یک ویروسشناس پزشکی پاسخ داد
کروناویروس چه زمانی خاموش میشود؟
ايسنا: «برخی افراد با برداشت اشتباهی که از یک مقاله چینی درباره کووید-۱۹ داشتهاند، این باور را در بین عموم اشاعه دادهاند که این ویروس دو سویه متفاوت دارد که یک سویه آن باعث یک بیماری خفیف و یک سویه آن باعث ایجاد نوع حاد بیماری میشود، درحالیکه چنین چیزی از نظر علمی تأیید نشده و ممکن است انتشار غلط آن در بین مردم جامعه باعث حساسیتزدایی نسبت به مراقبتهای بهداشتی شود». دکتر «مریم واعظجلالی»، ويروسشناس پزشكي و عضو هیئتعلمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، با تأکید بر اینکه افراد نباید خارج از حیطه تخصصی خود اظهارنظر کنند، یادآور شد: «این اظهارنظرها به شایعه تبدیل شده و این شایعات بهتدریج برای جامعه یک حقیقت علمی میشوند و آن زمان دیگر نمیتوان آنها را کنترل کرد». وی توضیح داد: «برخی فکر میکنند تنها کسانی در بیمارستانها بستری میشوند که نوع حاد ویروس را گرفته و خطری باقی مردم را تهدید نمیکند، درحالیکه منبع این اخبار به مطالعهای در چین برمیگردد که در آن محققان ۱۰۳ ویروس کووید-۱۹ را از نظر ژنتیکی بررسی و در آن چند جهش را مشخص و براساس این جهشها ویروس را به دو دسته تقسیم کردهاند». عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ادامه داد: «در این مطالعه قید شده ۷۰ درصد ویروسهایی که بررسی کردهاند، سویه «ال» دارد، یعنی از آن نوعی است که میتواند از انسانی به انسان دیگر منتقل شود و ۳۰ درصد سویه «اس» دارد و از آن نوعی است که مستقیم از منشأ حیوانی وارد بدن انسان شده است». مقاله نامعتبری که جدی گرفته شد دکتر «مریم واعظجلالی» معتقد است در این مطالعه خطای علمی رخ داده است، زیرا با وجود اینکه بهطور انتخابی ۷۰ درصد ویروسهای بررسیشده از نوع «ال» بودهاند، اینطور نتیجهگیری کردهاند که نوع «ال» که نوع خفیفتر است، در حال شیوع و گسترش است و بههمیندلیل نباید درباره این بیماری زیاد نگران بود. وي تصریح کرد: «محققانی از انگلستان از سایت ژورنالی که این مقاله را منتشر کرده است، درخواست کردهاند این مقاله را از دسترس خارج کند، زیرا اشتباه بسیار فاحشی در آن رخ داده است». عضو هیئتعلمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی توضیح داد: «ویروسهایی که ماده ژنتیکی آنها شبیه به کروناست، توانمندی تغییر دارند، زیرا میخواهند مانند تمام موجودات زنده در طبیعت پایدار بمانند و باید برای این پایداری خود را مطابق با طبیعت تغییر دهند». تغییرات پیدرپی، تاکتیک ویروسها برای بقا «زمانی که زندگی میزبان ویروس کووید-۱۹ - یعنی خفاش- تهدید شد، این ویروس مجبور شد برای ادامه بقای خود آنقدر تغییر کند تا میزبان جدیدی مانند انسان را برای ادامه حیات خود برگزیند». این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی افزود: «تغییرات ویروسها به دو دسته تقسیم میشود: این تغییرات یا به نفع ویروس یا به ضرر آن است. ویروس نمیتواند تصمیم بگیرد که دقیقا یک جایگاه خاص را در خود تغییر دهد، بنابراین باید اول این تغییر را در خود ایجاد کند تا نتیجه بگیرد این تغییر چه دستاوردی دارد». او با بیان اینکه در این تغییرات یک مکانیسم انتخابی رخ میدهد، توضیح داد: «یعنی ویروسهایی که تغییرات بهتری انجام دادهاند، سالها در طبیعت باقی میمانند و ویروسهایی که تغییرات بدی کردهاند، ممکن است نابود شوند». این ویروسشناس با بیان اینکه از تغییرات ویروسها برای تولید واکسن نیز استفاده میشود، گفت: «برای مثال واکسن سرخجه و سرخک ویروسی است که تغییرات آن را ضعیف کرده است. دستهبندی این تغییرات براساس یک مطالعه کوچک ۱۰۳ موردی و پیشبینی الگوی آن مکانیسم درستی نیست، زیرا درحالحاضر با اطلاعات موجود چنین پیشبینیاي امکانپذیر نیست». دکتر «واعظجلالی» تأکید کرد: «دستهبندی ویروس کووید-۱۹ به دو سویه «اس» و «ال» یعنی خفیف و ضعیف یک شایعه بیاساس است و محققان بر این باورند که ممکن است درحالحاضر مقالاتی منتشر شود که بهخاطر اضطرار در شرایط فعلی بدون طیکردن مراحل داوری و اعتبارسنجی وارد فضای علمی شود». عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تأکید کرد: «اظهارنظرهایی که درباره شیوع بیشتر نوع خفیف کووید-۱۹ انجام میشود، از نظر مجامع علمی قابل قبول نیست». وی تأکید کرد: «در این مقاله چینی وضعیت بالینی بیمارانی که ویروس آنها مورد مطالعه قرار گرفته، بررسی نشده است و مشخص نیست فردی که دچار سویه خفیف این ویروس شده، دچار علائم و بیماری خفیفی هم شده است یا خیر. ویروس تصادفا دچار جهش میشود و این جهشها در طبیعت انتخاب میشوند و براساس الگوهای بیماریهای ویروسی دیگر که همهگیر شدهاند، انتظار داریم که ویروس در بدن افراد مختلف تغییر کند». ویروس چه زمانی خاموش میشود؟ «ویروس قصد ندارد تمام میزبانهای خود را از بین ببرد، زیرا در این صورت در نهایت خودش هم از بین میرود و ما براساس هوشمندیاي که از ویروسها سراغ داریم، پیشبینی میکنیم ویروس آنقدر تغییر میکند تا در نهایت بتواند به یک همزیستی مسالمتآمیز برسد». دکتر «واعظجلالی» در ادامه افزود: «این اتفاق زمانی رخ میدهد که سابقه برخورد با این ویروس در جامعه ایجاد میشود و پاسخ ایمنی در بدن افراد به وجود میآید و تعداد افرادی که در جامعه با ویروس برخورد میکنند، زیاد شده و در آن زمان همهگیری خاموش میشود». او با اشاره به تجربه شیوع سارس در سال ۲۰۰۳ گفت: «برای مثال سارس همچنان وجود دارد، اما دیگر نمیتواند همهگیری ایجاد کند و گزارشی از شیوع جدی آن دیده نمیشود». این متخصص با بیان اینکه درحالحاضر دهها کشور در جهان به این ویروس آلوده شدهاند، گفت: «اکنون در اوج این اپیدمی هستیم و انتظار داریم که این ویروس آنقدر تغییر پیدا کند که در نهایت نه شدت همهگیری اولیه را داشته باشد و نه از بین برود». کووید-۱۹ باز هم برمیگردد؟ دکتر «واعظجلالی» با بیان اینکه در سالهای آینده هم بروز بیماری کووید-۱۹ دور از انتظار نیست، افزود: «اما در آن زمان بیماری کووید-۱۹ با بیماری فعلی تفاوت خواهد داشت و محققان براساس اپیدمیولوژی مولکولی ویروس باید بررسی کنند که تکامل ویروس چگونه خواهد بود». وی تأکید کرد: «نمیتوان براساس رفتار فعلی ویروس انتظار داشت ويروس خودبهخود حذف شود. در مقاله چینی مذکور، پیشبینی شده است که ویروس خودبهخود حذف میشود، درحالیکه اینطور نیست و ویروس برای پایداری خود را تغییر میدهد». این ویروسشناس با بیان اینکه با مداخلات انسانی مانند تولید واکسن میتوان ویروس را حذف کرد، توضیح داد: «برای مثال ویروس آبله بهطورکلی ریشهکن شده است، اما این اتفاق با واکسن رخ داده است».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.