|

راهکار کاهش مرگ‌های کرونایی

محمد باقرزاده : «يک پيام براي همه کشورها داريم؛ تست بگيريد، تست بگيريد و تست بگيريد. از همه موارد مشکوک تست بگيريد»؛ اين پيشنهاد «تدروس ادهانوم گبريسوس»، رئيس سازمان بهداشت جهاني در ۲۶ اسفند است که خطاب به کشورهاي دنيا براي مقابله با ويروس عالم‌گير کرونا ارائه شد. افزايش تعداد آزمايش کرونا و همچنين کاهش فاصله زماني بين انجام آزمايش و اعلام نتيجه به‌عنوان راه‌حلي براي مقابله با کرونا، حالا در برخي از کشورها به نتايج مثبت خيره‌کننده‌اي هم رسيده و پس از نتايج چشم‌گير کره‌جنوبي، بسياري از کشورهاي توسعه‌يافته دنيا مانند آمريکا و آلمان هم همين سياست را در پيش‌ گرفته‌اند. در اين گزارش تعداد آزمايش‌هاي کرونای کشورهاي مختلف و همچنين نسبت تعداد آزمايش و موفقيت در مقابله با ويروس کرونا بررسي مي‌شود. علاوه ‌بر اين، بررسي‌هاي «شرق» نشان مي‌دهد از روز اعلام اولين مورد مثبت ويروس کرونا در ايران تا پنجشنبه هفته گذشته، روزانه و به‌طور متوسط چهارهزار‌و ۴۵۰ آزمايش کرونا در ايران انجام شده که با توجه به جمعيت ايران، عدد پاييني محسوب مي‌شود؛ ظرفيتي که در ابتدا با دو آزمايشگاه شروع شد و حالا به حدود ۹۰ آزمايشگاه رسيده است. انجام روزانه چهارهزار‌و ۴۵۰ آزمايش ايران در حالي است که در کره‌جنوبي روزانه حدود ۴۰۰ هزار آزمايش کرونا انجام مي‌شود. اين افزايش تعداد آزمايشگاه‌ها به ۹۰ مورد، البته به معناي پاياني بر محدوديت‌هاي ايران نيست و همچنان در برخي استان‌هاي محروم، امکان آزمايش از همه افراد مشکوک وجود ندارد و اعلام نتایج همان تعداد معدود آزمايش هم با فاصله‌اي چندروزه رخ مي‌دهد.
چرا تعداد آزمايش کرونا مهم است؟
شيوه متداول کنوني آزمايش ويروس کرونا به اين صورت است که از مخاط بيني يا حلق هر فرد به‌طور جداگانه نمونه‌برداري مي‌شود و اين نمونه مورد آزمايش قرار مي‌گيرد؛ شيوه‌اي که همچنان روش اصلي آزمايش ويروس کروناست؛ هرچند در برخي کشورها راه‌حل‌هاي ديگري هم در حال بررسي است که در زماني کم، تعداد آزمايش بيشتر يا ارزان‌تر انجام شود. اين شيوه آزمايش نياز به کيت مخصوص دارد و بسياري از کشورهاي دنيا توان توليد اين کيت‌ها را ندارند. اما چرا افزايش تعداد آزمايش مي‌تواند به روند مقابله با اين ويروس کمک کند؟ پاسخ‌هايي که تاکنون ارائه شده است، به‌طور خلاصه مي‌گويد افزايش آزمايش منجر به تشخيص مبتلايان بيشتري خواهد شد و وقتي مبتلايان مشخص شوند، امکان قرنطينه‌کردن و مقابله با انتقال ويروس بهتر و راحت‌تر انجام خواهد شد. علاوه‌ بر اين مقايسه کنوني تعداد آزمایش کشورهاي مختلف با ميزان مرگ‌ومير رخ‌داده بر اثر کرونا هم همين نتيجه را اثبات مي‌کند. «مسعود يونسيان»، اپيدميو‌لوژيست و عضو هيئت‌علمي دانشكده بهداشت دانشگاه علوم‌پزشكي تهران، در‌اين‌باره و در پاسخ به «شرق» مي‌گويد: با افزايش تعداد آزمايش، کشندگي ويروس کرونا در يک کشور به‌طور آشکار کاهش مي‌يابد. او در پاسخ به اين پرسش که «چه نسبتي بين تعداد آزمايش و مقابله با کرونا در يک کشور وجود دارد؟» به بررسي کشورهايي با بيش از هزار فرد مبتلا پرداخته است. يونسيان در توضيح مي‌گويد: «براي پاسخ، کشورهايي با بيش از هزار بيمار را بررسي کردم که نتيجه مشابه شکل يک نشان مي‌دهد که با افزايش تعداد تست به ازاي هر‌يک ميليون نفر جمعيت، کشندگي به‌طور چشمگير کاهش پيدا مي‌کند».‌علاوه‌ بر اين و بر اساس توضيحات اين متخصص حوزه اپيدميو‌لوژي، «همين‌طور کشندگي با تعداد تست به ازاي هر مورد کشف‌شده هم رابطه معکوس دارد که در شکل شماره دو نیز ديده مي‌شود». اين تصوير نشان مي‌دهد هرچقدر «نسبت تعداد تست به تعداد بيمار گزارش‌شده» بيشتر باشد، درصد کشندگي ويروس در يک کشور کاهش پيدا مي‌کند. جمع‌بندي اين بررسي يونسيان در اين دو نمودار نشان مي‌دهد که «با افزايش تعداد تست، کشندگي به‌طور واضحی کاهش پيدا مي‌کند».
‌مقايسه تعداد تست کرونا در کشورهاي مختلف
همين هفته پيش «دونالد ترامپ» در پاسخ به خبرنگاران درباره برنامه‌هاي دولت آمريکا براي مقابله با بحران کرونا مدعي شد که تعداد بالاي مبتلايان اين کشور به‌معناي شرايط بد اين کشور در مقايسه با ديگر کشورها نيست و آمار بالاي آمريکا به اين دليل است که اين کشور بيشترين تعداد آزمايش را انجام داده است. ادعاي رئيس‌جمهوري آمريکا بنابر گزارش خبرگزاري سي‌ان‌ان نادرست است و اين کشور اگرچه تعداد آزمايش بالايي دارد اما در دنيا و به نسبت جمعيت بيشترين آزمايش را ندارد. آمار رسمي کشورهاي مختلف هم صحت همين گزارش و خطاي ترامپ را تأييد مي‌کنند. تا ظهر ديروز از يک ميليون و ۶۰۵هزار و ۷۹۰ انسان مبتلا به ويروس کرونا در دنيا، بيشترين مبتلايان يک کشور مربوط به آمريکا با ۴۶۸هزار و ۸۹۵ نفر است. پس از آمريکا، اسپانيا، ايتاليا، آلمان، فرانسه، چين و ايران بيشترين تعداد مبتلايان به اين ويروس را دارند. البته بين تعداد مبتلايان و تعداد آزمايش قطعا رابطه‌اي وجود دارد و هرچه تعداد آزمايش بالا برود، امکان تشخيص افراد مبتلاي بيشتري وجود دارد. درباره تعداد آزمايش هم آمريکا با دو ميليون و ۳۷۶هزار و ۹۷۷ تست در صدر قرار داد و پس از آن کشورهاي آلمان، روسيه، ايتاليا، امارات و کره ‌جنوبي بيشترين آزمايش‌ تشخيص ويروس کرونا را داشته‌اند. تعداد آزمايش البته به تنهايي نمي‌تواند معيار براي تشخيص بهتر افراد مبتلا در کشورهاي مختلف باشد؛ چراکه تعداد جمعيت هر کشور هم تأثيرگذار است و به همين دليل پيشنهاد سازمان بهداشت جهاني معياري به نام تعداد آزمايش به ازاي هر يک ميليون‌ نفر جمعيت است. اين معيار هم البته ايرادهاي فراواني دارد و مثلا کشورهاي با جمعيت کم در صدر قرار مي‌گيرند. مثلا با اين معيار، جزاير فارو در صدر قرار مي‌گيرد و تعداد آزمايش اين کشور به نسبت يک ميليون جمعيت عدد ۱۱۰ هزار و ۶۷۷ مي‌شود و اين در حالي است که در اين کشور فقط ۵هزار و ۴۰۸ آزمايش انجام شده‌ است. اين اطلاعات را پايگاه اطلاع‌رساني
https://www.worldometers.info‌ براساس آمار رسمي کشورها‌ منتشر مي‌کند که براي مقايسه بهتر مي‌توان به آن مراجعه کرد.
‌وضعيت ايران؛ روزانه به‌طور متوسط 4450 تست
در ميان آمار تعداد آزمايش و نسبت تعداد آزمايش به يک ميليون نفر، وضعيت ايران هم نکات قابل‌توجهي دارد. در ايران و براساس اعلام وزارت بهداشت اولين آزمايش کرونا در ۲۹ بهمن انجام شد که يک روز بعد يعني ۳۰ بهمن پارسال هم خبر ابتلاي دو نفر به کرونا در قم از سوي اين وزارتخانه منتشر شد. تا ظهر ديروز در ايران ۲۳۱ هزار و ۳۹۳ آزمايش کرونا انجام شده که اگر اين تعداد را بر روزهاي سپري‌شده از اولين روز اعلام رسمي ورود کرونا به ايران تقسيم کنيم، به عدد چهارهزار و ۴۵۰ آزمايش در روز مي‌رسيم؛ اگرچه روزهاي ابتدايي تنها يک آزمايشگاه در ايران آزمايش کرونا را انجام مي‌داد و حالا تعداد آزمايشگاه براساس توضيح وزارت بهداشت به ۹۰ مورد رسيده است اما به‌طور متوسط روزانه چهارهزار و ۴۵۰ آزمايش در کشور انجام شده است. تعداد آزمايش به ازاي يک ميليون نفر از جمعيت ايران هم عدد ۲هزار و ۷۵۵ مورد است که معناي آن اين است که از هر يک ميليون ايراني تنها دو هزار و ۷۵۵ نفر آزمايش کرونا داده‌اند.
فاصله 6 روزه تست تا جواب کرونا در استان‌هاي محروم
اگرچه بر اساس توضيحات تازه سخنگوي وزارت بهداشت ايران تعداد آزمايشگاه‌هاي تست کرونا در ايران به ۹۰ آزمايشگاه رسيده‌ اما ۳۰ مورد از اين فهرست آزمايشگاه خصوصي است که هزينه انجام تست کرونا در آنها براي بخش وسيعي از جامعه بسيار بالا به حساب مي‌آيد. اين البته همه مشکل نيست و تقريبا تمام اين آزمايشگاه‌ها در کلان‌شهرهاي ايران يا مراکز استان قرار دارند و برخي استان‌ها هنوز يک آزمايشگاه هم ندارند. برای مثال کهگيلويه‌وبويراحمد همچنان بدون آزمايشگاه است؛ هرچند از هفته پيش اعلام شده‌ بود که آزمايشگاهي در مرکز اين استان در حال بهره‌برداري است. در اين استان اگر فردي مشکوک به کرونا باشد و از او نمونه‌برداري شود، حدود شش روز طول مي‌کشد تا نتيجه آزمايش مشخص شود که اين فاصله مي‌تواند خطرناک باشد و ويروس را از يک فرد ناقل به چندين نفر ديگر هم منتقل کند؛ همچنان که اين اتفاق درباره افراد مشکوک به کرونا در فاصله بين انجام آزمايش تا زمان اعلام نتیجه بارها رخ داده است. به نظر مي‌آيد اگرچه شرايط در تهران و بسياري از کلان‌شهرهاي ايران حالا به حالت استاندارد نزديک شده اما در استان‌هاي محروم و بسياري از روستاهاي کشور همچنان فاصله زيادي تا شرايط استاندارد وجود دارد؛ فاصله چندروزه بين انجام تست تا اعلام نتيجه در همه جاي دنيا روزهاي پرخطر محسوب مي‌شود و هرچقدر که اين بازه زماني کاهش پيدا کند، امکان مقابله با شيوع ويروس افزايش پيدا مي‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.