بررسی پرونده قتل میترا استاد به دست محمدعلی نجفی
هزار توی یک قتل
مرجان لقایی
هفتم خرداد سال 97 وقتي خبرنگاران جنايي تهران در حال جمعآوري اخبار روزانه از يک شعبه به شعبه ديگر دادسراي تهران بودند، يکدفعه نگاههاي متعجب و بهتزده بازپرسان توجه همه را به خود جلب کرد. چند ثانيه لازم بود براي اينکه سرپرست دادسراي جنايي تهران، محمد شهرياري، شخصا به همراه بازپرس کشيک سوار خودروي رونيز بررسي صحنه جرم شود. هرچند کسي کلامي با خبرنگاران جنايي حرف نميزد اما سؤال سربازي که بازپرس کشيک را همراهي ميکرد، کافي بود که خبر مثل بمب صدا کند: «حاجآقا، نجفي شهردار رو ميگين؟ واقعا زن اون کشته شده؟». هنوز خبرنگاران جنايي در بهت خبر بودند که خبرگزاري فارس در خبري فوري اعلام کرد همسر دوم شهردار اسبق تهران به قتل رسيده است. محمدعلي نجفي، متولد 1330، استاد دانشگاه صنعتي شريف، استادي که وقتي کلاس داشت چندين کلاس درس ديگر تعطيل ميشد و دانشجويان سر کلاسش حاضر ميشدند، افشاکننده بسياري از پروندههاي فساد در شهرداري و ميراث فرهنگي، مشاور شهيد چمران، وزير علوم کابينه شهيد باهنر، وزير آموزشوپرورش در کابينه ميرحسين موسوي و مرحوم هاشميرفسنجاني، رئيس سازمان برنامه و بودجه در کابينه سيدمحمد خاتمي، مشاور رئيسجمهور فعلي و رئيس دولت اصلاحات، عضو شوراي شهر تهران، کانديداي معرفيشده به مجلس به عنوان وزير آموزشوپرورش در دولت حسن روحاني و در نهايت شهردار تهران حالا در مظان اتهام قرار داشت. قتل ميترا استاد، همسر جوان شهردار تهران که حاشيههاي اين ازدواج شهردار تهران را تا استعفا از شهرداري پيش برد، حالا وضعيتي بغرنجتر براي محمدعلي نجفي، نخبه دانشگاه M.I.T آمريکا ايجاد کرده بود. از اينکه حالا نجفي کجاست، کسي خبر نداشت اما اخباري که از خانه او در برج دوبلار سعادتآباد بيرون ميآمد، از قتلي دردناک حکايت داشت. زهرا دختر 34ساله محمدعلي نجفي بعد از دريافت نامه پدرش و گفتههاي راننده او درباره اينکه پاي نجفي خوني است، متوجه شد خطري پدر را تهديد ميکند؛ خاصه اينکه چند ماه قبل از اين حادثه نيز نجفي در يک هتل اقدام به خودکشي کرده بود. حضور زهرا و همسرش شاهد در خانه ميترا استاد راز اين قتل را فاش کرد. درحاليکه نامه نوشتهشده به زهرا نشان ميداد قتل کار شخص محمدعلي نجفي است، بازپرس نيز دنبال سرنخي ديگر نبود تا اينکه ساعت ششونيم عصر همان روز محمدعلي نجفي در مقابل در پليس آگاهي حاضر شد و خود را به مأموران تسليم کرد و سلاح را تحويل داد. چند دقيقه بعد محمدعلي نجفي که هميشه با نگاهي آرام و بسيار خندان و با ديسيپلين مقابل خبرنگاران حاضر ميشد، با خبرنگار صداوسيما مواجه شد، خبرنگاري که قبل از کارشناسي اسلحه و قبل از حضور متخصصان در اداره آگاهي از شهردار سابق تهران سؤال ميپرسيد. فرداي آن روز نجفي با لباس اداره آگاهي در دادسراي جنايي تهران حاضر شد. نجفي کاملا شکسته، غمگين و مبهوت در برابر خبرنگاران قرار گرفته بود. او صحبتهايي را مطرح کرد که ورق به طور کامل برگشت. حالا مسائل ديگري در رسانهها مطرح شده بود که وضعيت را حداقل در افکار عمومي مخصوصا دانشجويان نجفي و طيفي از جامعه که او را فردي پيشرو ميدانستند و با خبر قتل همسرش به دست خودش به اعتماد آنها شليک شده بود، متفاوت كرد و دوباره معادلات را بههم ميريخت. پس از آن مصاحبه نجفي ديگر حاضر نشد درباره ميترا استاد حرفي همراه با اتهام بزند و آن مصاحبه در واقع آخرين گفتههاي او در مقابل رسانهها بود. عليزادهطباطبايي يکي از وکلاي وي هم که در اين خصوص اظهارنظر ميکرد، به صورت کاملا ناگهاني برکنار شد. پرونده در چهار روز و به گفته وکيل نجفي قبل از اخذ آخرين دفاع با صدور کيفرخواست راهي دادگاه کيفري استان تهران شد. هرچند حاشيههاي اين پرونده تمامي ندارد و مخالفان سياسي نجفي قتل ميترا استاد به دست محمدعلي نجفي را دستمايه انتقادات تندي از اصلاحطلبان قرار دادند اما اين انتقادات فقط به منتقدان اصلاحطلبان محدود نميشد بلکه بسياري از افراد شناختهشده طيف اصلاحطلب نيز او را آماج حملات تندي قرار دادند. با اين حال همه منتقدان نجفي و مسئولان قضائي که در پرونده او سمت داشتند، نجفي را فردي بسيار مثبت و راستگو ارزيابي کردند. محمد شهرياري سرپرست دادسراي جنايي تهران که کيفرخواست اوليه عليه نجفي را تنظيم کرده بود، در چند جاي کيفرخواست به صراحت اشاره کرد که نجفي فردي راستگو، صادق و باهوش است و از اينکه چنين اتفاقي براي نجفي افتاده است، ابراز تأسف کرد.
گفتوگو با وکلاي اولياي دم ميترا استاد مسعود افرازه و مجيد حاجيلويي دو وکيل دادگستري هستند که دو روز قبل از جلسه دادگاه به عنوان وکلاي اولياي دم ميترا استاد در پرونده او از سوي اولياي دم اعلام وکالت کردند. افرازه از روزهاي سخت خانواده استاد که هنوز هم ادامه دارد، ميگويد و از اينکه اگر اين پرونده درگير حاشيههايي نميشد، اعلام گذشت از سوي اولياي دم شايد راحتتر انجام ميشد. مسعود افرازه در پاسخ به اين سؤال که پرونده قتل ميترا استاد پروندهاي خاص و ويژه بود، پروندهاي که شايد بتوان گفت به لحاظ پيچيدگي قضائي و حاشيههاي سياسي که داشت بسيار نادر است، چطور تصميم گرفتيد اين پرونده را قبول کنيد، ميگويد: حقيقا ما در پذيرش پرونده با هيچ ترديدي روبهرو نبوديم. از پيشينه سياسي آقاي نجفي و مشهوربودن و وابستگي سياسي او کاملا آگاه بوديم اما هيچکدام از اين عوامل باعث نميشد نسبت به حقيقت بيتفاوت باشيم. از نظر ما يک انسان بيگناه به قتل رسيده بود و بنابراين شخصيت متهم به قتل با توجه به آنچه گفتم، مورد توجه نبود. عامل ديگري که باعث شد ما وکالت خانواده استاد را بپذيريم اعتماد و عنايت ويژه اولياي دم نسبت به من و همکارم بود. از بين وکلايي که به آنها معرفي شده بودند، بعد از مذاکراتي که داشتيم آنها ما را انتخاب کردند. بنابراين اشتياق اولياي دم براي اينکه مسئوليت اين پرونده را ما قبول کنيم، عامل مهمي در پذيرش پرونده بود. بنابراين با جميع آنچه گفتم، تصميم گرفتيم پرونده را قبول کنيم. مجيد حاجيلويي ديگر وکيل خانواده استاد خلاف نظر گودرزي، وکيل نجفي درخصوص تعجيل در رسيدگي به اين پرونده را دارد و ميگويد: با احترام فراواني که براي همه همکارانم مخصوصا وکلاي آقاي نجفي قائلم، بايد بگويم به نظر من آنچه رخ داد تعجيل نبود. غير از مرحله ديوان عالي کشور، پنج جلسه به صورت علني و در دو مرحله برگزار شد و حتي حسب ايرادي که وکيل آقاي نجفي درخصوص نقص تحقيقات گرفته بودند، قاضي محترم در مرحله بدوي ترتيب اثر دادند و در بخشي تحقيقات مجدد انجام شد، حتي موضوع نحوه شليکها و کارشناسي آن به هيئت ارجاع شد و دوباره با حضور متهم و وکلاي وي و رياست محترم شعبه و مستشاران و کارشناسان بهجد بررسي انجام شد. حداقل از منظر ما به کفايت تحقيقات انجام شد و اگر سرعتبخشي هم در اين پرونده بود صرفا به خاطر شخصيت متهم پرونده و توجه ويژه مردم به اين پرونده بود و عموم جامعه دوست داشتند هرچه سريعتر رسيدگي انجام شود و به پايان برسد و نتيجه آن براي مردم روشن شود. به اعتقاد من دستگاه قضا هم به درستي رسيدگي را تسريع کرد تا اذهان جامعه پاسخي دريافت کنند. کسب رضايت براي متهم به قتل کاري است بسيار دشوار که در اين پرونده نيز وکلاي هر دو طرف پرونده را درگير کرده است. افرازه درباره پروسه رضايت و اعلام گذشت اولياي دم خانم استاد اينطور توضيح ميدهد: شايد براي عموم مردم که مراودهاي با خانواده استاد نداشتند، جالب است بدانند که خانواده استاد به ميزان شگفتآوري وسيعالنظر و مهربان هستند. با اينکه در زمره ثروتمندان نيستند و در واقع خانوادهاي معمولي به لحاظ اقتصادي هستند اما مناعت طبع در ذرهذره رفتارشان موج ميزند و از ديرباز و به اندازه خودشان در امور خير پيشگام بودند پس قطعا پروسه اعلام گذشت نبايد چندان سخت ميبود اما سخت شد. علاقه وافري به بازگويي و توضيح بيشتر درباره علت سختشدن ندارم اما همين را بگويم که افراد بسياري به اين پرونده علاقه داشتند و از هر تريبوني براي اظهارنظر درباره شخصيت مرحومه استفاده ميکردند؛ آن هم براساس اظهارات اوليه آقاي نجفي و وکيل اول (مستعفي) ايشان. حرفها و اتهاماتي مانند مهدورالدمبودن و پرستوبودن و... هرچند در ادامه از اين اتهامات و بازگويي آنها عدول کردند و صرفا به دفاع ماهوي پرداختند اما واقعيت اين است که اين اتهامات خيالي و انعکاس آن در رسانهها دل اولياي دم را به درد آورد و هر روز زخمشان را تازه کرد پس موضوع رضايت حداقل به خاطر حرفها و اتهامات اينچنيني هر لحظه سخت و سختتر ميشد. شوربختي بزرگتر اينجا بود که هيچ يک از افراد منتسب به آقاي نجفي درصدد تسلي دل خانواده استاد و ابراز همدردي تا هفتهها برنيامدند و اين خانواده هفتهها بعد از فوت دخترشان هيچکسي را در اين زمينه پيشقدم نديدند بنابراين تمامي اين مسائل جمع شد و پروسه رضايت را بسيار سخت کرد. حاجيلويي نيز درباره نحوه کنترل ناراحتي خانواده استاد ميگويد: مهمترين عامل که در رضايت بسيار دخيل بود، پادرمياني چند نفر از ريشسفيدان کرمانشاه و پادرمياني چند نفر از سران احزاب سياسي و وکلاي آقاي نجفي و خانوادهاش بود و همچنين عرايضي که بنده و همکارم در هر فرصت ممکن از آن استفاده ميکرديم و سعي در آرامش و طيب خاطر خانواده استاد داشتيم. دوم اينکه عموم جامعه طبعا اتهامات واهي را که متوجه مرحومه کردند، نپذيرفتهاند و سوم در ثواب گذشت بسيار عرض کردم؛ البته تأکيد ميکنم که عامل اصلي در تعويق اعلام رضايت اتهامات ناشايستي بود که متوجه مرحومه شد. واقعا تا امروز به هيچ عنوان خانواده استاد اين غم جانگداز را فراموش نکردهاند و هنوز هم بسيار ناراحت و غمزده هستند. با مراجعاتي که گاهي دارم، متوجه وخامت حال آنها هستم و واقعا اميدوارم التيام پيدا کنند اما متأسفانه تاکنون وخامت حالشان چندان بهبود پيدا نکرده و بسيار غمگين هستند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.