرفه آنکه قطع‌نامه ۲۲۳۱ شوراي امنيت قطع‌نامه‌اي است که رژيم آمريکا با خروج خود از برجام آن را نقض کرده و همچنان ديگر کشورهاي مستقل را براي نقض آن آشکارا تحت فشار قرار مي‌دهد». سخنگوي وزارت امور خارجه همچنين با رد موضع آلمان در قبال پرتاب اين ماهواره ايراني اظهار کرد: «وزارت امور خارجه آلمان در حالي درباره پرتاب ماهواره ساخته‌شده با تلاش مهندسان ايراني ابراز نگراني مي‌کند که وزير دفاع اين کشور تصميم خود براي خريد جنگنده با قابليت حمل بمب هسته‌اي را رسانه‌اي کرده است. اين‌گونه سياست‌هاي يک ‌بام و دو هوا امنيت منطقه و اروپا و جهان را تهديد مي‌کند.دريابان علي شمخاني، دبير شوراي‌عالي امنيت ملي ايران، نيز در‌اين‌‌باره در توييتر نوشت: «تحريم، تهديد و تطميع سياسي نمي‌تواند حرکت جمهوري اسلامي در مسير تأمين منافع ملي و حقوق قانوني‌اش را کُند کند. توليد مستمر قدرت و بهره‌گيري از دانش روز براي امنيت و رفاه مردم ايران از بيمارستان تا فضا ادامه خواهد داشت». او با استفاده از هشتگ قاصد نور اضافه کرد: «غافلگيري‌هاي جديد در راه است».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.