پرسشی مهمتر از پاسخ
ققنوسی به نام سؤال درست
مینا نظریکمال.مدرس و پژوهشگر سلامت روان در حوادث و سوانح
اینروزها آبستن روزهای خوش آیندهاند؛ هرچند شاید به نظر آخرین کبریتهایمان را هم روشن کرده باشیم. گرچه رنگ و طعم امید خیلی وقت است فراموشمان شده و آنچه آزارمان میدهد، بختک بیحوصلگی در غار تاریک تنهایی است؛ کنار هم و دور از هم، لابهلای شلوغیهای دنیای مجازی، با وعدههای غذایی، روزها و شبها و خواب و بیدارهاي جابهجاشده.
به گفته بزرگی به وقتی از زمانه رسیدهایم که پشت خطها و تماسها، در کوچهها و در خانهها، خبری نیست؛ هیچ جا هیچ خبری نیست، نه در تو، نه در بیرون تو و نه در دیگری. در این وقتها بهترین کار برای رهایی از روال غیرعادی اما عادیشده غلتزدن روی تخت، خوردن غذا، جروبحث با هم و بچهها و فضای مثلا مجازی چیست؟ شاید این خانه که زمانی محل آرامشمان بود، این وقتها به دالانی تاریک و سرد تبدیل شده كه در آرزوی رهایی از آن هستیم و تو گویی چارهای جز بیچارگی نیست. چاره رهایی از این حس رنج یکنواختی، رهاشدن از فکر رهایی و پناهبردن به سؤالهای درست است. میخواهم بپرسم سؤالهای درست در زندگی من کدام هستند و بر اساس چه ملاک یا ملاکهایی درستی آنها برای خودم را بسنجم؟ موضوعی که به نظر میتواند به جانگرفتن امید و امیدواری کمک کند. سؤال خوب و درست یا سؤال مناسب؟ در روانشناسی سعی بر قضاوت نیست؛ بنابراین سؤالی درست است که کارآمد و مفید باشد و من را به هدفم یعنی خودآگاهی بیشتر و حال خوب نزدیکتر کند. سؤال آنقدر سخت یا آسان نباشد که از آن اجتناب کنم. سؤالی برای من مناسب است که جوابش را خودم بدهم. هرچند در فرایند صید پاسخ یا همان ماهیگیری، لازم باشد مشورت بگیرم، اما صیاد خودم هستم و ماهی هم در حوضچه خودم پرورش یافته است. سؤالی مناسب هست که خود فرد برای خودش طرح کند و سؤال مناسبتر آن است که خودش به آن جواب بدهد. در یادگیری، صحبت از فرایند است. طرح سؤالاتی که تعادل فعلی فرد را برای رسیدن به تعادلی جدید به هم میزند. در این حالت، نباید ناگهانی تعادل به هم بخورد. پس تغییر بایستی کمکم ایجاد شود. برای همین مقاومتهای ذهنی نباید یکدفعه به هم بریزند؛ چون اگر تعادل، ناگهانی به هم بخورد، اجتناب از کل فرایند را سبب میشود. این موضوع به میزان آمادگی فرد برای تغییر و یادگیری هم مربوط است؛ یعنی در هر مرحله به ندای درونی و مقاومتها در پاسخدادن یا ندادن توجه کند. همه چیز برایش سؤال باشد. فقط مشاهدهگر باشد. ترس و هر حس و هیجانش را ببیند و این با حمایت از خود فراهم میشود. این همان مربیگری و آموزش ماهیگیری به خود است. ما در جریان و در حرکت هستیم؛ حتی در اوج ناامیدی روزهای تکراری. هیچ نسخه یگانه و ازپیشنوشتهای برای هیچیک از ما نیست. همانطور که گفتیم هیچ امیدی پشت درها، در دیگری یا در دارویی و واکسنی نیست. این انتظار است که آدم را میکشد. همانگونه که سیمرغ، انعکاس 30 مرغ در آینه وجود است، امید درواقع بهگونهای دیگر اندیشیدن است؛ یعنی آهسته بیدارکردن ققنوس خستهجان! وقتی هر آن چیزی که میبینی، تاریک و تلخ و لوس و تکراری است، یک نیمهشب بیدار شو، ققنوس افسرده، آتش بزن بر اندیشه بر باور، وقتی که تنها چاره، ناچاری است... بیدار شو ققنوس و از نو شروع کن، از اول بپرس و با ذهنی کنجکاو، زندگی را و روزت را با هزارهزار سؤال نو، تازه کن! این بار برای عبور از این رود پرخروش ناامیدی به بالهای جوان این ققنوس بیش از همیشه نیاز است. درواقع به باورها و افکاری بلندتر و بالهایی قویتر. حال سؤال این است: چه وقتی، زمان تولد دوباره ققنوس درونمان است؟ هر زمان که بختک ناامیدی و افسردگی سراغمان آمد، نشانه و وقت آن است. امید حقیقی هدیهای نیست که جز از جانب خدای خلاق به ما داده شود و بهعنوان قطرههایی از دریای الهی، رسالت ما، ساختن امید منحصربهفرد خودمان است که از دریچه نگاه نو، سؤال جدید و متفاوت برای هر روزمان، مانند چراغی خانهها و روابطمان را نو و تازه میکند. و این نور امید از درون ما به جهان زندگیمان پرتوافشانی میکند! آری! سؤالهای مناسب من در این روزها این است: چگونه ققنوس درونم را بیدار کنم؟ چگونه سؤالهای درست خودم در این روزها و شبها را بسازم و چگونه و چگونه... .
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.