نگاهی به نقش و جایگاه تشکلهایی چون «خانه سینما» در روزهای کرونایی
کجا دانند حال ما سبکباران ساحلها؟
جواد طوسی
تردیدی نیست که در یکی از بحرانیترین دورههای اجتماعی و اقتصادیِ بعد از انقلاب به سر میبریم. جدا از آثار و تبعات روحی و روانی این دوره، بیش از همه فشار مالی و اقتصادی واردشده بر آن دسته از تشکلهای صنفی که با رکود کاری مواجه میشوند و منبع درآمدشان را از دست میدهند، میتواند وضعیت بغرنجی را به طیف وسیعی تحمیل کند. شرایط اضطراری پیشآمده ناشی از شیوع ویروس کرونا، شمار قابل توجهی از صنوف تحت پوشش خانه سینما را در نقطهای آسیبپذیر قرار داده است. حال در چنین اوضاع نامطمئن و بیپشتوانهای، نقش و جایگاه تشکلهایی مانند «خانه سینما» و میزان بضاعتشان در حمایت از اعضای صنوف خود بیش از پیش آشکار میشود. اگر بخشی از وظایف این نهاد صنفی را در چارچوب اساسنامه کنونیاش «ایجاد امنیت شغلی»، «کمک به فراهمکردن امکانات رفاهی مناسب برای اعضا» و «حفظ شأن فرهنگی و هنری دستاندرکاران سینما بهمنظور صیانت از حیثیت حرفهای آنها» بدانیم، باید پرسید که توانایی و بنیه مالیاش در اینگونه رخدادهای غیرمترقبه برای تحقق اهداف مذکور تا چه حد است؟ جدا از منتفیبودن جایگاه مستقل شخصیت حقوقی «خانه سینما »، به نقش تعیینکننده وزارت ارشاد در این زمینه پی میبریم. با این وصف، در شرایطی که موجودیت و حیات اقتصادی این نهاد صنفی بدون وزارت ارشاد محلی از اعراب ندارد، برای اینگونه مطالبات بحق و عدالتخواهانهاش چه شرایط الزامآوری وجود دارد؟ نمونه دم دست اخیر آن که به یک سیکل فرسایشی تا امروز تبدیل شده است، مبلغ پیشبینیشده برای تعدادی از اعضای صنوف به عنوان «عیدی» است. از یکسو با ضربالاجل تعیینشده ازسوی مدیریت خانه سینما برای شناسایی اعضای در اولویت و اعلام فهرست نهاییشان مواجه میشویم و از سوی دیگر هنوز تا این تاریخ به هیچ صنفی مبلغ درنظرگرفتهشده پرداخت نشده است. اگر بخواهیم اصرار اعضا با شرایط بد معیشتی را در چنین اوضاع و احوالی مدنظر قرار دهیم و تسریع در انجام این امر بتواند رضایت خاطرهای مجموعه را فراهم کند، مفهوم عیدی باید نسبتی با این محدوده زمانی داشته باشد، در غیر این صورت هرگونه اقدام خیر و ثوابی اگر با اعمال شاقه و نوشدارو بعد از مرگ سهراب باشد، تأثیر انسانی و صنفی خود را از دست خواهد داد. حال که بخش اعظم تولیدات سینمایی متوقف و بیکاری و عسروحرج ناشی از آن دامنگیر تعداد قابل توجهی از اهالی سینما و اعضای صنوف مختلف سینمایی شده است، جا دارد در تعامل میان خانه سینما و وزارت ارشاد ردیف بودجه مناسبی برای حمایت مالی این افراد، جدا از عیدی پرداختنشده، منظور شود. در اساسنامههای تیپ پیشنهادی خانه سینما که در دستور کار انجمنها و صنوف سینمایی بهثبترسیده و وزارت کار قرار گرفته است، منابع مالی هر صنف علاوه بر موارد ناچیزی همچون هزینه ثبتنام برای عضویت، حق عضویت سالانه و کمکهای داوطلبانه اعضا شامل کمکهای مالی اشخاص حقیقی و حقوقی که عضو صنف مربوطه نیستند، با اطلاع وزارت کار نیز میشود. قدر مسلم بر اساس توافقات بهعملآمده تاکنون که منتهی به طیشدن مراحل قانونی ثبتی در مورد بسیاری از صنوف سینمایی شده است، متقابلاً میباید برای جامه عمل پوشاندن بخشی از وظایف انجمنهای صنفی که امنیت شغلی و حرفهای و امکانات رفاهی اعضا را شامل میشود، تعامل لازم میان هیئتمدیره این صنوف و خانه سینما و وزارت کار صورت گیرد؛ برای مثال انجمن منتقدان و نویسندگان آثار سینمایی نیز در حد توان خود در یک سال اخیر به بخشی از وظایف صنفی و فرهنگی خود ازجمله ثبت قانونی انجمن در وزارت کار، دریافت شناسه ملی بررسی پروندهها، پالایش شماری از اعضای غیرفعال و قبول عضویت متقاضیان واجد شرایط که در یک بازه زمانی سه ماهه ازسوی 40 نفر از اعضا از نسلهای مختلف انجام گرفت، قبول عضویت متقاضیان واجد شرایط برگزاری ششمین جشن نوشتار سینمایی و سیزدهمین جشن بزرگ منتقدان و نویسندگان سینمای ایران در سال گذشته، برگزاری جلسات نقد و بررسی فیلمهای جشنواره کودک و نوجوان، پیشنهاد و بسترسازی مناسب برای حضور اعضای انجمن در هیئت انتخاب و داوری جشنواره فیلم فجر عمل کرده است، اما آنچه در این شرایط خطیر و آسیبپذیر جامعه به بخش قابل توجهی از اعضای انجمن و بهویژه دیگر صنوف سینمایی که زندگی خانوادگی آنها ازطریق فعالیت حرفهای و تخصص ایشان در حوزه کاری خود تأمین میشود، اختصاص دارد بحران مالی و ازدستدادن بازار کار متعارف است. با توجه به پیشبینی تداوم چند ماه این وضعیت نامساعد هم به نظر میرسد که در همفکری میان وزارت ارشاد و خانه سینما و وزارت کار میباید راهکاری منطقی و اصولی برای رفع این معضل اتخاذ شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.