|

جنبش آزادی سیاه

جنبش سیاهان در جنگ داخلی آمریکا در قرن نوزدهم که به سلطه سیاسی برده‌داران در جنوب کشور پایان داد طلایه‌دار مبارزات جهانی طبقه کارگر بود. در قرن بیستم که آمریکا به قدرت هژمون جهان تبدیل شد و به ویژه بعد از جنگ جهانی دوم که صحبت از سوسیالیسم در آمریکا تبدیل به تابویی جدی شده بوده دوباره این جنبش سیاهان بود که به سوسیالیسم در آمریکا جانی تازه داد. مالکم ایکس بارزترین نمونه رهبر انقلابی در نیمه دوم قرن بیستم در آمریکا بود که مبارزات آزادی‌بخش سیاهان را در ایالات متحده در دهه 1950 پایه‌ریزی کرد و با سایر انقلابیون جهان نیز همگرایی سیاسی پیدا کرد. نیروی مادی این جنبش مهاجرت توده‌های رنگین‌پوست از جنوب روستایی به شهرها و کارخانه‌های سراسر قاره بود. انگیزه این حرکت نیاز سیری‌ناپذیر سرمایه‌داری به نیروی کار و سرباز برای شرکت در جنگ‌هایش بود. کتاب «مالكم ايكس رهبر انقلابی طبقه كارگر» بر مبنای استنتاج از درس‌های یک قرن و نیم مبارزه تلاش می‌کند نشان دهد که چرا فقط کسب انقلابی قدرت به دست طبقه کارگر است که آخرین نبرد برای آزادی سیاه را ممکن می‌سازد و راه را برای ایجاد جهانی همواره می‌کند که نه بر پایه استثمار، خشونت و نژادپرستی بلکه بر مبنای همبستگی انسان‌ها بنا شده باشد. جك بارنز، نويسنده اين اثر، دبير سراسري حزب كارگران سوسياليست آمریکا است. چنان‌که بارنز در این اثر عنوان می‌کند، مالكم ايكس این نکته را تاکید می‌کرد که جنبش عظیم سیاهان در دهه 1950، بخشی از یک نبرد انقلابی جهانی برای حقوق بشر بود. موضوعات کتاب در سه بخش اصلی گرآوری شده است. بخش اول متنی کوتاه در شناخت میراث سیاسی مالکم ایکس به قلم بارنز است. بخش دوم مصاحبه مالکم ایکس با هفته‌نامه «سوسیالیست جوان» در سال 1965 است. «مالکم ایکس: رهبر انقلابی طبقه کارگر» عنوان مفصل‌ترین و سومین بخش کتاب است که در آن بارنز به واکاوی اندیشه‌های مالکم ایکس و ارتباط او با سایر مبارزان ضداستعماری می‌پردازد. کتاب با مرور زندگی‌نامه مالکم ایکس روایتگر شکل‌گیری جنبش سیاهان در آمریکا است و نشان می‌دهد که چگونه رشد این جنبش واکنشی بود به افزایش گرایش‌های نژادپرستانه همچون فعالیت‌های سازمان کوکلاکس کلان. نویسنده در این کتاب دوران کودکی و نوجوانی مالكم ايكس، وضعیت زندگی او و خانواده‌اش در چارچوب روابط اجتماعی حاکم بر ایالات متحده و ‌تفکرات او را در پیوند با مبارزان سایر ملل تحت ستم توضیح می‌دهد. مالكم ايكس در سال ۱۹۲۵ در شهر اوهاما در ايالت نبراسكاي آمريكا به دنيا آمد. او هفتمين فرزند خانواده بود. پدرش كشيش مذهبي و از جمله افرادي بود كه براي حقوق مدني سياه‌پوستان فعاليت مي‌كرد. مالكم در ۱۳سالگي پدر خود را از دست داد و مادرش هم به بيمارستان رواني منتقل شد. بعد از بيرون‌آمدن از پرورشگاه در يك جنايت زيرزميني در نيويورك شركت كرده بود كه باعث شد در سال ۱۹۴۵ به مدت هشت سال به زندان بيفتد. او در زندان به اسلام ايمان آورد و عضو جامعه اسلام شد. بعد از آزادي‌اش هم در سال ۱۹۵۲ رهبر جامعه مسلمان آمريكا شد. مالكم ایکس در سخنرانی‌های خود سفيدپوستان آمريكايي را با تندترين الفاظ متهم به كشتار سياه‌پوستان می‌كرد و از اين‌رو متهم به تبليغ نژادپرستي و خشونت ‌می‌شد. او در سال ۱۹۶۴ به دليل تنش با رئيس سازمان مسلمانان آمريكايي از اين سازمان اخراج شد و كمتر از يك سال بعد در 39 سالگی در يك سخنراني در نيويورك ترور شد. جک بارنز در سخنرانی‌ای که در سال 1987 با عنوان «مالکم ایکس، زندگی‌اش و مفهوم آن برای امروز» ایراد کرد و متن آن در کتاب آمده می‌گوید: «از اینجا شروع نکنید که سیاه‌پوستان ملت ستمدیده‌ای هستند. از جایگاهشان به مثابه طلایه‌داران و وزنه کارگرانی که سیاه هستند، در مبارزات اجتماعی و سیاسی وسیع تحت رهبری پرولتاریا در ایالات متحده شروع کنید. از جنگ داخلی ایالات متحده گرفته تا به امروز، سوابق و شواهد این حقیقت، حیرت‌انگیز است. قدرتشان و قابلیت برگشت‌پذیری در مقابل مصائب است که انسان را تکان می‌دهد، نه ستمدیدگی». بانز مالکم ایکس را در رده فیدل کاسترو و حتی فراتر از او قرار می‌دهد: «فیدل کاسترو در نود مایلی قدرتمندترین امپریالیسم جهان قد علم کرد، خوارشان کرد، به ما نشان داد: ببینید، شدنی است! آنها نمی‌توانند همین طور برای همیشه دنیا را کنترل کنند. مالکم ایکس از فیدل کاسترو هم حتی جلوتر رفت. چون او سرمایه‌داری آمریکا را درست از بطن آن به چالش کشید. برای انقلابیون نسل ما، او مثال زنده‌ای از این حقیقت بود که در اینجا هم شدنی است و خواهد شد». (ص 34).

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.