هوش مصنوعي و تشخيص کرونا
ستار هاشمي*: نويسندگان کتاب «کميابي» که با عنوان «فقر احمق ميکند» به فارسي ترجمه شده است، به تفصيل درباره اثرات کميابي و فقر منابع سخن گفتهاند. در جايي از کتاب به مزايا و معايب حالت «تونلزني» پرداخته ميشود که در اين حالت تمام تمرکزذهن و استعداد انسان معطوف به کميابياي است که با آن مواجه است و محاسن و ايراداتي براي آن متصور است. به نظر ميرسد نظام تصميمگيري کشور ما نيز در مواجهه با شيوع ويروس کرونا دچار حالت «تونلزني» شده و تمام منابع و امکانات کشور در اختيار نظام سنتي درمان است و همانگونه که اشاره شد، براي اين مسئله مزايا و معايبي متصور است. نقطه قوت موضوع آنجاست که مديريت متمرکز اجرائي حول محور وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي و در قالب «کميته ملي» شکل گرفته است که از اختيارات قابلقبولي برخوردار است و تمام نهادهاي کشور خود را ملزم به هماهنگي و همکاري کامل با اين مديريت متمرکز ميبينند. از سوي ديگر نظام مديريت و سياستگذاري کشور بهواسطه همين «تونلزني» با تخصيص صد درصد توان و تمرکز خود به مديريت بحران از طريق کميته مذکور، فرصت نوآوري و خلاقيت و نگاه به ابعاد گوناگون بحران و بالطبع ظرفيتهاي ويژه کشور در دفع بحران را از خود سلب كرده است. بحران کرونا در ايران حتما ابعادي فراتر از حوزه بهداشت و درمان خواهد داشت و مقابله با آثار سوء و تبعات اجتماعي، رواني و اقتصادي آن خود به يک يا چند «کميته ملي» ديگر در همين ابعاد و با همين ميزان از بسيج امکانات نيازمند است. از مأموريتهاي چنين کميتههايي تمرکز بر جمعآوري داده مناسب در رابطه مستقيم با کادر درماني و بيماران براي يافتن الگوريتمي براي کمک به بهبود احتمال تشخيص بيماري مبتني بر مدلهاي تحليل داده براي جلوگيري از فراگيري بيماري و اثرات سوء آن است. بااینحال اگر بپذيريم در مرحله فعلي حوزه درمان بالاترين اولويت را دارد و باز در ذيل همين حوزه، شناسايي و پيشگيري حکم خط مقدم را دارد، بايد ظرفيتهاي مغفول علمي و پژوهشي کشور را براي پشتيباني از اين خط به ميدان بياوريم و باري از دوش شبکه بهداشت و درمان کشور برداريم. آنچه امروز شاهدش هستيم، کاملا برعکس است و ترافيک کاري از تمام مسيرها به بيمارستانها و نظام سلامت کشور ختم ميشود. براي چارهانديشي در حوزه پيشگيري و تشخيص ابتدا بايد روند موجود را به دقت بررسي کنيم. در فرايند حاضر، فرد مشکوک و داراي علائم ابتلا به ويروس کرونا ابتدا از طريق نمونهگيري از گلو يا بيني در سه مرحله با استفاده از کيتهاي PCR مورد آزمايش قرار ميگيرد و در صورت مثبتبودن نتيجه، ابتلاي او به ويروس کرونا قطعي ميشود. در شرايطي که بهواسطه تحريمها تأمين کيت به ميزان لازم خود به يک چالش بدل شده و از طرفي طولانيبودن زمان تستهاي سهگانه باعث شده جواب برخي تستها پس از درگذشت فرد بيمار واصل شود، استفاده از ظرفيت علمي کشور براي فائقآمدن بر مشکل پيشرو ضروري به نظر ميرسد. بررسي راهکارهاي جديد در کشورهاي پيشرفته و تحليل نقطه نظر متخصصان و استادان دانشگاههاي علوم پزشکي کشور حاکي از آن است که امکان تشخيص ابتلا به ويروس کرونا (کوويد ۱۹) از طريق آناليز تصاوير راديولوژي قفسه سينه با دقت بالاتر و سرعت بيشتر وجود دارد. در اين روش پس از تصويربرداري سيتياسکن از قفسه سينه، وجود نماي Ground Glass در ريه بيمار مورد بررسي قرار ميگيرد که در مراحل حاد عارضه بهصورت Consolidation قابل رؤيت است. باوجوداين کمبود منابع انساني و متخصص موضوعي از يک سو و توزيع نامناسب تجهيزات در پهنه جغرافيايي کشور از سوي ديگر، استفاده فراگير از روش اخير را با توجه نرخ بالاي شيوع بيماري غيرممکن ميکند. با عنايت به نرخ شيوع بيماري و تعداد افراد مبتلا به ويروس، با ايجاد امکان دسترسي به اطلاعات باليني و راديولوژي افراد با رعايت اصل محرمانگي و حفظ حريم خصوصي، دادههاي مناسبي در اختيار است که ميتوانند پايه و اساس «يادگيري ماشين» و «هوش مصنوعي» جهت احتمال تشخيص دقيق و سريع ابتلا به کرونا با استفاده از ظرفيت ارزشمند هوش مصنوعي کشور باشد. اين رويکرد در حضور پزشک متخصص ميتواند بهعنوان يک سامانه تصميميار کمک شاياني براي بهبود دقت و کاهش خطاي انساني ناشي از خستگي توانفرساي بحران موجود در نظر گرفته شود. همچنين در مناطقي از کشور که با کمبود پزشک متخصص مواجه هستند، سيستم آموزشديده به کمک هوش مصنوعي ميتوانند کمک درخوري برای غربالگري بيماران احتمالي و بهبود شناسايي و احتمال تشخيص باشد. در پارهاي ديگر از مناطق که به دليل کمبود امکانات، دسترسي به دستگاه سيتياسکن امکانپذير نیست، با بهرهگيري از اطلاعات باليني ميتوان به نتايج قابل قبولي رسيد و از اعزام بيماران مشکوک به مراکز درگير و امکان ابتلاي ايشان جلوگيري کرد. *معاون فناوري و نوآوري وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.