حمیدرضا گودرزي، وکيلمدافع محمدعلي نجفي از روند رسيدگي به پرونده ميگويد
ابهامات يک شليک
نام حميدرضا گودرزي، قاضي سابق دادگستري که سالهاست وکالت ميکند، با پرونده محمدعلي نجفي يک بار ديگر بر سر زبانها افتاد، وکيلي که با تمرکز بر نحوه قتل ميترا استاد حکم قصاص موکلش را نقض و پاي کارشناسان مختلف را به پرونده باز کرد. او در دفاع از موکلش ابهاماتي را مطرح کرد و اصطلاح دفرمهشدن را بر سر زبانها انداخت. گودرزي حالا از يک راز بزرگ در پرونده قتل ميترا استاد حرف ميزند؛ از گلولهاي که در وان گير کرده و در هيچ مرحله از دادرسي از وان خارج نشده است، گلولهاي که شايد همه چيز را در اين پرونده تغيير دهد. گودرزي را در دفتر وکالتش ملاقات کرديم؛ دفتر کار بزرگي که با ديوارهاي يکدست سفيد و ميز و صندليهاي کلاسيک از چرم و چوب تيره و گلدانهايي سبز که ميان چوبها جا خوش کردهاند تزیين شده است. گفتوگو با او را بخوانيد:
چطور شد پرونده آقاي نجفي را برعهده گرفتيد. با توجه به اينکه شخصيت سياسي نجفي پررنگ است و ميدانستيد چالش ايجاد خواهد کرد؟ به لحاظ سوابقم به عنوان يک بازپرس جنايي طبيعتا درمورد پروندههاي جنايي به من مراجعه ميکنند. خانواده آقاي دکتر نجفي هم به دنبال اين بودند وکيلي پرونده را اداره کند که تخصص بيشتري داشته باشد. همکاران عزيزي که بودند؛ آقاي عليزادهطباطبايي و خانم عقبايي وکلاي محترمي بودند که تا آن زمان براي دفاع از موکلشان زحمات زيادي کشيده و هر دو وکلاي دلسوز و مسلطي بودند اما خانواده در پي محکمترکردن امر دفاع بودند. به همين دليل طبيعي بود که خانواده آقاي دکتر نجفي بخواهند يک وکيل جنايي هم در اين پرونده عهدهدار امر دفاع شود. آقاي نجفي دو وکيل داشت که دفاع ميکردند و به هيچ وجه از انجام تکاليف وکالتي کوتاه نيامده بودند و با قدرت تمام در راستاي دفاع از موکلشان تلاش ميکردند؛ همانگونه که عرض کردم، مسئله تکميلشدن پروسه دفاعي بود. بعد از آن بود که به من اطلاع دادند اين پرونده را قبول کنم. من اجازه خواستم وقت بدهند تا روي اين پرونده فکر کنم. من معمولا قبل از اعلام وکالت به چند موضوع فکر ميکنم؛ اول اينکه آيا ميتوانم براي مردم در اين پرونده مفيد باشم و دفاعياتم مؤثر باشد و دوم اينکه آيا وکالت من بهحق است و در عرصه حق دارم تلاش ميکنم و سوم اينکه اگر مشکل و مسائلي در راستاي دفاع پيش بيايد، آيا توان دفاع دارم يا نه. بديهي است که شخصيت آقاي دکتر نجفي يک شخصيت دوستداشتني است و خيليها هم خدمات ارزنده او را در بيش از 40 سال ميدانند و دوستش دارند. از روزي که ماجراي آقاي نجفي پيش آمد، من پرونده ايشان را از طريق رسانهها دنبال ميکردم چون به طور کلي به کارهاي جنايي علاقه دارم. وقتي چهره ايشان را در تلويزيون ديدم که داشتند مصاحبه ميکردند، با توجه به آنکه مصاحبه با متهمي که هنوز چندساعتي بيشتر از حضور وي در مرجع انتظامي نگذشته، کاملا برخلاف قانون است، يک لحظه براي پريشاني روحي ايشان ناراحت شدم و با خودم گفتم اين موضوع نميتواند همه واقعيت باشد و چراهاي زيادي از ذهنم گذشت. بنابراين وقتي به من مراجعه شد، تصميم گرفتم فکر کنم. من با برادر آقاي نجفي يک دوستي قديمي داشتم. وقتي از من خواستند پرونده را قبول کنم، جلسه حضوري با ايشان گذاشتم تا تبادل نظر کنيم. براي خانوادههايي که درگير چنين پروندههايي هستند، اولين سؤالي که مطرح ميشود، اين است که آخر اين پرونده چه ميشود؟ من هم جواب دادم همه تلاشم را ميکنم و عقبنشيني هم نميکنم و از هيچ کوششي هم فروگذار نميکنم و تا پايان خط هم خواهم رفت. وکيل نميتواند نتيجه کار را تضمين کند؛ فقط ميتوانستم بگويم با تمام وجود دفاع از اين پرونده را برعهده خواهم گرفت. وقتي پرونده را قبول کردم، آقاي نجفي در دادسراي امور جنايي بود. در بيرون اتاق بازپرسي نشسته بود. براي ادامه تحقيقات به من اجازه دادند با ايشان صحبت کنم و ايشان گفت که وکالت را قبول کنيد و اجازه دهيد وکلاي ديگر هم باشند؛ من هم قبول کردم و فرم وکالت دادم که ايشان امضا کردند. وکالتنامه را براي قراردادن روي پرونده داخل شعبه بردم. بعد از چند دقيقه آقاي بازپرس ايشان را احضار کرد و من همراهشان رفتم و متوجه شدم بازپرس تصميم داشت آخرين دفاع آقاي نجفي را استماع كند. دکتر نجفي به آقاي بازپرس گفت که اجازه بدهيد آخرين دفاع را حالا نگويم چون وکيل جديدم شايد نگاه جديدي داشته باشد و ميخواهم با او صحبت کنم. اجازه دهيد آقاي گودرزي هم پرونده را ببيند. وکالتنامه من ثبت شد. بهجز آقاي نجفي، خانم عقبايي و آقاي عليزادهطباطبايي هم حاضر بودند. در همان لحظه با خانم عقبايي صحبت کردم؛ قرار شد وقتي از وي خواسته شد به عنوان آخرين دفاع مطالبش را بيان کند، تقاضاي چند روز مهلت کند تا در اين فاصله من بتوانم پرونده را مطالعه کنم. همينطور هم شد و تقاضاي خانم عقبايي صورتجلسه شد. ما از دادسرا خارج شديم که يکباره اتفاق عجيبي افتاد. رانندهاي که مرا به دادسرا برده و منتظرم بود، به من اشاره کرد که براي پرونده کيفرخواست صادر شد! من تعجب کردم و پرسيدم يعني چه کيفرخواست صادر شد! گفتم شايد راننده اشتباه کرده اما او گفت اخبار سراسري راديو اعلام کرد. من برگشتم به دادسرا و درخواست مطالعه پرونده را کردم و گفتم اين موضوع کيفرخواست که صادر شده چيست. گفتند به هر حال کيفرخواست اين پرونده صادر ميشود؛ شما هم برويد و در دادگاه کيفري يک پرونده را مطالعه کنيد. ساعت 2:30 بعدازظهر بود، بعد از آن روز هم تعطيلات بود و پرونده هم کيفرخواست خورده بود. بعد از تعطيلات به دادگاه کيفري يک رفتم و منتظر ارجاع شدم و بعد از ارجاع بود که درخواست مطالعه دادم. آقاي محمديکشکولي که رياست دادگاه را بر عهده دارند گفتند اول قضات بايد اين پرونده را مطالعه کنند و بعد پرونده را به شما بدهم. پس از آنکه رئيس دادگاه و مستشاران پرونده را مطالعه کردند، اخطار براي من آمد که ايرادات پرونده را در وقت قانوني بگوييد. همه اين اتفاقات در حالي بود که پرونده هنوز در اختيار ما قرار نگرفته بود. اخطاري که ميگوييد براي شما آمد، همان اخطاري است که به وکلا بعد از خواندن پرونده براي بيان ايرادات پرونده داده ميشود؟ بله، درست است؛ همان اخطار موضوع ماده 387 قانون آيين دادرسي کيفري در مورد بيان ايرادات است اما تا آن زمان اصلا پرونده در اختيار من قرار نگرفته بود. نهايتا در چند روز موفق شدم پرونده را ببينم و بخوانم و در فرصت 10روزه هر سه وکيل ايرادات را اعلام کرديم. دادگاه طبق قانون بايد اعلام ميکرد نواقصي وجود ندارد يا در صورت پذيرش اين نکته که پرونده نواقصي دارد، پرونده را براي رفع نقص به دادسرا بازميگرداند يا بايد خودش رأسا به برطرفکردن ايرادات اقدام ميکرد که تصميم گرفت نواقص را خودش برطرف کند. نواقص آنقدر واضح بود که جلسهاي تشکيل شد و توضيحات را ارائه داديم. نواقص به شکلي بود که با وجود آنها امکان دادرسي وجود نداشت. نواقص چه بود؟ پروندهاي که موضوعش تيراندازي با اسلحه و علت مرگ مقتول هم اصابت گلوله است، نياز به کارشناسي دارد و در چنين پروندههايي بايد فاصله، سمت و سو و نحوه شليک روشن ميشد. گلولهاي از بدن مقتول خارج شده بود؛ بايد مشخص ميشد چه مشخصات و شرايطي دارد. حتي کارشناس تيم بررسي صحنه جرم مطالبي نوشته بود که با نظريه پزشکي قانوني در تعارض کامل بود. پزشکي قانوني نوشته بود گلوله به کف دست خورده و از پشت خارج شده اما تيم بررسي صحنه برعکسش را گفته بود؛ گلوله به پشت دست خورده و از کف دست خارج شده است. يا مثلا سه محل اصابت گلوله در سقف، سه محل در ديوار، يک محل در کمد زير روشويي، يکي در کف دست و يکي هم در قفسه سينه بود که روي هم ميشود 9 محل اصابت گلوله اما در گزارشها با شليک پنج گلوله روبهرو بوديم در صورتي که فقط دو گلوله در صحنه قتل کشف شده بود. در اولين گزارش اداره آگاهي اعلام شده بود فقط پنج گلوله در اسلحه وجود داشته اما بعدا اين تعداد به هشت گلوله افزايش يافته است. تيم اسلحهشناسي اعلام کرده بود دو فرضيه در مورد صحنه جنايت وجود دارد: 1) گلولهاي مستقيم به سينه خورده و گلولهاي مستقيم به کف دست اصابت کرده است. 2) گلولهاي به دست خورده که از آنجا خارج شده و به قفسه سينه اصابت کرده است. اما بدون اينکه يکي از اين فرضيهها پذيرفته شده باشند، دادسراي محترم کيفرخواست صادر کرده و شليک مستقيم به قفسه سينه را پذيرفته بود. علاوه بر آن گلولهاي که از بدن خارج شده، اساسا معاينه نشده و در مورد وضع ظاهري آن اظهار نظري نشده بود که با تقاضاي من در دادگاه کيفري يک گلوله مذکور را معاينه و چنين گزارش کردند که گلوله از قسمت پهلو دچار آسيب شده و تا حدودي دفرمه شده است. اين مورد حاکي از برخورد گلوله با جسم سخت در ادامه حرکت خود است. اينها فقط گوشهاي از نقايص پرونده بود؛ وقتي 9 محل اصابت گلوله وجود داشت (که تيم کارشناسان جديدا آن را به 10 محل اصابت افزايش دادهاند) اين سؤال مطرح بود که چرا؟ پنج شليک گلوله 10 اثر ايجاد ميکند که با وجود اين همه ابهامات امکان دادرسي نبود. اين ابهامات بايد رفع ميشد. هنوز هم ابهامات کامل برطرف نشده؛ البته ابهامات تعميق شد اما کاملا برطرف نشد. آقاي کشکولي دو جلسه رفع نقص گذاشتند و اين جلسات باعث شد قسمتي از نواقص رفع شود ولي نواقص هرگز کاملا برطرف نشد. به همين خاطر هم مسائلي را در جلسه دادگاه مطرح کردم. يک نمونه را بگويم؛ اسلحه آقاي نجفي طبق پروانه حمل آن داراي کاليبر 765 بود اما اسلحهاي که تحويل آگاهي شده بود، داراي کاليبر 9ميليمتري عنوان شد. حتي شماره اسلحه با شماره پروانه حمل يکي نبود. حتي در حال حاضر که پرونده را ببينيد گفته شده کلتي که دست آقاي نجفي بوده، 13 گلوله داشته، پنج گلوله آن شليک شده و هشت گلوله آن مانده است اما اداره آگاهي در برگ 27 پرونده در هفتم خرداد 98 گزارش داده در پي «مراجعه» متهم محمدعلي نجفي به پليس آگاهي محتويات يک عدد کيسه پارچهاي مشاهده شد؛ يک اسلحه کمري برتا به همراه خشاب و پنج «تير» جنگي کشف شد! در حالي که در گزارش بعدي گفته شده هشت تير جنگي کشف شده است. مثلا در بازسازي صحنه که مهمترين بخش تحليل جنايي محسوب ميشود، بخش شليک به دست وجود ندارد! البته بازسازي صحنهاي که آقاي دکتر شهرياري -سرپرست دادسراي جنايي تهران- انجام داد، خصايص خوبي هم داشت؛ سکانس به سکانس آنچه را آقاي نجفي در زمان حادثه انجام داده، بازسازي کرده بود و هر سکانس فيلم و عکس داشت و زير آن آقاي نجفي به صورت نوشتاري هم توضيح داده و امضا کرده بود اما در هيچكدام از اين سکانسها شليک به دست وجود نداشت! چطور شما که وکيل هستيد، اين نکته را متوجه شديد اما دادسرا آن را متوجه نشد؟ مسئله اين است که تعجيل زيادي اتفاق افتاد؛ نبايد پروندهاي به اين مهمي در کمتر از يک هفته تکميل ميشد که چنين اتفاقاتي هم در آن بيفتد. سيستم قضائي کشور از اطاله دادرسي رنج ميبرد. پروندههايي داريم که سالهاست مانده؛ سرعت رسيدگي خيلي خوب است اما نه با ظرف زماني پنجروزه چون اين چند روز اجازه تعميق تحقيقاتي را نميدهد. تحقيقات جنايي شرايطي دارد که با گذشت زمان مشخص ميشود. حتي مورد بوده که در قتل عمد ترديدي نبوده اما بعد از تحقيقات بيشتر معلوم شده که اشتباه بوده است. بهسرعت نظردادن هميشه اين عيب را دارد که انسان از تکميل مطالب پرونده غافل ميماند. گفتيد وقتي آقاي نجفي را در تلويزيون ديديد، با خودتان گفتيد ماجرا همه آن چيزي که در رسانهها گفته ميشود، نيست. چرا به چنين نتيجهاي رسيديد؟ چون من چهره آقاي نجفي را يك چهره عادي نديدم؛ مثل انساني که مسخ شده و در جهان کنوني نيست. مثل کشتيشکستهاي که در امواج دست و پا ميزد؛ ديدم رفتار و گفتارش با هم يکي نيست؛ توضيحاتي ميداد اما فکر ميکرد چيزهايي را نبايد بگويد. او شخصيت اجتماعي بزرگي بود؛ چهرهاي مشهور و خدمتگزاري ارزشمند که زلزله بزرگي در زندگياش اتفاق افتاده بود. آن وقت خبرنگاري در برابر چنين فردي قرار ميگيرد، آن هم از صداوسيما و مانند يک کهنهسرباز حرفهاي دانهدانه گلولهها را از خشاب بيرون ميآورد و نشان ميدهد و انگار براي مردم کلاس اسلحهشناسي ميگذارد! وقتي به خبرنگار گفتند اين اسلحه چرا دست شماست، گفت همه کارهاي کارشناسي روي آن انجام شده! در حالي که اين درست نبود؛ چند روز بعد کارهاي اسلحهشناسي در تشخيص هويت انجام شده بود. اسلحه مهمترين مدرک بود. آزمايش تطبيق تيراندازي هنوز انجام نشده بود و بررسي گلولهها و چندين آزمايش ديگر که اسلحهشناسان بايد روي آن انجام ميدادند. کاري که خبرنگار انجام داد، چقدر روي نظر کارشناس تأثير داشت؟ آيا مدرکي از بين رفته بود؟ بايد روشن ميشد که با اين اسلحه تيراندازي شده است يا خير؟ آيا گلولهها از همين اسلحه خارج شده و با آن اسلحه شليک شده بود يا نه؛ البته اين موارد در حال حاضر براي ما روشن است اما در آن زمان روشن نشده بود. خبرنگاران حق دارند خيلي چيزها را بگويند. رسانه آزاد يک تعريف دارد و ازبينبردن صحنه جرم يک تعريف ديگر دارد. چطور خبرنگار ادعا کرد کارهاي اسلحهشناسي انجام شده، در حالي که هنوز چندساعتي از وقوع قتل و تسليم آقاي نجفي نگذشته بود. کارهاي اسلحهشناسي روزها و هفتهها طول ميکشد؛ اين مسائل را همه ميدانند. شما گفتيد چيزي در مصاحبه آقاي نجفي با تلويزيون ديديد که شما را به اين نتيجه رساند که اين همه واقعيت نيست. اين پرونده با حواشي زيادي روبهرو بود؛ حتي بخشي از اين مطالب علني در کيفرخواست ذکر شد و رئيس دادسراي جنايي تهران به نمايندگي از دادستان تهران آن را خواند اما به نظر ميرسد آقاي نجفي و کساني که در اين پرونده سمت داشتند و درگير بودند، خواستند مسکوت بماند. اين مسائل چه بود؟ من شما را به گفتههاي آقاي نجفي در دادگاه ارجاع ميدهم. آقاي نجفي نامهاي براي خانوادهاش نوشته بود نه براي رسانهها و ايشان گفتند ميخواستند از خانواده خودشان مراقبت کنند و رعايت حرمت خانواده استاد را بر خودشان واجب دانستند. اصلا همين مسئله حفظ حرمت خانواده يکي از مسائلي بود که باعث شد رضايت گرفته شود. طبيعتا مطالبي که در اين پرونده مطرح است، دادگاه به آن ورود نکرده و دادگاه مسئله را از منظر عمومي رسيدگي کرده نه مسائل خاصي که در پرونده مطرح بود. دکتر نجفي ورود به بخش غيرعلني و محرمانه را خواستار نشد. در صورت ورود ماجرا به دادرسي غيرعلني مسلما بنده براي دفاع در آن بخش ناگزير آماده بودم و اجازه نميدادم حقوق موکلم پايمال شود اما توجه بفرماييد که وکيل بايد در چارچوب خواستههاي موکلش حرکت کند. مسائلي که مطرح شد چيزهايي بود که موکل من در دادگاه بر آن پافشاري نکرد. امروز بعد از حصول رضايت و حفظ حرمت خانواده استاد، تفصيل مسائلي که مطرح شد به مصلحت موکل من و خانواده استاد نيست. شايد روزي اين مسائل مطرح شود اما آن روز امروز نيست. امروز بايد بگويم ما توانستيم به آن خانواده از لحاظ روحي نزديک شويم و آقاي نجفي هم رسما مطالبشان را در دادگاه گفتند. ما هم در همان چارچوب جلو رفتيم و با مذاکراتي که انجام داديم، توانستيم جو سنگين پرونده و مجازات سنگيني را که ممکن بود موکل من با آن روبهرو باشد، حلوفصل کنيم. مسئلهاي که حالا داريم اين است که اگر اين برخوردها و بحثها ادامه پيدا ميکرد، آيا حصول رضايت امکانپذير بود؟ نماينده دادستان گفتند در همان روزهاي اول در دادسرا امکان جلب رضايت وجود داشت. شما از ابتدا در اين پرونده بوديد. چطور اين امکان وجود داشت؟ در روزهاي آغازين بههيچوجه امکان جلب رضايت وجود نداشت و تنش بسيار زيادي نسبت به آقاي نجفي وجود داشت و بين طرفين ابدا کلام و صحبتي ردوبدل نشده بود و خانواده استاد با توجه به وضعيتي که وجود داشت؛ هم نامهاي که آقاي نجفي نوشته بود و هم مسائل ديگري که در پرونده مطرح شده بود، بسيار ناراحت بودند و بههيچوجه امکان دستيابي به رضايت وجود نداشت. اين پرونده با چنان روند تندي در دادسرا پيگيري شد که اصلا امکان تشکيل جلسهاي واقعي بين خانوادهها وجود نداشت. چطور چنين ادعايي از طرف دادسرا مطرح ميشود؟ يکي از شرايط سازش مدارا و صبوري در تحقيقات است که باعث ميشود از آتش خشم طرف مقابل کاسته و ماجرا منجر به صلح و سازش شود. در شرايطي که بازجوييها با سرعت هرچهتمامتر در جريان بود چگونه موضوع منجر به سازش شود؟ وقتي تحقيقات لحظه به لحظه و بدون وقفه در حال انجام است، چه امکاني براي جلب رضايت وجود دارد؟ شما براي رضايت چطور اقدام کرديد؟ اين تصور که فقط من اين کار را انجام دادهام، درست نيست. بزرگاني در اين ميان نقش داشتند. افرادي که کمک کردند قوميتها و بزرگان خانواده استاد هم بودند. من هم سعي کردم طوري دفاع کنم که اهانتي به خانواده استاد نشود و همين هم باعث شد قبول کنند با من صحبت کنند. ما طي زمان با رعايت احترام اين خانواده و گفتههاي آقاي نجفي در دادگاه به گونهاي رفتار کرديم که آنها حاضر شدند با من صحبت کنند. عدهاي از دوستان آقاي نجفي نقشآفريني جدي کردند و حتي کساني در کرمانشاه که اين خانواده براي آنها احترام قائل بودند و از بزرگان طايفه بودند، نقشآفريني کردند، جلسه گذاشتند و با خانواده استاد صحبت کردند. با پدر و مادر مرحوم ميترا استاد صحبتهاي زيادي کردند. آقاي مسعود استاد از طرف خانواده استاد صحبت ميکردند و اوايل هم با تندي حتي درباره خانم تابشيان، همسر اول آقاي نجفي، صحبت ميکردند. ساير اعضاي خانواده هم اينطور بودند؟ آنطور که من اين خانواده را ديدم، مادر مرحوم ميترا استاد دچار ناراحتي شديد روحي شده و آنقدر پريشان بود که يک لحظه اشکش متوقف نميشد. به طور وحشتناکي گريه ميکرد؛ خيلي پريشانخاطر بود و اصلا نميتوانست اين مسئله را قبول کند. به هر حال مادرها به فرزندانشان بسيار نزديک هستند. حس ميکرد همه زندگياش را از دست داده است. مذاکره براي اين زن اصلا جايي نداشت. آنقدر پريشان بودند که اصلا ما به لحاظ انساني نميتوانستيم با ايشان صحبت کنيم. پدرش فردي بسيار مهربان و صبور است؛ هيچ حرفي که حامل بياحترامي يا حرف زشت نسبت به آقاي نجفي يا خانوادهاش باشد، از سوي ايشان هرگز گفته نشد. حتي در مراسم ختم خانم استاد چند نفر از نزديکان آقاي نجفي که از دوستان و اعضاي خانواده بودند، در مراسم حاضر شدند. باز هم با اينکه خانواده استاد عصبي و ناراحت بودند، اما پذيرفته بودند که آنها در مراسم حاضر باشند. گرفتن رضايت براي اين پرونده بههيچوجه آسان نبود. يکي از مهمترين بخشهاي وکالت جنايي همين گرفتن رضايت است که بايد از همان روز اول درباره آن فکر کرد نه روز آخر. شما چطور موفق شديد به خانواده استاد نزديک شويد؟ مسلما اگر من از روز اول وارد مسائل حاشيهاي ميشدم، اصلا امکان حرفزدن وجود نداشت. من مطالب را طوري اداره کردم که اگر مسائلي مطرح شد تبعات آن دامن خانواده استاد را نگيرد. من سعي کردم در چارچوب مسئله قتل، لحظات قتل و جنبههاي جنايي آن صحبت کنم که طرفين پرونده آسيب نبينند و راه رضايت بسته نشود. در لوايحي که ارائه کرديد، با توجه به اينکه فقط ميخواستيد در چارچوب قتل صحبت کنيد، دچار مشکل نشديد؟ مسلما با چالش روبهرو بودم. يادم هست وقتي اولين لايحه را براي بيان دفاعيات در جلسه اول نوشتم، در آن ذکر کرده بودم رفتار خانم استاد بعد از عقد دائم با آقاي نجفي تغيير کرد، رنگ عوض کرد و... . لايحه را برداشتم، از دفتر راه افتادم و به سمت دادگاه رفتم. در مسير همينطور که داشتم لايحه را ورق ميزدم و ميخواندم يکدفعه با خودم گفتم چه ميکني؟! بعد اگر لازم شد، چطور ميخواهي با خانواده استاد روبهرو شوي و جلسه بگذاري و درخواست رضايت کني؟! فکر کردم شايد کار دادگاه به جلسه غيرعلني و محرمانه کشيده نشد؛ پس بهتر است که جنبه احتياط را نگه دارم و تندروي نکنم. اين بود که همانجا پياده شدم، رفتم اطراف کاخ دادگستري و يک مغازه لوازمالتحريري پيدا کردم. بخشهايي از لايحه را با لاک غلطگير لاک گرفتم و مطالب بسيار آرامتري را جايگزين کردم. اگر لايحه من را که در اولين جلسه دادگاه ارائه شده است ببينيد، متوجه ميشويد لاکخوردگي آن چقدر است. وقتي با تنش عصبيای که داشتم کلمهها را لاک ميگرفتم طوري که معني جملات هم عوض نشود، لاک غلطگير درش شکست؛ چون کهنه بود تمام کت و شلوارم رنگي شد. کلي دستپاچه شده بودم و به اين بيفکري خودم نفرين ميفرستادم. با هر وضعيتي که بود کار را رديف کردم و راه افتادم. آن رنگها را حتي خشکشويي هم نتوانست از روي کت و پيراهنم پاک کند. مسلما ميتوانستم نامه آقاي نجفي را به طور کامل قرائت کنم؛ براي من مشکلي ايجاد نميشد اما صدمه آن را موکل من ميديد. من ساعتها روي آن لايحه کار کرده و دهها بار متنش را با دقت هرچهتمامتر خوانده بودم اما مجبور شدم بخشهايي از آن را عوض کنم و حالا ثمر آن را ميبينم. حالا رابطه من با آقاي مسعود استاد طوري شده که به راحتي ميتوانم با او صحبت کنم. البته من اعتقاد ديگري هم دارم؛ اگر ما با خانواده استاد يا هر فرد ديگري صلح کرديم، ديگر نميتوانيم بازي درآوريم. اين رسم جوانمردي نيست. وکيل هم در جامعه بايد شئون وکالت را رعايت کند. من دقيقه اولي که اعلام وکالت کردم، به اين مسئله فکر کردم. البته اگر جان موکلم در خطر بود، با همه قدرت از او دفاع ميکردم و خيلي چيزها را ميگفتم. البته خانواده استاد ويژگيهاي مثبت زيادي داشتند که بالاخره به يک تفاهم رسيديم؛ همه حسن براي ما نبود، از طرف آنها هم بود... . چطور شد که مسئله اعلام گذشت خانواده استاد ابتدا از طرف مسعود استاد در رسانهها مطرح شد؛ چرا شما اعلام نکرديد؟ چندروزي بود که ما رضايت را گرفته بوديم. چندين روز از ماجرا گذشته بود. با اينکه خانواده آقاي نجفي از من کمي هم دلخور شدند اما من گفتم تا زماني که آنها رضايت قلبي نداشته باشند، اعلام نميکنم. فکر ميکنم هفت روز بيشتر ميشد که ما رضايت را گرفته بوديم تا اينکه با مسعود تماس گرفتم و خواستم موضوع را علني کنيم که آقاي استاد هم قبول و در صفحه اينستاگرامشان اعلام کردند. هنوز خانواده استاد آمادگي روحي بيان رضايت را نداشت و من بسيار مصر بودم که حتما آمادگي پيدا کنند و بعد موضوع را مطرح کنيم. ما حتي به دادگاه اعلام نکرده بوديم که رضايت را جلب کرديم. ما ابتدا رضايت قلبي خانواده استاد را ميخواستيم. اينها را توضيح دادم که بگويم با چه سختيای ما توانستيم رضايت را بگيريم. آنوقت چطور نماينده محترم دادستان عنوان ميکند امکان حصول رضايت در دادسرا هم بود آن هم در پنج روز... . علت اينکه دادسرا چنين برخوردي با پرونده قتل مرحوم استاد کرد، چه بود؟ آقاي دکتر شهرياري در پاسخ به سؤال من درباره علت اين همه عجله گفتند در پروندههاي ديگر هم چنين روشي معمول است. در پروندههاي پرسروصدا فشار رسانهها بر دادسرا هم وارد ميشود و براي پاسخگويي به شرايط اجتماعي معتقد است بايد پرونده هرچه زودتر به دادگاه برود در حالي که اين روش نه تنها درست نيست بلکه در بسياري از موارد براي دادگاه مشکلاتي ايجاد ميکند اما حقيقتا من فکر ميکنم شخصيت اجتماعي آقاي نجفي و ويژهبودن آن دليل اصلي ماجرا بود. مردم ثانيه به ثانيه دنبال آن بودند؛ من انتقادم اين است که چرا دادسرا حوصله نکرد. دقت بيشتر ميتوانست ابعاد تاريک پرونده را کاملا روشن کند تا نقصهاي عديده نداشته باشيم؛ حتي حالا هم من نقايص را براي ديوان عالي کشور عنوان کردهام، الان هم دادگاه عجله کرد، الان هم نقصها را برطرف نکرد و رأي دوم را صادر کرد. حالا چند هفته طول ميکشيد؛ مگر چه اشکالي داشت؟ اما شما گفتيد بخشي از اين نقايص در دادگاه کيفري استان تهران رسيدگي و برطرف شده است. نقايص ديگر که عنوان ميکنيد، چيست؟ در دادرسي اوليه هيچ نقصي درخصوص نحوه شليک و اسلحه برطرف نشد. تنها کاري که دادگاه کيفري در اين حوزه انجام داد، اين بود که سرگرد عزتي را که کارشناس اسلحه تشخيص هويت هستند، دعوت کرد تا در دادگاه صحبت و نواقص را برطرف کند. ما در جلسه از دادگاه خواستيم که ابهامات را برطرف کند، موضوع را به يک تيم کارشناسان اسلحه و پزشکي قانوني ارجاع کند، حتي سرگرد عزتي هم گفت بايد موضوع به هيئتهاي کارشناسي ارجاع شود. اما دادگاه نپذيرفت، رأي صادر شد و ما اعتراض کرديم و ديوان عالي کشور هم ايرادات ما را وارد دانست. با اينکه بعد از نقض رأي بخشي از نواقص با نظر کارشناسان بررسي شد، همچنان معتقديد ابهاماتي وجود دارد؛ اين ابهامات چيست؟ ما خواستيم علت دفرمهشدن گلوله را بررسي کنند. اين گلولهاي است که کشنده بوده و از بدن خانم استاد خارج شد. اين مسئله در رأي ديوان عالي کشور هم به وضوح آمده است. در اين پرونده جمعا پنج کارشناس اسلحه و پزشکي قانوني تعيين شدند. سؤالاتي که دادگاه از کارشناسان پرسيده است؛ اول اينکه وقتي ميگوييد گلوله به دست برخورد کرده و بعد وارد قفسه سينه شده است، با چه دليلي اين حرف را ميزنيد و تصوير روشني از آن بدهيد. سؤال دوم اين بود که آيا گلوله کمانه کرده يا خير؟ من نامهاي براي آقاي کشکولي نوشتم و خواستم ابهامات زياد ديگري که وجود دارد، برطرف شود اما سؤالات من مورد توجه واقع نشد. سؤال کليدي اين است که چرا گلولهاي که عامل مرگ بوده، دفرمه شده است؟ چرا نبايد به اين سؤال پاسخ داده شود؟ گلوله دفرمه گلولهاي است که از شکل خارج ميشود. گلوله 9 ميليمتري بسيار محکم است؛ گلولهاي است که از ديوار عبور ميکند پس چطور کارشناسان ميگويند اين گلوله به دست برخورد کرده و بعد به قفسه سينه خورده، آن وقت چطور از بدن خارج نشده؟! گلولهاي که از ديوار عبور ميکند، چطور از بدن خارج نشده؟! گلوله از چهار سانتيمتر زير ترقوه چپ وارد شده و در پهلوي راست متوقف شده است. چطور گلوله از دست که روبهروي سينه بوده، خارج شده، به مرکز قفسه سينه برخورد نکرده بلکه رفته بالا نزديک ترقوه چپ وارد بدنش شده؟ يعني گلوله به طور کج از بالا وارد قفسه سينه شده، چرا؟ ما نظرمان اين است که چون گلوله از بالا يعني از ديوار کمانه کرده، بنابراين به زير ترقوه برخورد کرده است. اما توضيحاتي در اين خصوص از سوي خانم کيانزاده، کارشناس اسلحه، در جلسه دادگاه داده شد. بله؛ درست است اما ايشان هرگز درباره علت دفرمهشدن گلوله توضيح نداد و يعني کارشناسان در مورد اين سؤال کليدي پاسخهاي متفاوت دادند. مثلا دکتر کاهاني معتقد است گلوله به جناغ سينه برخورد کرده و دفرمه شده اما در برگ معاينه جسد که يک سند رسمي است و پزشکان کالبدگشايي جنازه را معاينه و صورتجلسه کردهاند و اين سند رسمي را نوشتهاند، چنين اظهار نظر شده است که استخوان جناغ سالم است! بنابراين کارشناس دکتر کاهاني از دادگاه درخواست نبش قبر کرد و گفت راديولوژي کنيد تا معلوم شود استخوان جناغ ترک برداشته يا خير. چرا دادگاه موضوع به اين مهمي را انجام نداد و از کنار آن گذشت؟ خانم کيانزاده ميگويد استخوان کف دست نرم است. اگر گلوله به دست برخورد کند، دفرمه نميشود. اصطلاحي که ايشان به کار بردند اين است که مچ گلوله خم شده است. گفته به خاطر اين خم نشده که به دست برخورد کرده، بلكه گلوله به بدن خورده که اينطور شده است اما دکتر عمويي، پزشک قانوني معروف در پاسخ رسمي به من گفتند که اين گلوله فقط به دنده دوم که دنده بسيار نازکي است، برخورد کرده و همه اندامهايي که گلوله از آنها رد شده، اندام نرم بدن است؛ کبد و قلب چيزي نيست که گلوله را دفرمه کند. دکتر عمويي در واقع نظر خانم کيانزاده را که گفتند گلوله به خاطر برخورد با بدن دفرمه شده رد کرده است و آن را خلاف اصول پزشکي قانوني ميداند. ديگر کارشناس، دکتر کاهاني ميگويد گلوله به جناغ سينه خورده در حالي که جناغ سينه سالم است! خب ببينيد اين پرونده چقدر ابهام دارد. با همين ابهامات پرونده به ديوان عالي کشور رفته است. يعني اصلا معلوم نشد چرا گلوله دفرمه شده است و نميدانم کارشناسان چه کردند و چه ابهامي را روشن کردند؟ وقتي در دفاع مطلبي جا نميافتد؛ يعني اشتباهي وجود دارد. وقتي نميشود مشخص کرد چرا گلوله دفرمه شده؛ يعني ايرادي هست. نحوه ورود و خروج گلوله از کف دست هم نشان ميدهد که تغيير مسير حرکت ايجاد شده است. چطور همان گلوله دوباره بالا رفته و به بالاي ترقوه چپ برخورد کرده است. شما در جلسه دادگاه به معني واژهها استناد کرديد؛ چرا؟ موضوع اين است که ما واژهنامه پليسي نداريم؛ يعني تعريف کلماتي که براي اصطلاحات پليسي استفاده ميشود؛ دقيقا چه معنايي دارند. مثلا کمانه کلمهاي است که در گزارشهاي پليسي زياد استفاده شده است؛ کمانهکردن يعني تير به جايي اصابت کند و برگردد يا اينکه تغيير مسير دهد. ديوان عالي کشور در رأي نوشته است اصابت گلوله به بدن و کمانهکردن به هر صورت قتل غيرعمدي است. دکتر قرهداغي هم گفت گلوله توپ نيست که بخورد و برگردد بلکه تغيیر مسیر میدهد. اگر گلولهای که به دست خورده، دقیقا در همان نقطه از پشت دست خارج میشد، اصلا به بدن خانم استاد نمیخورد. نکته آن است که چون تغییر مسیر داده، به بدن برخورد کرده است. اصلا چرا میگویند کمانهکردن قتل غیرعمد است چون ضارب نمیداند گلوله را به کجا میزند؛ قتل عمد یعنی محل کشنده را نشانه بگیرید و شلیک کنید اما اگر به در و دست و دیوار شليك کنیم و بعد کمانه کند، یعنی من پیشبینی نکردم که به قلب برخورد کند. همه کارشناسان گفتهاند دکتر نجفی ارادهای بر شلیک نداشته و شلیک بیهدف بوده، چون دستش را مرحوم گرفته و مدام بالا و پایین میشده است. صحنهها را که ببینید زاویههای متقابل است؛ هر کدام از گلولهها به یک دیوار برخورد کرده است. مشکل دیگر این است که مأمور بررسی صحنه جرم گفته سه اثر گلوله در دیوار، سه اثر در سقف، یک اثر در کابینت، یک اثر در دست و یک اثر روی سینه قرار دارد. سرگرد عزتی در جلسه دادگاه و در تاریخ 31 تیر 98 گفت: محلهای اصابت را تغییر میدهم. بهنظر من محلهای اصابت گلوله یکی کمد روشویی، یکی بالای وان، یکی دیوار، یکی هم که از بدن خارج شده اما کارشناسانی که اخیرا اظهار نظر کردهاند، حالا به 10 اثر اصابت گلوله استناد کردهاند؛ سه تا سقف، یکی کف دست، یکی قفسه سینه، لبه وان، کمد زیر روشویی، یکی دیوار سمت راست حمام کنار شلنگ دوش، یکی هم به دیوار روبهروی آن یعنی ما 10 محل اصابت گلوله داریم. بعد دو گلوله پیدا شده! بعد کارشناسان میگویند بقیه گلولهها تجزیه شدهاند. اگر یک گلوله را فرض کنیم پودر شده، دو گلوله دیگر کجاست؟ اما من با سند میگویم گلولهای که به دست خورده جداست. این گلوله به دست خورده، بعد به لبه وان خورده و زیر وان گیر کرده و همین الان و هنوز هم گلوله آنجاست! باور میکنید؟ این گلوله را از کف وان خارج نکردند. باید آزمایش دیانای انجام شود تا مشخص شود گلوله آیا اثر دیانای خانم استاد را دارد یا خیر. اگر دیانای خانم استاد روی آن بود و مشخص شد این گلولهای است که از دست خارج شده و به آنجا برخورد کرده، آنوقت چه پاسخی وجود دارد برای نظر کارشناسان که میگویند گلوله از دست به سینه برخورد کرده است؟! آقای دکتر محمدیکشکولی حاضر نشد دستور دهد که گلوله را خارج کنند. دکتر کاهانی که از کارشناسان است گفت گلوله را خارج كرده و آزمایش کنید. دکتر کاهانی گفت ممکن است اصلا گلولهای که به دست خورده هم کمانه کرده باشد!! نظر کارشناسان این است که خانم استاد عقبعقب رفته، داخل وان افتاده و دستش را جلوی سینه گرفته و گلوله به دست برخورد کرده و وارد سینه شده است. بهجز ابهاماتی که بیان کردم، این ابهام وجود دارد که چطور گلوله داخل وان به خانم استاد خورده اما جز چند قطره، خوني داخل وان نیست! خونها یک یا دو متر خارج از وان ریخته شده است؟! بنابراین نظر کارشناسی اشتباه است. خانم کیانزاده میگویند اگر گلوله کمانه کرده بود، دو علامت داشت؛ یکی آثار سوختگی و یکی قطر اصابت گلوله زیاد بود. برگ معاینه جسد همین را نشان میدهد. آثار سوختگی در سوراخ روی قفسه سینه وجود دارد. قطر محل ورود گلوله هم یکونیم در دو سانتیمتر است. گلوله 9میلیمتری باید اثر 9میلیمتری داشته باشد اما خانم کیانزاده میگوید برگ معاینه جسد را که یک سند رسمی است، قبول نمیکند. این اسناد کاملا رسمی است. حتی قابل ترجمه برای سفارتخانههاست. چطور میشود آن را انکار کرد. در کجای دنیا دیدهاید در پرونده جنایی گلوله را از کف وان خارج نکنند. 24ساعته جواب آزمایش مشخص میشد. چطور حاضرند کسی که 40 سال وزیر این مملکت بوده، ششسالونیم در زندان بماند اما یک گلوله از کف وان خارج نشود! چطور چنین چیزی ممکن است! من نمیدانم چرا اما دادگاهها بعضی وقتها خیلی عجله میکنند و این عجله باعث میشود بعدها وقتی اشتباه ثابت شد، برای سیستم قضائی آثار خوبی نداشته باشد. رأی صادرشده علیه آقای نجفی درخصوص سلاح مصداق تعدد جرم تشخیص داده است و به همین دلیل او را به ششسالونیم حبس محکوم کردند؛ البته رأی اقلیت آن را مصداق تعدد جرم تشخیص نداده است. دراینباره هم اعتراضی کردهاید؟ با توجه به رضایتی که گرفته شده و نظر به خدمات 40ساله آقای نجفی و مؤسسات خیریهای که دارد و با توجه به اینکه خودش را تسلیم کرده، باید دو درجه تخفیف میخورد و مجازات به یک سال تبدیل میشد. مجازات قتل در صورت اخذ رضایت سه تا 10 سال است. وقتی شخصی کیفیات مخففه را داشته باشد همانطور که آقای نجفی دهها مورد از مواد کیفیات مخففه را داشت، باید مجازات به زیر یک سال میرسید. درخصوص اسلحه هم همینطور؛ وقتی کسی اسلحهاش را تسلیم میکند، دو درجه تخفیف میخورد اما آقای محمدیکشکولی و دیگر همکارش که رأی اکثریت داشتهاند، گفتهاند آقای نجفی اسلحه را تسلیم نکرد و خودش را به آگاهی تسلیم نکرد؛ بلکه جلوی آگاهی بوده و مأمور او را به داخل برده؛ این در شرایطی است که در کیفرخواست دادسرا در پنج بند به صراحت نوشته شده که موکل من خودش را تسلیم کرده است! چطور دادگاه میگوید تسلیم نکرده است. دهها گزارش آگاهی هست که وی شخصا تسلیم شده است. حتی فیلم منتشر شد که خودش را تسلیم کرد. حتی در کیفرخواست صراحتا آمده که اسلحه را تحویل داده است. دقیقا در کیفرخواست آمده «خودش و اسلحهاش را تحویل داده است»؛ خب این یعنی از تعدد جرم خارج است. جناب آقای عباسی مستشار محترم که در دادنامه به عنوان اقلیت نظر داده، تعدد را قبول نکرده و سه سال حبس داده است. حتی ایشان تخفیف نداده، اگر تخفیف میداد، میشد یک سال حبس و... . به طور کلی دادگاه حکمی برخلاف قانون صادر کرده و چشم امید ما به دیوان عالی کشور است که آن را نقض کند. برسیم به مسئله نپذیرفتن وثیقه از سوی دادگاه. در حالی که قرار صادرشده وثیقه است، چرا این اتفاق افتاد؟ متهمان به قتل عمدی از زندان آزاد نمیشوند چون مجازات آنها در صورت اثبات عمدیبودن، قصاص است اما وقتی رضایت روی پرونده قرار میگیرد، چون مجازات قصاص منتفی میشود، بنابراین قرار بازداشت تبدیل میشود. آقای دکتر کشکولی هم یک میلیارد تومان وثیقه صادر کرد، تشریفات طی شد و ششم شهریور آقای نجفی آزاد شد. هشتم شهریور ساعت يازدهونیم شب با من تماس گرفتند و گفتند آقای نجفی باید به زندان برگردد. من همان موقع با آقای نجفی تماس گرفتم و گفتم فردا باید به دادگاه برویم؛ گفت مگر فردا جمعه نیست؟ گفتم چرا ولی گفتهاند باید بیایید و آقای نجفی بروند زندان. با اینکه قانونی نبود اما ما رفتیم و آقای کشکولی هم نامه زندان نوشت. ما گفتیم شاید بهخاطر اینکه جوی در جامعه هست برای اینکه جو از بین برود، چنین کاری کردند، اما بعد دیگر وثیقه قبول نشد. با اینکه وثیقه را دوباره معرفی کردیم، قبول نکردند در حالی که آقای نجفی سابقه سکته وسیع قلبی دارد، دو رگ قلبش بسته بوده و عمل شده و استند در رگ دیگر قلبش قرار داده و پزشکان اعلام کردهاند استرس زندان برای ایشان بسیار خطرناک است و خطر مرگ ایشان را تهدید میکند اما همچنان وی در بازداشت است. در حالی که وثیقه معرفی کرده، چنین اقدامی برخلاف قانون است. سوابق همه اینها در پرونده هست. این نکته را آقای نجفی در جلسه رسمی دادگاه هم مطرح کردند و آقای کشکولی استدلال کردند باید خطرات جانی که ممکن است برای آقای نجفی ایجاد شود از سوی دادگاه در نظر گرفته شود. آزادی آقای نجفی چه خطر جانیاي برای وی دارد؟ قانون چنین چیزی را پیشبینی نکرده است؛ قانون گفته اگر بیم خطر جانی برای متهم باشد، دادگاه میتواند بازداشت موقت کند؛ مثلا در یک روستا نزاع شده و ممکن است متهم در صورت آزادشدن مورد حمله دیگران قرار گیرد. در حالی که آقای نجفی از شاکیان خودش رضایت گرفته است. آقای نجفی دشمنی ندارد. او یک چهره محبوب اجتماعی است. استدلال آقای کشکولی نمیدانم برای چیست. من نمیدانم؛ گزارشی هست که ما در جریان آن نیستیم، در حالی که در پرونده چنین اوراق و چنین گزارشهایی اصلا و ابدا وجود نداشته اما میدانم این عمل با قانون همخوانی ندارد. اگر قرار است کسی را نگه داریم، قرار بازداشت موقت است نه وثیقه. وقتی قرار وثیقه است فرد باید آزاد شود. در مورد آقای نجفی قرار صادره همچنان قرار وثیقه است. حتی جناب آقای رئیسی ریاست محترم قوه قضائیه گفتهاند برای یک ساعت هم کسی با وثیقه در زندان نماند. حتی گفتهاند اگر قرار وثیقه است، در روز تعطیل هم وثیقه را قبول کنید. من به همه مسئولان نوشتم و لایحه دادم؛ من به هر کسی که سمت و مسئولیتی در بالاترین ردههای قوه قضائیه داشته نوشتهام اگر برای موکل من مسئلهای پیش بیاید، با توجه به خطر مرگ که ایشان را تهدید میکند، برای قوه قضائیه حادثه خوبی نیست. آقای نجفی تا صبح از درد قلب نمیخوابد. سکته وسیع قلبی داشته است. خانواده به شدت نگران این وضعیت است. یک ساعت تأخیر در داروی آقای نجفی مشکل ایجاد میکند. ما چیزی اضافه از دیگر زندانیان نمیخواهیم؛ ما به اندازه زندانیان دیگر از قانون انتظار داریم. موکل من میگوید بهخاطر خدمات سالیان گذشته و شبنخوابیهایی که داشتم توقع ندارم به من کمک کنند اما لااقل مورد ستم واقع نشوم که اکنون چنین شده. مردی در زندان است که نمیداند چرا قانون درباره وی و حقوق حقهاش سکوت کرده است؟!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.