به اميد رسيدن بهار
نرگس آبیار
انگار روزهای آخر سال از خود بهار، بهارتر است، مطبوعتر است، انگار که این برتری و تمایز نه به طبیعت برمیگردد نه به تغییر فصول، نه به آنچه شاعر میگوید بوی باران، بوی سبزه، بوی خاک... بلکه ماهیتی اجتماعی و فرهنگی دارد، ماهیتی که به حضور انسان وابسته است، به شور و شوق و ذوق عمومی، به همان چیزی که فروغ از آن با عنوان «ازدحام کوچه خوشبخت» نام میبرد. انگار بهار نه به خاصیتی تقویمی که بیشتر مربوط به شور مردم در میانه کوچه و بازار است. انگار بهار همان بساط دستفروشی است که اسباب سفره هفتسین میفروشد، انگار بهار تنگ ماهی گلی و سبزی سبزهها و بوی سمنوست... نه، با این حرفها نمیشود از واقعیت محتومی که با شدت تمام سایهاش را بر همه چیز انداخته طفره رفت، نمیشود از یاد برد که امسال با تمامی سالها تفاوت دارد، نمیتوان نادیده گرفت که بهار امسال چیزی اساسی کم دارد.
این ترسی که به جان جهان افتاده است، فقط هراس از مردن نیست، هراس از خالیشدن است، هراس از خیابانهای خالی، میدانهای خالی، شهرهای خالی و همین خود مفهوم و ماهیت خالیبودن ناخواسته آدم را یاد «استاکر» میاندازد و انگار که فضای آن نه پیشگویی که استعارهای از وضعیت امروز است: در جهانی پوچ و بیهوده که همه چیز خالی و خاکستری است، منطقهای ممنوعه موجود است و در مرکز آن خانهای متروکه است که میگویند در آن آرزوها برآورده میشود، مشروط به اینکه کسی که آرزومند است، زنده به آن نقطه برسد. در شرایط فعلی میشود به شکلی کنایهآمیز به فیلم تارکوفسکی نگاه کرد که آرزو همان زندهبودن و زندهماندن است و به این شکل هر خانهای خانه آرزوهاست، از اینها گذشته تلخی و سرمای گزندهای که جهان خیالی «استاکر» دارد به تلخی واقعیت این روزها پهلو میزند اما این تلخی واجد نوعی از امید و ایمان است و روح ویرانگرانهای که در فیلم موجود است به تماشاگر احساس عمیقی از امیدواری میبخشد. امیدی از جنس این روزها و خاصه حال که همه این روزهای آخر امسال با تمامی روزهای آخر آن سالها تفاوت دارد و میشود و باید از دل این تاریکی روزنهای یافت و این روزها را برای خودمان چنین معنا کنیم که بهار هنوز نیامده، بهار به تعویق افتاده است و با امید رسیدن بهار این روزها را، این زمستان را بگذرانیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.