چالشهاي ایرانیها در بازگشت به ایران و خارجیها در خروج از ایران
پشت مرز ماندههاي کرونا
شرق: کرونا بهعنوان يک بيماري با قابليت همهگيري، علاوه بر تبعاتي که در عرصه سلامتي دارد، مسائل اقتصادي، روابط، سفرها و رفتوآمدهاي بين کشورها را نيز درگير و مرزهاي هوايي، زميني و دريايي ايران را دچار چالشهاي مختلف کرده است. همسايگان ايران شامل عراق، ترکيه، امارات متحده عربي، ارمنستان، افغانستان، جمهوري آذربايجان، ترکمنستان، پاکستان، عمان، کويت و نيز روسيه در شمال ايران، به اشکال و با ابعاد مختلف، مرزهاي خود با ايران و مسيرهاي رفتوآمد با کشور را محدود و مسدود کردهاند. اين مسئله البته به همسايگان ايران محدود نيست؛ پس از آنکه بسياري از کشورها در سراسر جهان، اولين نمونه ابتلا به بيماري کرونا را در نتيجه سفرهايي از ايران شاهد بودند و نيز با بالارفتن آمارهاي ابتلا و مرگومير در ايران، در حدي که اين کشور را در صدر جدول کشورهاي درگير با کرونا قرار دهد، بسياري از کشورهايي که مرز مشترکي با ايران ندارند نيز پروازها و سفرها به و از ايران را محدود يا تعليق کردهاند و شرکتهايي هواپيمايي ايران نيز اجازه پرواز به بسياري کشورها را از دست دادهاند. رضا زبيب، دستيار وزير امور خارجه در امور آسياي شرقي و اقيانوسيه، در همين رابطه در يادداشتي که در روزنامه «شرق» چاپ شد، نوشته بود برخي کشورها در اعمال محدوديت براي سفر ايرانيان، «به صورت خارج از توصيههاي سازمان بهداشت جهاني» اقدام کردهاند و رايزني با اين کشورها براي بازنگري در تصميم آنها انجام شده و همچنان در جريان است. اين اتفاق البته محدود به ايران نيست و علاوه بر ايران، چين بهعنوان نقطه شروع اين بيماري و ايتاليا و کرهجنوبي بهعنوان دو نمونه از کشورهايي که آمار مبتلايان بالايي داشتهاند، کموبيش دچار همين وضعيت بودهاند؛ اگرچه ايران بهطور خاص متهم است که در روزهاي آغاز شيوع اين بيماري، واکنش فوري و کافي نشان نداده است و به تعبير وزير بهداشت ترکيه، اگر ايران اولين شهر مبتلا، يعني قم را قرنطينه کرده بود، نيازي به بستن مرزها نبود. اما يکي از مشکلاتي که در نتيجه اين روند ايجاد شده، گرفتاري ايرانياني است که خارج از ايران و در مسير بازگشت به بنبست خوردهاند. در روزهاي اخير، گزارشهاي بسياري از ايرانيهايي رسيده که در فرودگاهها يا بنادر کشورهاي مختلف، سردرگم در انتظار بازشدن راهي براي بازگشت هستند. در روزهاي اخير تلاشهايي در زمينه حل اين مشکلات نيز شده است و بهطور خاص در نمونههايی مثل امارات و ترکيه، تلاشهاي وزارت خارجه براي بازگرداندن ايرانيان نتيجهبخش بود. نسخه معکوس اين مشکل نيز گريبانگير برخي کشورها شده است که به دنبال حل مشکل شهروندان شان در ايران هستند. منبع آگاه: موضوع فرانسه کرونا نيست در اين ميان، به نظر ميرسد برخي مشکلات ديگر در رفتوآمد ايرانيان نيز زير سايه کرونا و محدوديتهايش قرار گرفتهاند. بهطور خاص در نمونه مربوط به فرانسه و لغو پروازهاي ايراني از اين کشور، به نظر ميرسد ماجراي گرفتارشدن ايرانيان در فرودگاهها، دليلي جز کرونا داشته باشد. مقامي آگاه از پاريس در اين زمينه به «شرق» گفت: «پروازها به خاطر کرونا لغو نشده است. در فرودگاههاي پاريس اصلا مسافران را چک نميکنند؛ فقط گفتهاند اگر خلبان احساس کرد يا اطلاعي پيدا کرد که بيماري در هواپيماست، زودتر اطلاع دهد تا تيم مخصوص زودتر بعد از توقف هواپيما بيايند و او را با ترتيبات خاص منتقل کنند، اما هنگام پيادهشدن، هيچکس تا آخرين پرواز چک نشد». اين مقام ادامه داد: «الان هم موضوع کرونا نيست؛ تحريمهاي آمريکا و نداشتن برخي نرمافزارهاي مورد نياز استانداردهاي اروپايي است». سفارت ايران در فرانسه دراينباره و در پي لغو پروازهاي ايراناير به اروپا گفت: «در اين زمينه تدابيري از سوی ايراناير در حال انجام است». اين سفارت در توييتر از ابراز نگراني ايرانيان سفرکرده به فرانسه درباره نحوه بازگشتشان خبر و وعده داد علاوه بر پيگيري مشکل ايراناير، درباره ويزا و مدت اعتبار آن نيز اقداماتي انجام خواهد شد. دبير انجمن شرکتهاي هواپيمايي: پروازهاي اروپايي هما از چهارشنبه روز گذشته دبير انجمن شرکتهاي هواپيمايي ايران نیز اعلام کرد با رايزنيهاي انجامشده داخلي و بينالمللي، پروازهاي بينالمللي هما به کشورهاي اروپايي مجدد از چهارشنبه برقرار خواهد شد. طبق اين خبر که در کانال تلگرامي انجمن شرکتهاي هواپيمايي منتشر شد، مقصود اسعديساماني افزود: «در پي توقف پروازهاي اروپايي هواپيمايي جمهوري اسلامي به دليل تحريمها، رايزنيهاي متعددي از طريق وزارت امور خارجه صورت گرفت و مقرر شد کليه پروازهاي اروپايي هما از فردا مجددا از سر گرفته شود». اولين گروه بحرينيها برگشتند روز گذشته سخنگوي وزارت امور خارجه اعلام کرد اولين گروه از شهروندان بحريني به کشورشان برگشتند. به گزارش ايرنا سيدعباس موسوي گفت وزارت خارجه براي پيگيري موضوع بازگشت شهروندان خارجي به کشورهاي خود، تلاشهايي مختلف انجام داده و نيز تماسها و هماهنگيهاي مکرري با وزارت خارجه عمان داشته است. موسوي ضمن تقدير ويژه از رويکرد انساني دولت عمان و همکارياش در اين زمينه ابراز اميدواري کرد بقيه شهروندان بحريني هم به کشور خود بازگردند. هواپيماي هندي، زائران هندي را از ايران برد وزير امور خارجه هند که از روزهاي گذشته در حال رايزني و هماهنگي براي بازگشت اتباع هندي از ايران به کشورشان بود، روز گذشته اعلام کرد هواپيماي C-17 متعلق به نيروي هوايي هند که براي بازگرداندن شهروندان هندي به ايران آمده بود، ۵۸ مسافر هندي را که به گفته او براي زيارت به ايران سفر کرده بودند، به خانه بازگرداند. به گزارش ايسنا، سوبرامانيام جايشنکار از همکاري مقامات ايراني تشکر کرد و گفت تلاشهاي براي بازگشت باقي اتباع هندي از ايران ادامه دارد. ايلنا به نقل از ايندياتايمز نوشت اتباع هندي که امروز ايران را ترک کردند، ۱۴ روز در قرنطينه قرار خواهند گرفت. کرهايها برميگردند کره جنوبي هم به بازگرداندن تعدادي از شهروندان خود از ايران اقدام ميکند. ايرنا به نقل از خبرگزاري پونهاب کره جنوبي نوشت دولت اين کشور بهزودي با اعزام يک هواپيماي چارتر به تهران، ۸۰ تبعه خود را از ايران بازميگرداند. اين خبرگزاري به نقل از يک گزارش وزارت خارجه کره جنوبي نوشت: «ازآنجاييکه تاکنون ۸۰ نفر از ۲۲۰ تبعه کره جنوبي مقيم يا مأمور در ايران براي بازگشت به وطن نامنويسي کردهاند، اين پرواز اختصاصي عازم تهران ميشود تا آنها را به کشور بازگرداند». يک مقام وزارت خارجه کره جنوبي در گفتوگو با اين خبرگزاري گفت: «ازآنجاييکه ايران همچنان تحت تحريمهاي بينالمللي قرار دارد، اين پرواز چارتر با استفاده از يک کشور ثالث مانند امارت متحده عربي يا قطر به تهران ميرود تا شهروندان خود را به سئول برگرداند». پرواز يکطرفه از امارات آزاد شد پروازهاي بين ايران و امارات از ششم اسفند امسال تعليق شده بودند، اما روز گذشته سفارت ايران در امارات خبر داد مجوز پروازهاي يکطرفه از امارات به ايران براي بازگشت شهروندان ايراني، در امارات صادر شده است. به گزارش ايرنا، سازمان هواپيمايي امارات متحده عربي با همکاري وزارت خارجه اين کشور و هماهنگيهاي انجامشده از سوي سفارت جمهوري اسلامي ايران، مجوز پروازهاي يکطرفه از دوبي به ايران را صادر کرد. سفارت ايران در امارات سهشنبه در توييتر اين خبر را اعلام کرد. براساس اعلام سفارت، اين پروازها تا ۲۰ مارس امسال يعني سيام اسفند انجام خواهد شد. اولين نمونه ابتلا به کرونا در امارات متحده عربي نيز نتيجه سفري از ايران بود. رئيس انجمن دفاتر خدمات مسافري و هوايي ايران: دستگاه ديپلماسي و سازمان هواپيمايي وظيفه دارند پيگيري کنند رئيس انجمن صنفي دفاتر خدمات مسافرتي و هوايي ايران اما انتقادهای تندي از روند پيگيري اين مسئله داشته است. حرمتالله رفيعي، در گفتوگو با ايسنا از سرگرداني شهروندان ايراني در خارج از کشور بهدليل تعليق پروازهاي بينالمللي و بلاتکليفي ايرانيهايي گفت که در خارج از کشور ساکن يا شاغل هستند و قصد خروج از ايران را دارند؛ اما با در بسته مرزها مواجه شدهاند: «تقريبا همه راههاي ورودي و خروجي کشور قفل شده است و پرواز بينالمللي انجام نميشود. پروازهاي محدود هواپيمايي جمهوري اسلامي ايران نيز بهتازگي تعليق شده و آخرين پرواز آن هفته آينده انجام ميشود. فقط هواپيمايي قطر يک پرواز بين تهران و دوحه دارد که قيمت آن در اين شرايط وحشتناک و ناجوانمردانه بالاست و جاي خالي هم ندارد. ضرورت دارد متوليان دراينباره رايزني کنند». او با انتقاد از عملکرد سازمان هواپيمايي و برخي سفارتخانهها در شرايط موجود، گفت: «اين درست نيست که در مواقع بحراني و چالشي، توپ را به زمين ديگران بيندازيم و بگوييم کشورهاي ديگر با ما همکاري نميکنند و خود را در حاشيه امن قرار دهيم. پس وظيفه دستگاه ديپلماسي و سازمان هواپيمايي چيست؟ چرا ايرانيها بايد در شرايط نامناسب در فرودگاههاي کشورهاي ديگر سرگردان بمانند و هيچ امکاناتي در اختيارشان قرار داده نشود؟». رفيعي افزود: «براساس کنوانسيونهاي بينالمللي، ايرلايني که هنگام رفت به مسافر خدمات داده، بايد در برگشت هم سرويس دهد، اما ايرلاينهايي که مسافران ايراني از آنها بليت تهيه کردهاند، نهتنها اين کار را انجام ندادهاند، بلکه مسافر را بدون جا و غذا در فرودگاه رها کردهاند. در اين مواقع چنانچه سازمان هواپيمايي به هر دليل نتواند مجوز پرواز بگيرد، سفارتخانهها بايد فعالتر عمل و به وضعيت مردم رسيدگي کنند، براي آنها اقامتگاهي در نظر بگيرند و از سرگرداني در فرودگاهها نجاتشان دهند. البته وزارت خارجه اقداماتي براي بازگرداندن برخي مسافران از هند، ترکيه و امارات انجام داد، اما سرنوشت شهروندان مانده در کشورهاي ديگر چه ميشود؟»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.