درباره نمایشگاه «اتاقی شهر میشود»
در گالری بنیاد پژمان شهری، اتاق میشود
حسین گنجی. منتقد
نیمگی که مشتقی است از همان نظریه معروف نسبیت، مشهودترین گزاره محل تأمل این روزگار است. اینکه همه ما در عین جدایی نیمه هستیم که در کنار یکدیگر معنا خواهیم شد. نیمههایی که هرچند درگیر «خودستایی» شدهایم؛ ولی منفرد راه به جایی نمیبریم و باید روزی یکدیگر را در آغوش بکشیم تا معنا شویم؛ تا کامل شویم؛ تا خود را بتوانیم تعریف کنیم. آنچه هنرمند امروز در لایههای زیرین شهرهای ما امروز چه در شکل ساخت و زیست شهری و چه در تأملات شخصی و عمومی بهخوبی میتواند ذرهبین بیندازد و آن را در ابعاد بزرگ که مشخصکننده عمق ماجراست، بازنمایی کرده و به نمایش بگذارد.
هنر اگر وظیفهای داشته باشد و اگر کارایی، همین است که جامعه را با لنز باز و ریزبین خود ببیند و آن را در بوته نقد یا بازنمایی عمومی قرار دهد؛ بازنماییای که منجر به بازشناسی شود و تلنگری برای مخاطب باشد تا خود را از دریچهای دیگر و با لنز واید مشاهده کند. نازگل انصارینیا با مجموعهای از آثار که در بنیاد پژمان، کارخانه آرگو گردآوری کرده است، توانسته چنین زمینهای را فراهم کند و اجتماع شهری را به گونهای به چالش بکشد؛ چالشی که شاید فقط در ابعادی اینچنین میتوانست برای مخاطب مؤثر باشد و معنایی را که در خود دارد، به نمایش بگذارد. او شهر را مانند یک تن و یک انسان در این آثار شکافته و لایههایش را در نیمهکردن آثار خود و رنجی که رفته و نقصانی که به وجود آمده، معرفی کند. تکههای پارهپاره و منفصل و نیمهشدهای که در ابعاد کوچک مانند تکهای حقیر پیشپای مخاطبی است که برای مشاهده آنها باید سر بر پایین انداخته و آنها را مشاهده کند. یا در اثر استخرمانند در حیاط توانسته اوج و افول شهری انسان را بهخوبی در قالب حجم نشان دهد. او شهر را مانند همان اثر مخروطی که در نمایشگاه گذاشته، زمینه لایهواری میبیند که معنا درون این لایهها پنهان شده و آن هجای در گلو مانده را در میان میانهها و لایهها و مرزها و زیر فرش شهری که گم شده، پیدا کرد. آنچه این نمایشگاه را منحصربهفرد میکند، جدا از سوژگی شهر و جدابودن این بافت بهظاهر منسجم و در باطن، جزیرههای مجزا، تأکید بر زوایای مختلف نگاه به شهر و تأکید بر کنارگذاری فردگرایی و بزرگانگاری است که گاهی ما به آن دچار میشویم. او این کار بزرگ را با بهرهگیری از تنوع زوایای کاری و متریال کاری و ایجاد فضاسازیهای منفکشده بهخوبی نشان داده است و انسان شهری را به بازنگری، به اتاقش دعوت کرده است؛ چیزی که شاید هرکدام ما در زندگی به آن نیاز داریم و شاید گاهی جدا از خودمان خوب است تفکرات شهری و نگاه شهریمان را به خانهها و اتاقهای خودمان ببریم و به آن به شکل دیگری نگاه کنیم. چیزی که قطعه نازنین انصارینیا آن روز که این پروژه را شروع کرد، نمیدانست و امروز به واسطه کرونا بهتر درک و فهمیده شود. شهرهای بزرگ ابعاد و تن بزرگشان انسان را در خود غرق و مفاهیم را در خود گم میکنند و فقط با دورشدن از آن و ارتفاعدادن به زاویه تماشا میتواند انسان را از آنچه به آن مشغول است و در این شهرها به آن گرفتار، نجات بخشد و بیرون بیاورد. از خودستاییها تا خودبزرگبینیها تا همه اخلاق و رفتارهایی که ما را از انسان شهری دور و مفهوم را از کلام انسان میگیرد. شاید بزرگترین دستاورد این نمایشگاه همین باشد که ما را به اتاقهایمان و شهرها را پیش چشممان کوچک میکند تا بهتر بتوانیم آن را و نقش خود در آنها را درک کرده و اجرا کنیم. برای اینکه ابعاد یک شهر برای مخاطب و شهروند آن قابل لمس و قابل درک شود، چاره این است که هنر آن را برای ما به ابعاد اتاق نزدیک کند، اتاقی که خود را در آن تعریف کرده و در آن دیگران را قضاوت میکنیم یا از پشت پنجرهاش به تماشایش مینشینیم. این نمایشگاه از ۲۰ دی آغاز و تا ۲۲ فروردین البته اگر از شرایط کرونایی این روزها بیرون بیاییم، به روی علاقهمندان باز است تا از آن در بنیاد پژمان - کارخانه آرگو سابق بازدید داشته باشند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.