درباره شاهکارِ جانی روداری «روزی که در میلان از آسمان کلاه میبارید»
دنیایی بیهمّوغم جهانی بیجنگ و ننگ
غلامرضا امامی
«جانی روداری، چنان توانایی و قدرتی در بهکاربردنِ ابزار بیان و بهرهگیری از آن برای آموزش در رابطه با تصور و خیال دارد که هیچ نویسنده دیگری به پا و توان او نمیرسد».
ایتالو کالوینو کمتر کسی در ایتالیا و پهنه ادب جهانی است که نامی از این نویسنده شهره ایتالیایی نشنیده باشد، نویسندهای که کتابهایش به بیش از سی زبان زنده دنیا ترجمه شده و هرساله میلیونها نسخه از قصههایش شعله شادی و امید در جانها میافروزد. روداری که امسال صدمین سالگرد زادروز اوست زاده به سالِ 1920 در شهر زیبای «اُمنیا»ست. شهری کنار دریاچه «اورتا». کودکی و دوران ابتدایی نخست وی در زادگاهش گذشت در کنار برادرش چزاره که سخت به وی دلبسته بود. پدر نانوا بود. نانوایی که غم مردم داشت و آرزوی خود و پدر را در سرودهای چنین سرود: نان اگر من نانوا بودم دوست داشتم نانی بزرگ بپزم بهقدری بزرگ که همهی گرسنهها، همهی کسانی که چیزی برای خوردن ندارند سیر شوند نانی بزرگتر از خورشید به رنگی طلایی، به عطری مثل عطر گل بنفشه برای خوردن چنین نانی از هند و شیلی میآمدند همهی فقیرها، همهی بچههای گرسنه همهی فقیرها و همهی پرندگان میآمدند آن روز یک روز تاریخی خواهد بود روزی بدون گرسنگی زیباترین روز تاریخ، همهی تاریخ. از بختِ بد، پدر وی در دهسالگی درگذشت و جانی روداری از ناچاری به شهری دیگر هجرت کرد. مادر وی را به مدرسه شبانهروزی کشیشان روانه کرد. مدرسهای که با روح آزاده و اندیشه بلندش سازگار نبود و پس از یک سال مدرسه را رها کرد، مدرسهای که آن را زندان مینامید، وی اعتقاد داشت: «هر نوع نظم تحمیلی، آفرینش و خلاقیت را در کودکان از میان میبرد و اندیشه آنان را نابود میسازد و از پرواز در آسمانِ آبی تخیل بازمیدارد». روداری به سال 1939 همزمان با شعلهورشدن جنگ جهانی دوم به دانشکده ادبیات دانشگاه میلان رفت، اما پس از چندی دانشگاه را رها کرد. به معلمی روی آورد، به جبهه جنگ نرفت و در بیمارستان به مداوای مجروحان پرداخت. برادر دلبندش به اردوگاه نازیها فرستاده شد و دو دوست دیرینش را آتش جنگ سوزاند. جانی روداری در سختترین شرایط غمانگیز، میان بچهها رفت، قصههایش را برای آنها خواند و دنیایی شاد و امیدوار برایشان آفرید. کتاب «روزی که در میلان از آسمان کلاه میبارید»، بیست داستان کوتاه شاد اوست، زیباترین حسن این کتاب این است که برای هر قصهای سه پایان پیشنهاد میکند و به خوانندگان میگوید من نظر و پایان قصه را در آخر کتاب آوردهام، اما هر کسی میتواند خودش پایانی بیافریند و قصههای شاد و پرامید برای روزهای سخت و صعب. کتاب «روزی که در میلان از آسمان کلاه میبارید»، با ترجمه دکتر چنگیز داورپناه، استاد ادبیات فارسی دانشگاه رم، از متن ایتالیایی و با پرداخت رایت کتاب توسط نشر هوپا اخیرا نشر یافته است. نشر هوپا در مجموعه شاهکارهای جانی روداری سه کتاب دیگر هم منتشر کرده است: یک. «یکی بود که خودش نبود»، داستان بلندِ زندگی پیرمردی نودوسهساله به نام «لامبرتو»، بسیار ثروتمند، صاحب 24 بانک جهانی، ساکن جزیرهای در ایتالیا یا 24 بیماری که 24 خدمتکارش شبانهروز باید نامش را تکرار کنند. دو. «یاس در دیار دروغگویان»، داستان زندگی پسری به نام «یاس» که از زمان تولد صدای بلندی دارد و ماجراهای جذاب زندگیاش. سه. «فروشگاه ساحره»، داستان جالب پسربچهای با اسباببازیها و آرزوهایش. کتاب زیبای شاد پرامید «روزی که در میلان از آسمان کلاه میبارید»، کتابی است برای همه. بیست داستان کوتاه این کتاب دریچههایی از نور در تونل سیاه زمانه رویاروی دل و دیده میگشاید. کتابی است که نور امید را در همه جانها و همه جهان میپراکند. روداری در شعری چنین میگوید: امید اگر من دکان و دکه کوچکی داشتم که فقط یک اتاق داشت میدانی چه میکردم و چه چیزی میفروختم؟ «امید» میفروختم امید با قیمتی خیلی ارزان به هر مقدار که هر کس بخواهد به هر مشتری بهاندازهی شش نفر میفروختم و به مردم فقیری که پولی برای زندگی و خرید نداشتند به همه «امید» میبخشیدم بیآنکه از آنها پولی بگیرم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.