نگاهي به جدايي غافلگيرکننده برانکو از پرسپوليس
«پروفسور»چه زماني برميگردد؟
سريال کوچ مربيان ممتاز خارجي از ايران با جدايي برانکو ايوانکوويچ از پرسپوليس استارت خورد. در ابتداي سال، زماني که پرسپوليس با سرمربي محبوبش به سمت سومين قهرمانياش در ليگ خيز برداشت، هيچيک از هواداران اين تيم تصور نميکردند که چند ماه بعد خبري از «پروفسور» در ايران نباشد. پرسپوليس در ارديبهشت ماه در آستانه کسب دوگانه (قهرماني ليگ برتر و جام حذفي ايران) قرار داشت. کسب سومين قهرماني در ليگ برتر آنها را به پرافتخارترين باشگاه تاريخ ليگ برتر تبديل ميکرد، از طرفي قهرماني در جام حذفي باعث ميشد تا پرسپوليس اولين دبل (دوگانه) تاريخ ليگ برتر را به نام خود ثبت کند. افتخاراتي که جايگاه برانکو را نزد هواداران بالاتر از قبل هم ميبرد. در همان روزها اما اخباري درباره ارسال نامههايي از سوي وکلاي برانکو به باشگاه در ارتباط با حقوق معوقه اين مربي منتشر ميشد. اين اخبار براي هواداران چندان نگرانکننده نبود، برانکو در اين سالها نشان داده بود که از هر خارجي ديگري بيشتر اهل تعامل است، از طرفي او يک سال ديگر هم با پرسپوليس قرارداد داشت. اين خوشبيني اما تنها يک روي سکه بود، آنهايي که به مسائل باشگاه پرسپوليس بهتر اشراف داشتند، ميدانستند که در قرارداد برانکو با پرسپوليس بندي وجود دارد که اگر حقوق اين مربي سه ماه عقب بيفتد، او ميتواند يکطرفه قراردادش را فسخ کند. حدود يک سال بود حقوق برانکو عقب افتاده بود و مديريت وقت پرسپوليس اين خطر را جدي نگرفت. روزهاي شيرين قرمزها فرارسيد؛ اين تيم 26 ارديبهشت در جم، سومين قهرماني متوالياش در ليگ را جشن گرفت و 17 روز بعد يعني 12 خرداد به قهرماني جام حذفي رسيد. کسب هفت جام در سه سال، برانکو را به محبوبترين فرد بين هواداران تبديل کرد. تلخي بزرگ اما در کمين بود. برانکو در همان روزهاي تلاش براي کسب قهرماني بارها در کنفرانسهاي خبري با ترديد نسبت به آيندهاش صحبت ميکرد و تأكيد داشت ابتدا بايد حقوق معوقه او و دستيارانش پرداخت شود. اين سرمربي کروات در حالي پس از قهرماني در جام حذفي به همراه دستيارانش ايران را ترک کرد که اطرافيان او عنوان کردند برانکو و دوستان وسايلشان را جمع کرده و حتي با دوستان نزديک خود هم خداحافظي كردهاند. موضوعي که چند هفته بعد کريم باقري آن را تأييد کرد. در آن سو ايرج عرب، مديرعامل وقت پرسپوليس مرتبا به هواداران اطمينان ميداد موردي براي نگراني وجود ندارد؛ برانکو برميگردد و حتي ليست بازيکنان مدنظرش را به باشگاه داده است. عرب تأكيد ميکرد برانکو قانونا اجازه فسخ قراردادش را ندارد! مشخص بود خطر جدايي کاملا جدي است. خبرهاي نگرانکننده يکي پس از ديگري ميرسيد؛ مهلت 10روزه برانکو به پرسپوليس و توافق اين مربي با الاهلي عربستان. مديريت پرسپوليس هم در حال تکرار وعدههاي قبلي. وعدههايي که مورد قبول هواداران قرار نميگرفت و منجر به اعتراضات ميداني چندروزه هواداران شد. روزي نبود که گروهي از طرفداران پرسپوليس مقابل باشگاه تجمع نکنند و عليه ايرج عرب شعار ندهند. به عنوان نمونه مديرعامل چند ساعت قبل از نهاييشدن قرارداد برانکو با الاهلي گفته بود: «ما طبق برنامه قبلي براي پنجم تيرماه بليت برگشت برانکو به ايران را گرفتهايم تا به تهران بازگردد». 29 خرداد با اعلام رسمي حضور برانکو ايوانکوويچ در الاهلي عربستان آخرين اميدهاي قرمزها براي برگرداندن پروفسور به پايان رسيد. برانکو پس از چهارفصلونيم حضور در پرسپوليس و کسب سه قهرماني ليگ برتر، حضور در فينال ليگ قهرمانان، سه سوپرجام، يک جام حذفي و پيروزي در چهار دربي با کارنامهاي درخشان پرسپوليس را ترک کرد.
برانکو چرا رفت؟ ظاهر امر نشان ميداد مسائل مالي و مشکلات اقتصادي برانکو ايوانکوويچ را از پرسپوليس دور کرد. او اخيرا در مصاحبهاي تأكيد کرد دليل اصلي جدايياش مشکلات مالي باشگاه بوده است. او ميديد که باشگاه توان پرداخت حقوق او و دستيارانش را ندارد، خبري از پرداخت مطالبات بازيکنان نيست و روز به روز اوضاع هم بدتر از قبل ميشود. سرمربي پيشين تيم ملي نشان داده است کاملا شرايط ايران را ميشناسد و قاعدتا اميدي به بهبود اوضاع نداشت. جالب اينکه هنگام عقد قرارداد گابريل کالدرون آرژانتيني با پرسپوليس، برانکو پيشبيني کرد کالدرون هم نميتواند حقوقش را بگيرد و کارش به شکايت به فيفا خواهد كشيد. زماني که برانکو پرسپوليس را ترک کرد، گفته شد او حدود يک ميليون دلار از پرسپوليس طلب داشته است. قرارداد سال آخر او با قرمزها حدود يکميليونو 200 هزار دلار بوده و 300 هزار دلار هم پاداش قهرمانيها در نظر گرفته شده بود. آيا تنها بيپولي پرسپوليس برانکو را راهي جده عربستان کرد؟ به نظر ميرسد نبايد همه اتفاقات را تنها به پاي دلار نوشت. بدعهدي پرسپوليس در پرداخت حقوق و مشکلات انتقال پول دليل اصلي رفتن سرمربي پرسپوليس بود اما در اين جدايي مهم انگيزههاي ديگري هم وجود داشت. مشکلات مديريتي: برانکو ايوانکوويچ در اين سالها ثابت کرده فردي اهل تعامل است. بارها خود مديران پرسپولیس از مداراي او با بدقوليهاي باشگاه تشکر کردند. او در چندسالي که در ايران بود به ندرت به خاطر پول با مديرانش دچار چالش شد. حالا چگونه بود كه يکباره کارش به تهديد و جدايي کشيد. بخش مهمي از اين اتفاقات را بايد در رابطه برانکو ايوانکوويچ با ايرج عرب، مديرعامل پرسپوليس جستوجو کرد. به نظر ميرسيد اين دو رابطه خوبي با هم نداشتند. اين موضوع در مراسم اهداي جام فينال جام حذفي به وضوح ديده شد. برانکو پس از قهرماني در اهواز هنگام دريافت مدالش برخورد سردي با عرب داشت و اين دو حتي همديگر را در آغوش هم نگرفتند. اين صحنه اگر با رابطه برانکو با علياکبر طاهري و حميدرضا گرشاسبي، اسلاف عرب، مقايسه شود، همه چيز روشن خواهد شد. در واقع عرب نتوانست برانکو را با خود همراه کند، موضوعي که پس از جدايي در مصاحبههاي برانکو هم قابل استخراج بود. به عنوان نمونه او در يکي از مصاحبههايش گفته بود: «در يک سال اخير بارها و بارها دروغ شنيدهام. مطمئن بودم پرسپوليسيها حتي نميخواهند يک يورو بدهند. در جلسه وکيل من و باشگاه آنها رسما گفتند که هيچ پولي پرداخت نميکنند. به همين خاطر تصميم گرفتهام رسما به فيفا شکايت کنم؛ با علم به اينکه آنها بيکفايت هستند اما ميخواهند با مطرحکردن شکايت از من بار مسئوليت را از روي دوششان بردارند». نزديکان برانکو معتقدند اگر رابطه برانکو با عرب مثل رابطه او با طاهري يا گرشاسبي بود، به احتمال فراوان کار به جدايي نميکشيد. در واقع نبايد نقش مديريت وقت پرسپوليس را در جدايي ايوانکوويچ ناديده گرفت. نکته ديگر را هم بايد در خستگي برانکو از اوضاع پرسپوليس دانست. برانکو در اين سالها نقشي فراتر از يک سرمربي در پرسپوليس داشت؛ او به نوعي مدير تيم هم بود. از برنامهريزيکردن براي اردوها تا پيگيري حقوق بازيکنان و شرايط زمين تمرين. برانکو از اين وضعيت هم خسته شده بود و احتمال ميداد با حضور عرب بيشتر از قبل درگير مسائل غيرورزشي شود. او ميخواست جايي برود که تنها روي سرمربيگرياش تمرکز کند. انگيزه ورزشي: برانکو با پرسپوليس کمي اشباع شده بود. سه فصل قهرمان شده بود؛ در دو فصل بدون رقيب و در فصل سوم در شرايطي که در نيمفصل اول از گرفتن بازيکن محروم بود باز هم به قهرماني رسيد. رسيدن به فينال ليگ قهرمانان آسيا را هم تجربه کرد. او زماني تصميم به ترک باشگاه گرفت که پرسپوليس از ليگ قهرمانان آسيا حذف شده بود و قهرماني در ليگ هم برايش ديگر يک چالش جذاب محسوب نميشد. او احتمالا به دنبال يک چالش جديد بود که با پيشنهاد جذاب الاهلي عربستان روبهرو شد. پيشنهادي که از نظر مالي بهتر از قرارداد او با پرسپوليس بود و از طرفي ميدانست که در عربستان مشکل دريافت پول نخواهد داشت. از طرفي الاهلي در مرحله حذفي ليگ قهرمانان آسيا قرار داشت و در صورت عبور از سد الهلال از شانس بالايي براي فيناليستشدن برخوردار ميشد. شايد اگر پرسپوليس از آسيا حذف نشده بود، برانکو براي قهرمان آسيا شدن وسوسه ميشد و نميرفت. حضور در يک ليگ جديد، شانس قهرماني در آسيا و دستمزد بالا مواردي است که براي يک سرمربي ميتواند جذاب باشد. برانکو بعدا به اين موضوع اشاره کرد. اينکه براي يک چالش جديد به عربستان آمده است و پس از قهرماني در کرواسي، چين و ايران حالا ميخواهد در عربستان قهرمان شود. آرزويي که البته محقق نشد. به هر حال حضور در تيم متمول الاهلي عربستان براي خيلي از سرمربيان شاغل در اروپا هم شغلي وسوسهبرانگيز است و ميتوان جدايي برانکو از پرسپوليس را در قاب يک تصميم صرفا ورزشي هم ديد.
زمزمه بازگشت همان روزهايي که برانکو ايوانکوويچ کار خود را در الاهلي عربستان شروع کرد، در ايران گفته ميشد روزي دوباره اين مربي به ايران برميگردد. همانطور که پس از يک دوري از ايران به پرسپوليس رسيد. کسي اما انتظار نداشت که اين احتمال تنها پس از دو، سه ماه قوت بگيرد. داستان برانکو و الاهلي خيلي زود به پايان خط رسيد. 24 شهريور برانکو خيلي زودتر از آنچه تصور ميشد، از الاهلي اخراج شد، رابطه سرد او با ستارگان الاهلي و نتايج نه چندان قابل قبولش موجب شد تا يک اخراج زودهنگام رقم بخورد. از همان روزهاي اول پس از اخراج برانکو از عربستان زمزمه بازگشت او به ايران به گوش ميرسيد. رفتن عرب از پرسپوليس و مديرعاملي محمدحسن انصاريفرد يکي از موانع بازگشت را برداشت. در يک بازه زماني اتفاقاتي رخ داد که يکباره نام برانکو پيرامون تيم ملي و پرسپوليس با صدايي بلند به گوش ميرسيد. 23 آبان تيم ملي ايران 2-يک به عراق باخت تا صعودش به جام جهاني 2022 قطر کاملا به خطر بيفتد. دو باخت متوالي به بحرين و عراق موجب شد تا اکثر مردم، رسانهها و کارشناسان به اين نتيجه برسند که مارک ويلموتس بلژيکي ديگر توانايي رساندن ايران به جام جهاني را ندارد. خيليها برانکو ايوانکوويچ را بهترين گزينه براي فرار از اين بحران معرفي کردند. پرسپوليس هم اول آذرماه در ورزشگاه آزادي به نفت مسجدسليمان باخت تا شايعه مذاکره محمدحسن انصاريفرد هم با برانکو منتشر شود. شواهد نشان ميداد که کار برانکو با تيم ملي تمام شده است. ملاقاتهاي چندباره برانکو با محمدرضا صادق، سفير ايران در کرواسي و مصاحبههاي مثبت برخي مسئولان، از حضور دوباره برانکو در رأس تيم ملي خبر ميداد. مهدي تاج، رئيس مستعفي فدراسيون فوتبال هم اين مذاکرات را تأييد کرد. در ايران البته درباره بازگشت برانکو دو ديدگاه وجود داشت. گروهي او را بهترين انتخاب براي عبور از اين بحران و برندهشدن در دو ديدار سرنوشتساز مقابل بحرين و عراق معرفي ميکردند. در مقابل گروهي هم همچنان با يادآوري دوقطبي برانکو-کيروش حضور اين مربي را باعث ايجاد دودستگي دوباره ميدانستند. در ادامه با نتايج درخشان گابريل کالدرون در پرسپوليس، بازگشت برانکو به نيمکت سابقش منتفي شد. در شرايطي که همه منتظر معرفي برانکو به عنوان جانشين ويلموتس بودند، اين اتفاق رخ نداد. ابتدا تصور ميشد اين تأخير به دليل مشکلات حقوقي است که در فسخ قرارداد با ويلموتس ايجاد شده است اما بعدا ثابت شد که بازگشتي در کار نيست. جدايي کالدرون از پرسپوليس هم اميد مجددي براي برگشتن برانکو به اردوگاه قرمزها ايجاد کرد اما قابل پيشبيني بود که اين پروژه هم به جايي نميرسد چراکه اگر قرار بود برانکو به ايران برگردد تيم ملي در اولويت قرار داشت. انتخاب اين مربي به عنوان سرمربي عمان پاياني بود بر اين گمانهزنيها.
برانکو چرا بازنگشت؟ در نيامدن برانکو به ايران باز هم دليل اصلي را ميتوان مسائل مالي دانست. برانکو تأكيد داشت که براي حضور در ايران ابتدا بايد مشکلات او با پرسپوليس حل شود. سرمربي پيشين پرسپوليس براي دريافت مطالباتش از پرسپوليس از اين باشگاه به فيفا شکايت کرده است. پرسپوليسيها هم تلاش کردند اين مشکل را با تفاهم خارج از فيفا حل کنند. اختلاف دو طرف اما به گونهاي بود که تفاهم ايجاد نکرد. پادرمياني سفير و چند جلسه مذاکره بين برانکو و وکلايش و نمايندگان پرسپوليس کار را به تفاهم نرساند. ظاهرا طلب برانکو حدود يک ميليون دلار است و طرف ايراني پيشنهاد داده بود با حدود 500 هزار دلار اين پرونده بسته شود. شنيده ميشود براي حضور برانکو در تيم ملي ابتدا بايد پرونده او با پرسپوليس بسته ميشد و در اين موضوع پيشنهاد پرسپوليس مورد قبول سرمربي کروات قرار نگرفت. اين مورد مانع اول بود. مورد دوم به پيشنهاد فدراسيون ايران به برانکو برميگردد. ظاهرا اين پيشنهاد اصلا مورد پسند برانکو قرار نگرفت. او انتظار دريافت قراردادي بلندمدت با رقمي شبيه به رقم قرارداد کيروش يا ويلموتس را داشت. اما با توجه به مشکلات مالي اين روزهاي فدراسيون فوتبال، پيشنهاد ايران به برانکو تفاوت زيادي با قرارداد ويلموتس داشت؛ هم در مبلغ قرارداد و هم اينکه قرارداد به صورت پلکاني تنظيم شده بود. طرف ايراني تمايل داشت اين قرارداد پس از هر مرحله مسابقات تمديد شود که برانکو آن را نپذيرفت. اينجا هم پول حرف اول را زد و يکي از دلايلي که دو طرف به توافق نرسيدند و برانکو از ايران دورتر شد، همين مسائل مالي بود. مسائل غيرمالي: در برنگشتن برانکو به ايران مانند رفتن او از ايران باز هم در کنار پول ردپاي مشکلات ديگر ديده ميشود. شرايط ورزش ايران در زمستان 1398 با شرايط سالهاي قبل اصلا قابل مقايسه نبود. مشکلات مالي باعث شد باشگاههاي پرطرفدار ايران مربيان خارجي خود را از دست بدهند. آندرهآ استراماچوني و گابريل کالدرون به دليل مشکلات مالي و مسائل ديگر رفتند و برنگشتند. به نظر ميرسد يک دستورالعمل غيررسمي براي ورزش کشور نوشته شده که با توجه به مشکلات مربي ايراني به مربي خارجي ترجيح داده شود. استقلال و پرسپوليس از نسخه استراماچوني- کالدرون به نسخه مجيدي- گلمحمدي رسيدند. آيا مشکلات مالي باعث شده تا ورزش ايران قيد سرمربيهاي گرانقيمت خارجي را بزند؟ از طرفي بايد به نابساماني فدراسيون فوتبال هم اشاره کرد. در همين روزهاي آمدن يا نيامدن برانکو ايوانکوويچ، يکباره مهدي تاج، رئيس وقت فدراسيون فوتبال به دليل مشکلات جسماني استعفا داد و حيدر بهاروند سرپرست فدراسيون شد. درست است که در انتخاب سرمربي تيم ملي فرمان در دست وزارت ورزش و جوانان است اما همين تعللهايي که در فدراسيون و وزارت وجود داشت، بر مذاکره با برانکو تأثير گذاشت. برانکو ايوانکوويچ 65ساله حالا سرمربي عمان است ولي باز هم اين احتمال وجود دارد كه روزي او را در ايران ديد. او را بايد بخش مهمي در تاريخ باشگاه پرسپوليس دانست که با احياي اين تيم دوباره قرمزها را به غول فوتبال کشور و حتي قاره تبديل کرد. برانکو در دوران مربيگرياش سه مرتبه پس از ترک ايران دوباره برگشته است. او در مقدماتي جام جهاني 2002 دستيار ميروسلاو بلاژويچ در تيم ملي ايران بود. پس از نرسيدن ايران به جام جهاني 2002 بلاژ و کادر فنياش استعفا دادند. برانکو اما چند ماه بعد برگشت و اين بار در قامت سرمربي روي نيمکت ايران نشست. بازگشتي که با کسب قهرماني در بازيهاي آسيايي 2002 همراه شد. پس از آن قهرماني جدايي دوم رقم خورد. افت ايران پس از رفتن برانکو موجبات بازگشتش را فراهم کرد. او چند ماه بعد برگشت و با کسب نتايج خوب در جام ملتهاي آسيا و صعود به جام جهاني 2006 کارنامه مثبتي از خود به جا گذاشت هرچند جدايي او از ايران پس از جام جهاني يک جدايي تلخ بود. برانکو 9 سال از ايران دور بود و در کشورهاي کرواسي، چين، امارات و عربستان مربيگري کرد. بازگشت او به پرسپوليس در سال 1394 بازگشتي باشکوه شد؛ بازگشتي که با کسب سه قهرماني در ليگ برتر و حضور در فينال ليگ قهرمانان او را به يکي از موفقترين مربيان تاريخ فوتبال ايران تبديل کرد. صحبتهاي برانکو نشان ميدهد شايد روزي بازگشت چهارمي هم در کار باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.