نکاتی درباره یادداشت روزنامه «شرق»
توضیح «شرق» : تصمیم بهنگام قوه قضائیه برای اعطای مرخصی به زندانیان بعد از شیوع کرونا و در آستانه نوروز که در ادامه تحولات اخیر دستگاه قضا انجام شد، از همان زمان اعلام با استقبال خانوادههای زندانیان، رسانهها، نخبگان و جامعه حقوقی مواجه شد. «شرق» هم براساس مشی خود که اقدامات مثبت را بازتاب داده و از زوایای مختلف آنها را تحلیل میکند، در گزارشها، گفتوگوها و یادداشتهای خود به این موضوع پرداخت. با توجه به انتشار نسخه الکترونیک «شرق» از شنبه دوم فروردین، چه در صفحه اول و چه در صفحات سیاسی و اجتماعی، بیش از 10 یادداشت و سرمقاله به این حوزه اختصاص داشت و نویسندگان ضمن حمایت از مرخصی زندانیان واجد شرایط در مقطع کنونی که به آسودگی خیال خانوادههای آنان منجر شد، پیشنهادهایی برای تکمیل و رفع برخی کاستیهای مدنظر آنان ارائه دادند. در شماره روز گذشته نیز دو نفر از وکلای شناختهشده کشور، در صفحه نخست به این بحث پرداخته و با توجه به دیدگاههای آسیبشناسانه خود، برای هرچه بهترشدن این روند، نکاتی را بیان کردند؛ قوه قضائیه نیز توضیحات تکمیلی را درباره مرخصی زندانیان برای روزنامه ارسال کرده که در ادامه میآید. رئیس قوه قضائیه در تاریخ هفتم اسفند 98 یعنی کمتر از یک هفته بعد از اعلام رسمی وجود ویروس کرونا در کشور، بخشنامهای را به همه مراجع قضائی ابلاغ کردند که براساس این بخشنامه بخش عمدهای از زندانیان کشور میتوانستند تا تاریخ 15 فروردین به مرخصی بروند.بلافاصله بعد از ابلاغ این بخشنامه به مراکز قضائی کل کشور، روند اعطای مرخصی به زندانیان شروع و تا حدود 20 روز بعد یعنی آخر اسفند 98 و قبل از ایام تعطیلات نوروز حدود صد هزار زندانی به مرخصی رفتند و علاوه بر اینکه ایام شب عید و سال نو را در کنار خانوادههای خود و در فضایی ایمن گذراندند، باعث شدند در شرایط اوج همهگیری بیماری کرونا، در زندانها نیز فضای خلوتتر و ایمنتری برای کنترل بیماری و حفظ سلامتی دیگر زندانیان ایجاد شود. براساساین کارکنان دستگاه قضائی در مدت 20 روز و در شرایط کرونایی حاکم بر کشور، به حدود صد هزار پرونده اعطای وثیقه یا کفالت برای به مرخصی فرستادن زندانیان رسیدگی کردند که اقدامی کمنظیر در دنیا محسوب میشود.از طرف دیگر عفوی که به مناسبت عید نوروز، اعیاد رجبیه و مبعث پیامبر گرامی اسلام مورد درخواست ریاست محترم قوه قضائیه بود... ... نیز در تاریخ 27 اسفند 98 مورد موافقت رهبر معظم انقلاب قرار گرفت. این عفو که ضوابط آن مورد تأیید و موافقت رهبر انقلاب قرار گرفته بود، ویژگیهای منحصربهفردی داشت و علاوه بر تعداد بالای شمولیت که منجر به آزادی حدود 10 هزار زندانی میشود، برای اولینبار شامل زندانیان امنیتی با پنج سال مجازات حبس نیز میشد. بخش عمدهای از 10 هزار زندانی که به واسطه این عفو از زندانها آزاد میشدند؛ البته تا قبل از تاریخ موافقت رهبری انقلاب با عفو به واسطه بخشنامه رئیس قوه قضائیه به مرخصی نوروزی رفته بودند و درواقع عفو باعث شد که دیگر به زندان مراجعت نکنند. علاوه بر این تمهیدات موج دوم اعطای مرخصی به زندانیان نیز براساس تصمیم ریاست قوه در تاریخ 10 فروردین اعلام شد. براساساین مرخصی زندانیانی که در ایام مرخصی حسن رفتار داشتند و رفتار غیرقانونی و مجرمانه از آنها سر نزده است، تا آخر فروردین 98 تمدید شد. همچنین براساس این دستور همه مراکز قضائی موظف شدند وضعیت زندانیانی را که بههردلیل نتوانسته بودند از مرخصی استفاده کنند، در کمیتهای ویژه مجددا بررسی کرده و تا حد امکان دایره زندانیان شامل مرخصی را گستردهتر کنند. همچنین براساس تصمیمی که در موج دوم اعطای مرخصیها گرفته شد، مقرر شد درباره متهمانی که با قرار تأمین بازداشت هستند و هنوز پرونده آنها به محکومیت منجر نشده و به طور طبیعی نمیتوانند از مرخصی استفاده کنند، همه قرارهای تأمین منجر به بازداشت از طرف مقامات قضائی بازنگری شود و در چارچوب ضوابط و مقررات و با نظر ارفاق و مدارا چنانچه شرایطی مهیا باشد، برای تخفیف قرارهای تأمین مبادرت شود تا زندانیان تحت قرار هم بتوانند با تخفیف تأمین از زندان آزاد شوند. از سوی دیگر سازمان زندانها با همکاری دادگستری استانها و وزارت بهداشت و درمان اقدامات بیسابقه و دامنهداری برای ایجاد شرایط بهداشتی مناسب در زندانها انجام دادند و با دستور رئیس قوه قضائیه ورودی به زندانها هم به حداقل رسانده شد؛ بهطوریکه در طول دو ماه گذشته از صدور قرار بازداشت جدید تاجاییکه از لحاظ قانونی امکان داشته، امتناع شده است. مجموعه این اقدامات یک تصمیم اجرائی کمنظیر در تمام دنیا بود و همانطور که در فضای رسانهای نیز منتشر شد، مورد توجه رسانهها و شخصیتها ازجمله خانم میشل باچلت، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، قرار گرفت. او در بیانیهای رسمی ایران را بهعنوان نمونهای برای دیگر کشورها در زمینه تضمین حق سلامتی زندانیان در مقابله با بیماری کرونا معرفی کرد. روزنامه انگلیسی گاردین هم در روزهای گذشته با اشاره به تجربه موفق ایران در آزادکردن زندانیان برای حفظ سلامتی آنها، از دولت انگلیس خواست زندانیان در این کشور را با همین شیوه آزاد کند. این نکته در حالی درخورتوجه است که بسیاری از کشورها بعد از اینکه ایران طرح اعطای مرخصی را اجرا و بیش از صد هزار زندانی خود را به مرخصی فرستاد، تازه درصدد برآمدند که مقدمات قانونی این طرح یا مشابه آن را اجرا کنند. وزارت دادگستری انگلستان در تاریخ 15 فروردین که موج دوم اعطای مرخصیها در ایران هم اجرائی شده بود و بعد از آنکه تست کرونای ۸۸ زندانی انگلیسی مثبت اعلام شد و بیش از هزارو 200 مورد مشکوک دیگر نیز در زندانهای سراسر این کشور تحت قرنطینه قرار گرفتند، اعلام کرد فقط به چهار هزار زندانی برای مقابله با شیوع کرونا مرخصی خواهد داد. این در حالی است که زندانیان موجود در کشور انگلستان براساس آمارها بیش از 80 هزار نفر هستند و در واقع فقط کمتر از پنج درصد آنها اجازه استفاده از امکان این مرخصی را دارند.با همه این اوصاف اتحادیه زندانهای انگلیس نیز با اینکه از این اقدام دولت استقبال کرده؛ اما درباره فشار کاری که به کارکنان زندانها برای تشریفات قانونی اعطای این چهار هزار مرخصی وارد میشود، ابراز نگرانی کرد! ترکیه نیز بعد از روزها کشمکش درباره وضعیت زندانیان در این کشور در روز 26 فروردین به صورت رسمی اعلام کرد برای محافظت از سلامتی زندانیان به تعداد محدودی از آنها مرخصی خواهد داد که البته شامل زندانیانی مانند روزنامهنگاران، فعلان سیاسی و... نمیشود. آمریکا نیز دراینبین با سه ویژگی بیشترین نگرانیها را برانگیخته: اولا آمریکا رکورد بیشترین تعداد زندانی در دنیا با بیش از دومیلیونو 300 هزار نفر را در اختیار دارد. ثانیا بالاترین آمار مبتلایان به کرونا در دنیا نیز متعلق به این کشور است. و ثالثا وضعیت وخیم بهداشتی و خدماتی در زندانهای این کشور که در اختیار بخش خصوصی است و در آنها از زندانی بهعنوان نیروی کار اجباری استفاده میشود، همیشه مورد نگرانی محافل بینالمللی بوده است. براساس گزارش اسکاینیوز در روزهای گذشته بیش از هزارو 300 نفر از زندانیان و کارکنان زندانها در آمریکا به کرونا مبتلا شدهاند و 32 نفر از آنها نیز جان باختند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.