|

احتمال توافق بر سر کاهش توليد ۱۵ميليون‌بشکه‌اي در روز از سوي کشورهاي توليدکننده

‌فرار از نفت صفر

شکوفه حبيب‌زاده :‌ بازار نفت که در پي شيوع ويروس کرونا و جنگ قيمتي بين روسيه و عربستان، غروب را به خود ديده بود، حالا قرار است با همکاري فرا اوپک‌پلاس، دوباره رنگ‌ورويي به خود بگيرد. براساس توافقي که نتيجه آن صبح ديروز از زبان وزراي نفت کشورهاي حاضر در نشست 10ساعته وزيران نفت و انرژي ۲۳ کشور عضو و غيرعضو سازمان کشورهاي صادرکننده نفت (اوپک) در نهمين نشست فوق‌العاده اوپک‌پلاس از طريق وبينار صورت گرفت، قرار است کشورها با همکاري يکديگر، 10 ميليون بشکه در روز کاهش دهند. البته مقرر شده در توافقي که در اجلاس گروه 20 انجام مي‌شود؛ ساير توليدکنندگان خارج از اوپک نيز پنج ميليون بشکه در روز، کاهش توليد داشته باشند، اما باز هم تحليلگران اين ميزان را براي مهار قيمت‌ها و بازگشت به قيمت‌هاي سابق ناکافي مي‌دانند. با اين حال، اين نتيجه معلوم نيست تا چه اندازه عملياتي باشد، علاوه بر آنکه اجراي اين توافق مشروط به رضايت مکزيک است. کارشناساني که بازار را رصد مي‌کنند معتقدند نمي‌توان چندان اميد به بازگشت سريع قيمت‌ها به قبل از بحران کرونا داشت و حداقل چشم‌انداز آن را تا چهار سال آينده، دور از ذهن مي‌دانند. با اين حال با فاصله‌اي چندماهه، احتمالا قيمت‌ها به محدوده 30 تا 40 دلار بازخواهد گشت و هرچه دورتر شويم به حدود 45 دلار خواهد رسيد، اما اکنون و تا ماه آينده، قيمت‌ها در بازه 20 تا 30 دلار در هر بشکه باقي خواهد ماند و حتي ممکن است تا دو ماه آينده به 10 دلار هم نزديک شود. اين البته جداي از بحران ذخاير است که قيمت نفت را مي‌تواند به صفر نزديک کرده و حتي منفي کند، اما اين اتفاقي نيست که توليدکنندگان نفت در سطح جهان، اجازه وقوع آن را بدهند. با اين همه، نگراني‌ها کمابيش درباره نفت مازاد در جهان و کمبود ظرفيت انبارها وجود دارد. بايد ديد اين تصميم اخير تا چه اندازه کشورها را مي‌تواند از اين بحران برهاند.
تصميم تاريخي کشورهاي نفتي براي کاهش توليد نفت
بيژن نامدارزنگنه بعد از اين نشست که به دليل اختلافات بين حضار به درازا کشيده بود، خبر داد که ۲۲ کشور بر سر کاهش توليد روزانه ۱۰‌ميليون‌بشکه‌اي توافق کردند و قرار شد مذاکرات با مکزيک براي نهايي‌شدن اين تصميم ادامه يابد. وزير نفت با بيان اينکه اين تصميم دوساله خواهد بود و براي نخستين‌بار در تاريخ اوپک، تصميمي دوساله اتخاذ مي‌شود، تصريح کرد: اين جزء بي‌سابقه‌ترين ارقام کاهش توليد در تاريخ اوپک و غيراوپک است.به گفته او، آمريکا، کانادا و برزيل هم به اين توافق براي کاهش توليد پيوسته‌اند، اما مشکلات اندکي هم وجود داشت، البته برخي تفاهم‌ها نياز به زمان دارد.
سهم کشورها در کاهش توليد
در بخشي از بيانيه پاياني اين نشست آمده: «توافق براي مجموع کاهش توليد روزانه ۱۰ميليون‌بشکه‌اي کشورهاي عضو و غيرعضو اوپک از يکم ماه مي سال ۲۰۲۰ ميلادي براي يک بازه زماني اوليه به‌مدت دو ماه آغاز مي‌شود که پايان اين بازه ۳۰ ژوئن امسال خواهد بود، سپس براي يک بازه زماني شش‌ماهه ديگر از يکم جولاي تا ۳۱ دسامبر سال ۲۰۲۰ کاهش عرضه روزانه هشت ميليون بشکه خواهد بود، سپس در بازه زماني سوم از يکم ژانويه ۲۰۲۱ تا ۳۰ آوريل ۲۰۲۲ به‌مدت ۱۶ ماه نيز کاهش عرضه روزانه شش ميليون بشکه مي‌شود. خط پايه و مبناي محاسبه توليد براي توليد همه کشورهاي حاضر در اين توافق به جز عربستان و روسيه ماه اکتبر سال ۲۰۱۸ ميلادي خواهد بود، در حالي که مبناي محاسبه توليد براي روسيه و عربستان روزانه ۱۱ ميليون بشکه در نظر گرفته شد. مهلت اين توافق امضاشده تا ۳۰ آوريل ۲۰۲۲ ميلادي خواهد بود، با اين حال تمديد اين توافق در دسامبر ۲۰۲۱ ميلادي بررسي خواهد شد».
تقلا براي نجات نفت
ايمان ناصري، کارشناس بازار نفت و مدير بخش خاورميانه شرکت بين‌المللي فکتزگلوبال انرژي در گفت‌وگو با «شرق» درباره مازاد نفت و ظرفيت کم‌ انبارها و در نتيجه قيمت منفي نفت مي‌گويد:‌ نشست اخير به‌منظور جلوگيري از پرشدن مخازن است، به دليل آنکه نه تنها بايد جلوي پرشدن مخازن گرفته شود بلکه حجمي که تا امروز توليد شده و مي‌شود، در ماه‌هاي آينده ذخيره شده و بايد تخليه شود.ناصري با بيان اينکه بحث قيمت‌هاي منفي قطعا وجود دارد، اما در عمل احتمالا آن را نخواهيم ديد، به دليل آن اشاره کرده و مي‌افزايد: احتمالا توافقات بين اوپک و غير‌اوپک مي‌تواند در هر زمان به‌صورت اورژانسي انجام شود و سريعا سيگنالي را به بازار بفرستد که قيمت‌ها را تنظيم کند. اگر فرض کنيم که در ماه‌هاي آوريل و مي، آن‌قدر مازاد عرضه نفت و فراورده‌هاي نفتي داشته باشيم که تقاضايي براي توليد جديد وجود نداشته باشد، نقطه‌اي است که قيمت را به صفر مي‌رساند، اما بخش اعظمي از اين توليد هم نفت و فراورده، دست دولت‌ها و شرکت ملي نفت است و آنها قبل از اينکه به نقطه‌اي که تقاضايي وجود نداشته باشد، برسند، شروع مي‌کنند با ذخيره داخل کشور يا مناسبات مالي با خريدارانشان اين موضوع را مرتفع کنند.
بحران ذخاير و احتمال افت قيمت نفت به زير 10 دلار
او با تأکيد بر اينکه بازار نفت بازاری کاملا آزاد نيست، ادامه مي‌دهد: به‌هر‌حال قيمت از سوی اوپک و غير‌اوپکي‌ها تنظيم مي‌شود؛ اما يک موضوع که خيلي حياتي است و کسي نمي‌داند، چون داده‌هاي خوبي دراين‌باره وجود ندارد، آن است که کل گنجايش ذخاير نفت خام و فراورده‌هايش در دنيا چقدر است؟ تخمين خوبي از ذخاير تجاري شرکت‌ها در کشورهاي حوزه همکاري‌هاي اقتصادي OECD داريم و همين‌طور مخازن دولت‌ها در اين کشورها، اما خارج از مجموعه OECD واقعا داده‌هاي خوبي وجود ندارد؛ بنابراين نمي‌دانيم چقدر ديگر اين ذخاير امکان تحمل مازاد عرضه را دارند.
اين کارشناس بين‌المللي انرژي مي‌گويد: در ماه آوريل حدود 25 ميليون بشکه در روز، تخمين افت تقاضا نسبت به سال گذشته داريم. در واقع اگر عرضه اين‌قدر کم نشود که نشده و حتي اوپک‌پلاس اکنون صحبت مي‌کند که 10 ميليون بشکه کم کند، باز هم بايد انتظار داشته باشيم که فقط در ماه آوريل به‌تنهايي، 15 ميليون بشکه يا بيشتر به مخازن برود. 15 ميليون بشکه در روز در ماه آوريل يعني حدود 450 ميليون بشکه به حجم مخازن اضافه مي‌شود. در ماه می و ژوئن هم مازاد عرضه خيلي زيادي را انتظار داريم. بايد ديد آيا 600، 700 ميليون بشکه در مخازن، فضا موجود هست يا خير که اگر نداشته باشيم، در آن صورت لحظه‌اي که براي عرضه جديد خريداري وجود نداشته باشد، انتظار خواهيم داشت قيمت‌ها با افت شديدي به سمت کمتر از 10 دلار برسد. آنجا جايي است که حتما واکنش شديدي از عرضه و توليدکننده‌ها خواهيم داشت و سعي مي‌کنند جلوي موضوع تئوريکال يا نظري قيمت‌هاي منفي را بگيرند.
کاهش توليد 15 ميليون بشکه‌اي در روز هم کافي نيست
مدير بخش خاورميانه شرکت بين‌المللي فکتزگلوبال انرژي در ادامه دوباره به توافقي که در نشست اخير شکل گرفته، اشاره کرده و مي‌گويد:‌ در اين اجلاس، هم اوپک و غيراوپکي‌هايي که با هم توافقي داشتند، تلاش براي کاهش توليد به ميزان 10 ميليون بشکه در روز را ارائه داده‌اند که اگر ارقام نهايي در بيانيه آن منتشر شود و به‌عنوان مرجع در نظر گرفته شود، حتما به کندکردن سرعت افزايش حجم مخازن کمک خواهد کرد. علاوه بر آنکه احتمالا اگر افت تقاضا کُند شود و بازيابي اين تقاضا را در نيمه دوم سال 2020 و در ادامه سال 2021 داشته باشيم، شرايط کمي بهتر مي‌شود. البته اين قضيه هم فرضي است که خيلي مي‌تواند تأثيرگذار باشد و اگر اين اتفاق با سرعتي که همه انتظار دارند، رخ ندهد (سرعت کم يا توقف افت تقاضا در ماه آوريل و می) شايد نيازمند کاهش بيشتر توليد باشيم. يکي از فرضياتي که در بحث جلسه اخير مطرح شد، آن است که کشورها روي 10 ميليون بشکه کاهش توليد در روز صحبت مي‌کنند، با فرض اينکه پنج ميليون بشکه در روز هم ساير توليدکنندگان که در اين مجموعه نيستند (بزرگ‌ترين غايب جلسه آمريکا بود)، کاهش توليد خواهند داشت، اما واقعا سخت است که تصور کنيم چگونه اين را مي‌خواهند عملياتي کنند چون کسي را که در جمعي حاضر نيست، چطور مي‌شود به يک قرارداد پايبند کرد؟
ادامه در صفحه 5

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.