مسئله کمتر حقوقی انتخابات
نعمت احمدی- حقوقدان
با انتشار اسامی منتخبان حوزه انتخابیه تهران و حضورنداشتن اسامی نزدیک به اصلاحطلبان و معتدلین در میان منتخبان، اصلاحطلبان اعلام کردند رد صلاحیتهای شورای نگهبان مانع آن شد که در شهری مانند تهران به جمعبندی نهایی و انتشار لیست حداکثری از نیروها برسند؛ اما به نظر میرسد، ابعاد حقوق ماجرا یعنی نحوه بررسی صلاحیتها، تأثیر کمی داشته و موضوع را باید جای دیگری دنبال کرد. رئیسجمهور دوران اصلاحات مدتی قبل در گلایه از عملکرد اصلاحطلبان و قهر مردم با این طیف از نیروهای اجتماعی، گفت دیگر تشویق و «تکرار میکنم» کارآمد نخواهد بود. اکنون چهرههایی مانند مجید انصاری با همه سوابق انقلابی و صداقت عملی و نزدیکی به رئیس دولت اصلاحات و دولت اعتدال و بیت امام، علیرضا محجوب، عضو خانه کارگر، یکی از بزرگترین تشکلهای کارگری به همراه سهیلا جلودارزاده یا مصطفی کواکبیان که در ادوار گذشته همیشه شانس داشتند، در انتخابات دوم اسفند در بین 30 نفر اولیه جا نگرفتند. البته اگر مجید انصاری قصد ورود به مجلس را داشت، باید از حوزه انتخابیه زرند کرمان که هنوز جایگاه قرص و محکمی بین همشهریان دارد، نامنویسی میکرد. وضعیت جامعه و عملکرد همه بخشها به دلخوری بخش بزرگی از جامعه شهری در حوزههای انتخابیه بزرگ انجامید. در اوایل دهه 80 پازلهای اصلاحطلبی یکبهیک از انتخابات دوم شورای شهر تهران شروع به ریزش کرد. میدانیم شورای شهر و انتخابات آن ربطی به شورای نگهبان ندارد و صلاحیت کاندیداهای شورای شهر را مجلس تأیید میکند. اولین شورای شهر در دولت اصلاحات با اجرائیشدن اصل 100 قانون اساسی توسط دولت اصلاحات پا به عرصه سیاسی کشور گذاشت. نخستین نمایندگان شورای شهر را اشخاص بانفوذی تشکیل میدادند، شیخ عبدالله نوری، سعید حجاریان، جمیله کدیور، ابراهیم اصغرزاده، محمد عطریانفر و تعدادی دیگر از نیروهای پرجنبوجوش اصلاحطلب؛ اما شورای دوم که نیازی به تأیید صلاحیت توسط شورای نگهبان و نظارت استصوابی نداشت، دربست در اختیار جناح مقابل قرار گرفت. این تغییر 180 درجهای برمیگشت به عملکرد اعضای شورای اول.
در شورای دوم مصطفی تاجزاده شناختهشدهترین چهره اصلاحطلب در همه دورهها و سرلیست اصلاحطلبان، بهعنوان اولین عضو علیالبدل از صندوقهای رأی مردم تهران بیرون آمد؛ اما اعضای اصلی شورای دوم در تمام مدت چهار سال برخلاف اعضای شورای اول که چند نفر از آنان از صحن شورا به مقصد وزارت و نمایندگی مجلس خارج شدند، نمایندگان شورای دوم در تمام مدت صندلیهای نمایندگی خود را حفظ کردند تا مبادا با خروج یک نفر از آنان اولین عضو علیالبدل یعنی مصطفی تاجزاده که اتفاقا وزنه سنگین اصلاحطلبان بود، وارد شورا شود. شورای اول نتوانست دوره چهارساله را با آرامش تمام کند، دو شهردار اصلاحطلب یکی مرتضی الویری و دیگری ملکمدنی به اجبار ساختمان شهرداری را ترک کردند تا سوت فتحالفتوح جناح مقابل با ورود محمود احمدینژاد به ساختمان شهرداری تهران به صدا درآید. محمود احمدینژاد که مهمترین پست قبلیاش استانداری استان تازهتأسیس اردبیل بود و در انتخابات مجلس ششم تهران در ردیف 81 قرار گرفته بود، با برنامههای خاص خود بستر شهرداری را به سکوی پرش به کاخ ریاستجمهوری تبدیل کرد. این اصلاحطلبان بودند که با روش نادرست انتخاباتی خود و آسیب به آیتالله هاشمیرفسنجانی، بستر انتخابات ریاستجمهوری سال 84 را مهیای پیروزی فردی کردند که در انتخابات قبلی مجلس از حوزه انتخابیه تهران در ردیف 81 قرار داشت. با ورود محمود احمدینژاد به قوه مجریه و رفتارهای نادرست در مدیریت اجرائی و صدور شش قطعنامه توسط شورای امنیت سازمان ملل متحد علیه ایران، افق سیاسی کشور به کلی دگرگون شد و قصه پرغصه امروز رقم خورد که باعث شد تحریمها همچنان مانع از هر اقدامی شوند و حتی برجام، به ثمر ننشیند. این روند بستر را برای افرادی مانند محمدباقر قالیباف فراهم کرد. مسائل حقوقی انتخابات و نحوه بررسی صلاحیتها، حتما در کاهش مشارکت اثرگذار بوده؛ اما باید مسئله را در اهمیت اثبات کارآمدی یک جریان سیاسی به مردم دنبال کرد. باید این بعد را حل کرد و بعد حتما در مسائل حقوقی اعم از قانون انتخابات مجلس و البته نقش قوه مقننه در ساختار حقوقی کشور با وجود شورای نگهبان و مجمع تشخیص، مباحث را پی گرفت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.