شگفتیآفرینی آفریقا در قرن 21
ترجمه: محمدحسن ایپکچی
بعضیوقتها رفع شکاف بین موفقیت و شکست، پایان دوره دبیرستان و ترک تحصیل هزینههای زیادی دارد. «جک»، فرزند ارشد خانواده 14 نفره ساکن غرب کنیاست. هرچند زمین کوچک آنها تا حدی جوابگوی معاش آنهاست، اما همسایهها از کمکهای جانبی لازم به این خانواده دریغ ندارند. درآمد این خانواده بسیار ناچیز بوده و وقتی جک وارد دبیرستان شد، پدرش ناچار به فروش تنها گاوشان برای تأمین هزینه مدرسه پسرش شد. او بعدها وارد دانشگاه و در رشته فناوری بیوتکنولوژی فارغالتحصیل شد. پیش از آن همسایهها کم به او نمیخندیدند، اما حالا او توانسته بود با کسب تخصص لازم خوراک دام مورد نیاز منطقهاش را از گیاه تهاجمی سنبل از آبهای دریاچه ویکتوریا تهیه کند. او با افتخار میگفت: برای 30 جوان محل زندگیام شغلی دستوپا کردم، سفارشات سویای تمام همسایههایمان را 30 درصد ارزانتر از سویای وارداتی از تایلند تأمین کردم و بعدها برای پدرم که تنها گاوش را برای تحصیل من از دست داده بود خانهای با هفت اتاق ساخته و چندین رأس گاو خریدم. تمام مراحل زندگی پرتلاش این جوان درواقع گویای تحولات و تغییرات سریعی است که در آفریقا بهعنوان جوانترین سرزمین جهان در حال وقوع است. نیمی از جمعیت یک میلیارد و سه میلیوننفری این قاره پس از حملات تروریستی 2001 در آمریکا متولد شدهاند. میانگین سنی 19 برای این قاره شاخص مهمی برای تغییر است.وقتی در سال 1885، قدرتهای استعماری آفریقا را تسخیر کردند، جمعیت این قاره کمتر از یکصد میلیون؛ یعنی به اندازه یکسوم جمعیت اروپا بود. اما امروز، در برابر هر اروپایی، دو آفریقایی زندگی میکند. برخی از ناظران خارجی این افزایش جمعیت در آفریقا را دلیلی بر یک فاجعه تصور میکنند. درحالیکه نرخ فقر در این منطقه در حال کاهش است. هنوز یکسوم کودکان آفریقایی دچار سوءتغذیهاند که مشکلات جسمی و ذهنی خاص خود را به همراه دارد. هر ماه یک میلیون آفریقایی وارد بازار کار میشوند که بسیاری از آنها از دانش و مهارت لازم شغلی برخوردار نيستند. یکسوم فرزندان آفریقایی نمیتوانند دوران دبیرستان خود را به اتمام برسانند. این میزان در دو کشور موزامبیک و ماداگاسکار به بیش از 50 درصد بالغ میشود.اما طرف دیگر داستان آفریقا، زمینهای بکر و فراوان حاصلخیزی است که مردم آن همراه مشکلات خاص خود در 54 کشور در برابر کشورهایی مانند چین و برزیل قرار دارند. نهتنها دو کشور بزرگ اقتصادی قاره؛ یعنی آفریقای جنوبی و نیجریه با برخی مشکلات سر میکنند، بلکه بسیاری از کشورها با درگیریهای قبیلهای و زیرساختهای ضعیف، فساد، میراث دوران بردگی، استعمار و قدرتهای فرادستی داخلی دستبهگریبانند. معضل افراطگرایی ساختار شکنندهای را برای برخی کشورهای این قاره ایجاد کرده و تغییرات آبوهوایی نیز مشکل دیگری را نشان میدهد. این روزها هم ویروس کرونا آفریقا را گرفتار خود کرده است. «تابو امبکی»، رئیسجمهور آفریقای جنوبی، هنگام مراسم آغاز ریاستجمهوری خود در سال 1999 قرن جدید را قرن آفریقا نامید. حتی پس از بحران مالی جهانی، رشد سریع آفریقا هرچند با زیرساختارهای ضعیف، ردی از امید برای پیشرفتی باثبات را نشان داد. از نیمه 2014، این قاره دوباره با مشکلات اقتصادی بسیاری روبهرو شد. اما با وجود همه مشکلات، شرایط سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آفریقا بعد از جنگ سرد در حال توسعه است.اینک پس از تاریخ طولانیای که آفریقا در حاشیه جهان قرار داشت، شاهد رشد و شکوفایی این سرزمین، آن هم نقش مهم آن در مسائل جهانی هستیم. ناظران بر این باورند که هرچند آسیا در نیمه اول قرن حاضر رشد غالب را خواهد داشت، اما نیمه دوم قرن را باید متعلق به آفریقا دانست و البته شاخص افزایش جمعیت آفریقا از جمله مهمترین عوامل چنین تغییر مثبتی است. جمعیت آفریقا تا سال 2050 به دوبرابر افزایش خواهد داشت که خود نشانگر بیش از یکچهارم جمعیت جهان است؛ نکتهای که بسیار قابلتأمل خواهد بود. برای نمونه فقط جمعیت نیجریه به 400 میلیون نفر خواهد رسید. رشد سالانه جمعیت آفریقا برابر 2.7 درصد است که دوبرابر آسیای جنوبی و آمریکایلاتین است. در صورتی که رشد تولید ناخالص ملی نیز همراه این افزایش باشد، رشد اقتصادی کشورهایی مانند نیجریه از آلمان و فرانسه نیز پیشی خواهد گرفت.مرکز بینالمللی توسعه دانشگاه هاروارد پیشبینی میکند تا سال 2027، هفت کشور آفریقایی سریعترین رشد را در بین 15 کشور خواهند داشت. فرایند رشد بیعلت نخواهد بود، چراکه پیشرفت نظام آموزشی، کاهش موانع تجارت آزاد و نیز سه عامل مهم پول، ایده و مهارت که به طور عمده از طریق مهاجرت حاصل میشوند در این اتفاق دست خواهند داشت. در این میان بررسیها نشان میدهد آفریقا از رشد قابلملاحظه آموزشی دختران نسبت به پسران برخوردار و این روند رو به افزایش است. مطالعه اخیر بانک توسعه آفریقا نشان میدهد هرچه نرخ سواد کشورها بیشتر باشد، صادرات متنوعتری نتیجه خواهد داد. تعداد فرزندان آفریقایی که درسخواندن را شروع میکنند، برخلاف گذشته نیز افزایش را نشان میدهد؛ برای نمونه، در غنا، میزان دانشآموزان ورودی ابتدایی از 66 درصد به 89 درصد، در فاصله زمانی 1990 تا 2016 افزایش یافته است.
منبع: اکونومیست
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.