چرا ترامپ به WHO حمله میکند؟
کوروش احمدی دیپلمات
ترامپ که بهخاطر کوتاهیها، تأخیرها و تردیدهای اولیه در شروع مبارزه با کرونا شدیدا مورد انتقاد است، سعی در سپر بلاکردن سازمان بهداشت جهانی (WHO) دارد. او ضمن متهمکردن این سازمان به کوتاهی در دادن اطلاعات در مورد کرونا، ندادن توصیههای خوب و چینمحوربودن، تهدید به قطع کمک آمریکا کرده است.
بودجه WHO بهرغم مسئولیتهای گستردهاش ناچیز است. کل بودجه سالانه WHO 5/2 میلیارد دلار؛ یعنی در حدود بودجه سالانه یک بیمارستان بزرگ آمریکایی است. این سازمان بهویژه در شرایط اپیدمی کرونا سخت از نظر مالی در مضیقه است (حق عضویت سالانه آمریکا حدودا 58 میلیون دلار، چین 28 میلیون دلار و ایران 900 هزار دلار است). کارشناسان بهداشتی بینالمللی عموما از نظر سرعتعمل و شفافیت در مبارزه با کرونا نمره خوبی به WHO دادهاند. این در حالی است که در 2014 و در زمان اپیدمی ابولا نارضایتی از کار WHO تحت مدیریت قبلی شدید بود. این کارشناسان معتقدند WHO تحت مدیریت تدروس تا حدی که اطلاعات از کشورها دریافت کرده، توانسته با شفافیت عمل کند، همهروزه اطلاعرسانی کند، بسیار صریح و روشن در مورد شدت و سرایت کرونا هشدار دهد و توصیههای لازم را ارائه کند. دو مقام بهداشتی ارشد آمریکا؛ یعنی فاچی و ردفیلد نیز از 7 ژانویه در کنفرانسهای تلفنی WHO شرکت داشتهاند. در 30 ژانویه (9 بهمن) WHO وضعیت اضطراری بهداشتی بینالمللی اعلام کرد و از کشورها خواست تا اقدامات لازم برای مقابله، از جمله آزمایش را انجام دهند. البته برخی کارشناسان انتقاد میکنند که اعلام وضع اضطراری با چند روز تأخیر انجام شده، اما برخی دیگر توجه میدهند که مخفیکاری اولیه چین و جلوگیری از ورود کارشناسان WHO به آن کشور، علت این امر بوده است. این در حالی است که درست در روز اعلام وضعیت اضطراری توسط WHO، ترامپ با اطمینان پیشبینی کرد که کرونا تهدیدی جدی متوجه آمریکا نخواهد کرد. اگر آمریکا به توصیههای بسیار روشن WHO در مورد شناسایی افراد مبتلا، قرنطینهکردن آنها و ردیابی تماسهای آنها عمل میکرد، در وضعیت اسفناک امروز قرار نداشت. یکی از دیگر مواردی که ترامپ بهعنوان کوتاهی WHO ذکر کرد، عدم توصیه به منع سفر بین کشورهاست. مطابق اجماع اعضا، WHO مجاز به چنین توصیهای نیست، چراکه در این صورت، ترس کشورها از انزوا میتواند موجب عدم همکاری آنها شود. هرچند که اقدام خود ترامپ به منع سفر از چین به آمریکا در اول فوریه با تأخیر انجام شد و در آن تاریخ ویروس در آمریکا شیوع یافته بود. اتهام چینمحوربودن WHO اعتبار بیشتری از نظر محافل بهداشتی داشته است. تمجید مدیرکل WHO از چین بهخاطر شفافیت و اقدامات انجامشده علیه ویروس با وجود تأخیرها و تلاش چندهفتهای چین برای مخفیکردن شدت و سرعت شیوع بیماری و دادن آمارهای مشکوک مورد سؤال بسیاری از کارشناسان است. درمقابل، لازم به یادآوری است که اولا WHO بهعنوان یک نهاد بینالدولی امکان انتقاد علنی از اعضا را ندارد. ثانیا ظاهرا تمجید از رهبران چین برای تشویق آنها به پذیرفتن کارشناسان WHO و بهاشتراکگذاشتن اطلاعات ضروری بوده است. ثالثا WHO به علت بودجه اندک و نداشتن اهرم فشار در موقعیت ضعیفی در برابر اعضا قرار دارد. بنابراین WHO برای حضور در چین باید مذاکره میکرد و امتیاز میداد. بهعلاوه، WHO بیشتر نگران زمانی است که کرونا به کشورهای فقیر سرایت کند؛ کشورهایی که بسیار به WHO وابسته هستند و WHO تنها در صورت همکاری کشورهای دارا میتواند به کشورهای ندار کمک کند. یکی از مشکلات این است که در دوره کنونی برعکس دوره شیوع ابولا در 2014، آمریکا با توجه به سیاستهای ترامپ آماده کمک چندانی نخواهد بود. این مشکلات و بسیاری دیگر همیشه موجب شده که مقامات WHO خود را ناچار از مماشات با کشورها ببینند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.