بررسی داده های گمرکی نشان داد
صادرات فرش دستباف قرباني تحريمها
احسان سلطانی: بر اساس دادههاي کشورهاي واردکننده از ايران، صادرات فرش دستباف ايران حدود ۴۶۰ ميليون دلار در سالهاي ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۴ ميلادي (۸۳-۱۳۸۰) بود که پس از آن به تدريج کاهش پيدا کرد و به ۲۶۰ ميليون دلار در سال ۲۰۱۱ ميلادي (۱۳۹۰) رسيد. در نتيجه تحريمها صادرات فرش دستباف ايران به حدود ۱۵۰ ميليون دلار در سالهاي ۱۳-۲۰۱۲ ميلادي (۱۳۹۱-۹۲) و ۹۶ ميليون دلار در سال ۲۰۱۵ ميلادي (۱۳۹۴) سقوط کرد. در سالهاي ۱۸-۲۰۱۵ ميلادي (۹۷-۱۳۹۱) ارزش صادرات فرش دستباف ايران افزايش يافت و به حدود ۱۴۰ ميليون دلار بالغ شد. بر اساس دادههاي اتحاديه اروپا، واردات فرش دستباف اين اتحاديه از ايران حدود ۲۳۰ ميليون دلار در سالهاي ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۴ ميلادي (۸۳-۱۳۸۰) بود که با کاهش تدريجي به حدود ۱۰۵ ميليون دلار در سالهاي ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ ميلادي (۱۳۸۹-۹۰) تنزل کرد. در نتيجه تحريمها واردات فرش دستباف از ايران کاهش پيدا کرد و به ۴۵ ميليون دلار در سال ۲۰۱۵ ميلادي (۱۳۹۴) رسيد. با وجود رفع تحريمها (برجام) واردات فرش دستباف از ايران به ۴۰ ميليون دلار در سالهاي ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ ميلادي (۹۷-۱۳۹۶) کاهش يافت. سهم ايران از واردات فرش دستباف اتحاديه اروپا حدود يکسوم در سالهاي ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۴ ميلادي (۸۳-۱۳۸۰) بود که به حدود ۲۲ درصد در سالهاي ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۱ ميلادي (۱۳۸۷-۹۰) کاهش يافت. در نتيجه تحريمها سهم ايران از واردات فرش دستباف اتحاديه اروپا به حدود ۱۶ درصد در سالهاي ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ ميلادي (۹۴-۱۳۹۳) تنزل پيدا کرد که پس از تحريمها هم در همين حدود در سالهاي ۱۸-۲۰۱۶ ميلادي (۹۷-۱۳۹۵) باقي ماند. در دوره 2001-2018 ميلادي (۹۷-۱۳۸۰) کل واردات و واردات از ايران فرش دستباف اتحاديه اروپا، به ترتيب ۶۵ و ۸۳ درصد کاهش يافت. هرچند روند واردات فرش دستباف اتحاديه اروپا رو به کاهش و در همين حال سهم ايران از اين بازار نيز رو به کاهش است، اما تحريمهاي دور اول موجب شد تا ايران بخش بيشتري از بازار فرش دستباف اتحاديه اروپا را از دست بدهد که با رفع تحريمها هم نتوانست جايگاه خود را دوباره به دست بياورد. واردات فرش دستباف اتحاديه اروپا از ايران در 11ماهه سال ۲۰۱۹ ميلادي (۱۳۹۸) نسبت به مدت مشابه در سال قبل از آن ۱۱ درصد کاهش نشان ميدهد. ميانگين واردات فرش دستباف ژاپن از ايران حدود ۲۸ ميليون دلار در سالهاي ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۹ ميلادي (۹۸-۱۳۹۰) است و تحريمهاي دور اول و دوم روي واردات فرش دستباف اين کشور از ايران تأثيري نداشته است. بررسي آمار ماهانه نشان ميدهد که در ماههاي نوامبر و دسامبر ۲۰۱۹ ميلادي (آبان و آذر ۱۳۹۸) واردات فرش دستباف ژاپن از ايران کاهش يافته است. واردات فرش دستباف آمريکا از ايران در دوره 2001-2010 ميلادي (۸۹-۱۳۸۰) از ۱۱۲ ميليون دلار به حدود ۶۰ ميليون دلار در سالهاي ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ ميلادي (۸۸-۱۳۸۷) و ۸۰ ميليون دلار در سال ۲۰۱۰ ميلادي (۱۳۸۹) بالغ شد. واردات فرش دستباف آمريکا از ايران در نتيجه دور اول تحريمها در سالهاي ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ ميلادي (۹۴-۱۳۹۰) کاملا متوقف شد و با اجراي برجام در ماه فوريه سال ۲۰۱۶ ميلادي (بهمن ۱۳۹۴) آغاز شد، اما با اجراي دور جديد تحريمها مجددا از سپتامبر سال ۲۰۱۸ ميلادي (شهريور ۱۳۹۷) متوقف شد. در مدت ۳۱ماهه (برجام)، ميانگين واردات فرش دستباف آمريکا از ايران ماهانه ۵.۵ و سالانه ۶۶ ميليون دلار بود. با توجه به اينکه صادرات فرش دستباف به آمريکا متوقف شده و به اتحاديه اروپا کاهش پيدا کرده است، در نتيجه صادرات آن در سال ۲۰۱۹ ميلادي (۱۳۹۸) تقريبا نصف خواهد شد و به حدود ۸۰ ميليون دلار بالغ ميشود. راهکارهاي در دسترس براي مقابله با کاهش صادرات فرش دستباف، تسهيل صادرات آن با هر راهکار ممکن و استفاده از همه مسيرهاي در دسترس (کشورهاي واسطه) براي صادرات است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.