حضور در اماكن متبرک عامل شیوع یا شفا از کرونا
محمدجواد دانیالی. پژوهشگر دین
شیوع بیماری کرونا در شهر قم، تصمیمات شورای تأمین استان و واکنشهایی که برخی از دستاندرکاران حرم حضرت معصومه و مردم نشان دادند، مسئله شفاگرفتن از حرمهای اولیای الهی را مورد توجه ویژه قرار داده است. چند نکته در این خصوص شایان توجه است:
1. چگونگی انتشار ویروس با روشهای تجربی قابل شناسایی است و خواص آنتیباکتریال نقره و سابقه چندقرنی معماری کهن اسلامی ایرانی و اینکه مصالح بهکاررفته در این معماری خاصیتی ویژه در مقابله با انتشار بیماریها ایجاد میکند، با همان روش تجربی موجود در علم همهگیرشناسی (Epidemiology) قابل بررسی و نتیجهگیری است. 2. روایاتی درباره سرایت و عدم سرایت بیماریها وجود دارد که تشخیص مقصود آنها و اعتبار سندیشان برای محققان علوم دینی قطعی و واضح نیست و البته ارتباطی نیز به فضای خاصی مانند حرم و غیر از آن ندارد. آنچه روشن است، فقیهان با استناد به این روایات روش خاصی در مواجهه با بیماریها استنباط نکرده و همان روش عقلا را در رعایت مسائل بهداشتی تأیید کردهاند. 3. در موارد بسیاری حقیقت و ظاهر امور دینی با هم اشتباه میشوند. دستکشیدن یا نکشیدن به ضریح و درودیوار اماکن مقدس به خودیخود معنای دینی یا ضددینی ندارد تا منع از تماس دست با این ابنیه به دلیل رعایت مسائل بهداشتی واکنش برانگیزد و مخالف آموزههای دینی تلقی شود. مهم ارتباط قلبی و محبت به اولیای الهی است که در شرایط عادی به صورت بوسه بر ضریح و بناهای منسوب به ایشان جلوه میکند. همانگونه که عشق و علاقه مادر به فرزند با درآغوشگرفتن و بوسیدن او بروز میکند، اما در صورت ابتلای فرزند به بیماری مسری با وجود عشق و علاقه قلبی، مادر در نزدیکشدن به فرزند جانب احتیاط را رعایت میکند و این احتیاط ذرهای از علاقه او به فرزندش نمیکاهد. 4. هرچند محدودکردن حضور در اماکن دینی مانع گسترش کرونا باشد، اما ارتباط قلبی مؤمنان با خدای متعال در این اماکن و آرامش و صفای قلبی که در نتیجه این ارتباط و توجه به دست میآورند و در نهایت سطح ایمنی بالاتر و توان بیشتر برای مقابله با بیماری مسئله مهمی است که نباید فراموش شود. این همان شفا و کرامتی است که به طور عینی در این اماکن مقدس در دسترس قرار دارد و هیچ جایگزینی برای آن نیست. این خاصیت وابسته به لمس مصالح و ساختمانهای این اماکن نیست، اما حضور در آن فضا قطعا بر توجه قلبی و طمأنینهای که مؤمنان پیدا میکنند مؤثر است. این ارتباط با خدا طبق آموزههای قطعی اسلام بر سلامت و عافیت انسان بسیار مؤثر است. بهعلاوه به گفته پزشکان و تحقیقات جهانی، آرامش و نداشتن اضطراب و استرس توان دفاع بدن در مقابل بیماریها را افزایش میدهد و این خود عامل مهمی در جلوگیری از پیشرفت تلفات ناشی از ویروس کروناست. بنابراین در تصمیمگیری برای تعطیلی اماکن مذهبی به تأثیر منفی آن بر ترس و اضطراب مردم که در نتیجه ممانعت آنها برای عبادت در این اماکن به وجود خواهد آمد باید توجه داشت. 5. حضور در اماکن دینی علاوهبر آرامشبخشی حاصل از عبادت و یاد خدا، کارکرد اجتماعی ارزشمندی نیز دارد؛ یعنی یکدلی و بالارفتن مشارکت اجتماعی در حل مشکلات. چهبسا گفته شود کرونا مشکلی است که حل آن با مشارکتنکردن اجتماعی و خانهنشینی اتفاق میافتد، اما بهتر این است که ضمن رعایت تمام اصول بهداشتی در مواجهه افراد با یکدیگر، تدبیری اندیشیده شود تا اجتماعات ارزشمند و یکدلکننده افراد جامعه تعطیل نشود؛ چراکه انسانها با مشاهده یکدیگر در یک جمع صمیمی، ترس و دلهرهشان از وقوع یک بلای اجتماعی کاهش مییابد و یکدلی آنها برای حل مشکلات و ایجاد حرکتهای جمعی تقویت میشود. 6. در شرایط فعلی تمام نظرات و انتقادها درخصوص تصمیمات نهادهای مختلف، به جای خود قابل تأمل است؛ اما یکصدایی در تصمیمگیریها برای نجات از معضلی مانند کرونا از هر مطلبی مهمتر و مؤثرتر است. بنابراین تصمیمات مسئولان امر حتی اگر مخالف فهم ما از دین، مسائل بهداشتی و مسائل اجتماعی هم باشد و برخی تصورات نهچندان جدی دینی ما را نیز نادیده بگیرد، طبق دستورات مهمتر دین باید با تبعیت و اطاعت از آنها یکصدایی و انسجام را در جامعه پیاده کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.