رهایی جمعی
علی ورامینی
از آن لحظه که کارتنهایم به ترمینال جنوب رسید تا به دست نفر آخری برسد که آنها را برای من بیاورد، سهبار برونسپاری شد؛ به همین دلیل هم کرایه حمل کارتنها از دشتیاری بلوچستان تا تهران، تقریبا هماندازه با کرایه ترمینال تا خانه شد. آخرین پیمانکار شماره پیک را با نام «احمد تاکسی» برایم فرستاد. احمد آقا که رسید، تا مقدمات دم در رفتن را آماده کنم نزدیک 10 دقیقهای زمان برد. این زمان صرفِ زدن ماسک، دستکش، ابزای برای فشاردادن دکمه آسانسور و پوشیدن کفش و لباس مخصوص دمدررفتن شد. بدون اغراق برای من که در 10 روز گذشته حتی تا دم در هم نرفته بودم، این حس پدیدار شده بود که وقتی در را باز میکنم با صحنهای مانند سریال «واکینگ دِد» روبهرو خواهم شد. چند لحظه بعد از اینکه صورتم با باد سرد بیرونِ در اُخت شد، پیرمردی را دیدم که احتمالا احمد آقا بود. احمد آقا دو در تاکسیاش را باز گذاشته بود تا از اولی هوا بخورد و از دومی من کارتنهایم را بردارم. او که از پدر من سن بیشتری داشت، انگار از جهانی آمده بود که در آن اسم کرونا هم شنیده نشده است؛ چنان در حین گوشدادن به موسیقی سیگار دود میکرد که آدم هوس میکرد بنشیند کنارش و کامی بگیرد. احمد آقا برخلاف من و البته نمایندگان مجلس نمیتواند کارش را تعطیل کند و در خانه بنشیند. برای او که معاشش و در واقع سفرهاش به کارِ صبح تا شب وابسته است، اینکه در خانه بنشیند محال است. آدمی که نانش گرو مزد روزانه نباشد، در این سن و در بحبوحه شیوع این ویروس لعنتی به یکی از آلودهترین مناطق تهران نخواهد رفت تا باری بزند و اندک دستمزدی بگیرد.
اما نکتهای که وجود دارد این است که در این هنگامه بلا دیگر تئوریهای شیکی که احمد آقا را مستحق این زندگی و این وضعیت معاش میداند برای خیرِ فردی طرفدارانش هم جواب نمیدهد. حتی اگر احمد آقا مثال همان نظریههای دستراستی باشد که از سر تنبلی و بیاستعدادی به این وضعیت افتاده است، دیگر باید متوجه شده باشیم که آن نظریههای فردی، آن نظریههایی که معتقدند شما فقط وظیفه دارید که گلیم خود را از آب بیرون بکشید در بزنگاه بحران جواب نمیدهد. به چیزی ورای آن سخنرانیهای انگیزشی نیاز است، دیگر عربدههای مرد سیاهپوست برای تحریکمان چندان کارساز نیست تا به [موفقیت] برسیم. احمد آقا اگر ناقل شود من هم ناقل میشوم، من هم ناقل شوم یکیدیگر و این دومینو آنقدر ادامه پیدا میکند که دیگر هیچکس، حتی آن [مستعدانی] که وزیر و وکیل هم شدهاند از آن در امان نیستند. اگر به این سخن باور نداشتیم که خوشبختی فردی نیست دیگر لااقل باید باور کنیم رهایی از بحران کرونا تنها با بیرونکشیدن گلیم خود از آب امکانپذیر نیست. هرچقدر از نظر تئورسینهای بازار آزاد آنهایی که ماسک، ژل و الکل احتکار کردند و به چندین برابر قیمت فروختند باهوش و زرنگ باشند، آنها هم تنها با فکرکردن به خود از این بحران نمیتوانند بیرون بیایند. همانهایی که از فرط گرانی توانایی خرید وسایل ضدعفونی پیدا نمیکنند و نمیتوانند ماسک بزنند بالاخره یکجا، هرچقدر هم که در برج و باروهایتان ایزوله باشید با شما برخورد میکنند و بحرانشان، بحران شما هم میشود. آنها که به رهایی فردی خود میاندیشند اگر ذرهای هوش داشته باشند متوجه میشوند در وضعیتی که سوپخوردن یک نفر در ووهان چین باعث مریضشدن یک نفر در قم میشود، برای هیچ فردی راهی به رهایی نیست، مگر اینکه جمع رها شود. امروز دیگر رهایی جمعی نه یک امر اخلاقی که ازقضا امری مصلحتاندیشانه است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.