مرگ در سال سخت
سامان موحدیراد: آخرین روزهای سال 98 برای ایرانیها با سختی مضاعفی در حال سپریشدن است. بعد از چند هفته شایعه، سرانجام در اواخر هفته گذشته خبر رسید که ویروس کرونا از ایران هم سر درآورده است. حداقل ما از آخر هفته میدانیم که این میهمان مرگبار در حال گسترش در خاک ایران است و روزبهروز بر آمار مبتلایان به آن افزوده میشود. آمار مرگ ایرانیها بر اثر کرونا از دو نفری که در چهارشنبه گذشته اعلام شد، به آمار رسمی 19 نفر تا به اینجای کار رسیده است، اگرچه به صورت غیررسمی برخی چهرههای سیاسی غیر از وزارت بهداشت خبر از عدد بزرگتری میدهند. به نظر میرسد کرونا غول مرحله آخر سال سخت 1398 است؛ سالی که انگار مرگ بر زندگی سایه افکنده بود. نگاهی به وقایع 11 ماه اخیر نشان میدهد انتشار خبر مرگ هموطنانمان به دلایل مختلف یکی از اخبار روتین در یک سال گذشته بوده است. هنوز آمار دقیقی وجود ندارد که بتوان آمار مرگومیر سال 98 را برای مثال با سال قبلش مقایسه کرد، اما هرچه که هست، کیفیت مرگ ایرانیها در سال 98 خاصیت بیشتر خبری داشته و بیشتر از سالهای قبل روی خروجی خبرگزاریها رفته است. از همین الان که درگیر کرونا هستیم، اگر یک فلاشبک به سه ماه پیش بزنیم، میبینیم که از نیمه دوم پاییز امسال ایران درگیر همهگیری آنفلوانزا بود؛ بیماریای که در اوایل زمستان و در دیماه گسترشش کاهش یافت و دیگر آماری از مرگومیرش نیامد. اما در حدود همان دو ماه همهگیریاش طبق آمار رسمی وزارت بهداشت، جان 103 نفر از ایرانیها را گرفت. اینها البته همه قبل از زمستان پرمخاطره ایران است؛ جایی که اتفاقات ناگوار فراوانی رخ داد. فقط در یک مورد 62 نفر در جریان مراسم خاکسپاری سردار قاسم سلیمانی جان سپردند. چند روز بعدش در یکی از تلخترین حوادث سال 1398 پرواز شماره ۷۵۲ هواپیمایی بینالمللی اوکراین با آنچه «خطای انسانی» سیستم پدافند هوایی ایران اعلام شده بود ساقط شد و همه 176 مسافر آن جان باختند. اگرچه آمار درگذشتگان این حادثه رسما اعلام شد، اما هنوز هیچ خبری از آمار کشتهشدههای حوادث آبانماه در ایران اعلام نشده است؛ آماری که درباره بزرگی یا کوچکی آن رقابت بزرگی بین مسئولان ایران و رسانههای خارجی در جریان است. خبرگزاری رویترز عدد ادعایی هزار و 500 کشته را برای این رویداد ثبت کرده و مسئولان ایرانی بدون اشاره به عدد واقعی تنها اعلام میکنند که عدد جانباختهها بسیار کمتر از این عدد است. بههرحال اگرچه آبان 98 با خبرهای مرگ زیادی همراه بود، ولی هنوز آمار دقیقی از آن در دست نیست. زمستان پرمخاطره برای ایرانیان تنها با مرگ بر اثر بیماری و ویروس همراه نبود. استانداردهای ضعیف ساختوساز در ایران موجب شده که مثلا هرساله آمار قابلتوجهی از مرگ بر اثر گازگرفتگی داشته باشیم. آنچنانکه سازمان پزشکی قانونی در پایان بهمنماه سال 98 اعلام کرده تنها در سه ماه از شش ماه دوم سال، 243 نفر بر اثر مسمومیت با گاز CO جان خود را از دست دادهاند. شاید فکر کنید این آمار تنها با شش ماه دوم سال و سرشدن هوا ارتباط مستقیمی دارد، اما جالب است بدانید که طبق آمار همین سازمان، در ششماهه نخست امسال هم ۲۲۳ نفر بر اثر مسمومیت با گاز منواکسیدکربن در کشور جان خود را از دست دادهاند. درمجموع طبق آماری که وبسایت سازمان پزشکی قانونی منتشر کرده است، در 10 ماهه نخست سال، 562 ایرانی تنها به دلیل گازگرفتگی جان باختهاند. حالا که نگاهی به مرگ ایرانیها بر اثر گازگرفتگی انداختیم، بد نیست ببینیم علاوهبر «گاز»، «آب» و «برق» هم سالانه جان چند ایرانی را میگیرد؟ در سال 1398 و مطابق آمار رسمی سازمان پزشکی قانونی، تاکنون هزار و 205 ایرانی بر اثر غرقشدن درگذشتهاند. البته در این آمار اشارهای نشده که آیا جانباختگان سیل ابتدای سال هم در میان این افراد حضور دارند یا خیر و البته آمار تجمیعی هم از آن رویداد تلخ در ابتدای سال هم منتشر نشد. آنچنانکه در زمان وقوع سیل خبر داده شد 42 نفر در شمال ایران و نزدیک به 50 نفر در سیل غرب و جنوبغرب کشور جان باختند، اما آمار تجمیعی درستی از تعداد کشتههای این حادثه در دست نیست. همچنین در 9 ماهه نخست سال هم 600 نفر در ایران بر اثر برقگرفتگی جان باختند. البته این آمار در برابر بزرگترین دلیل مرگ ایرانیان در طول سال؛ یعنی تصادفات جادهای عدد قابلتوجهی نیست. هنوز البته آمار رسمی مرگومیر در سال 1398 بر اثر تصادفات جادهای منتشر نشده، اما آنچنانکه رئیس پلیس راهور در شهریورماه امسال اعلام کرده بود، روزانه 40 تا 45 ایرانی در تصادفات جادهای میمیرند. البته در 10 سال اخیر تحول مهمی در این زمینه اتفاق افتاده و آمار مرگ ایرانیها بر اثر تصادف از عدد بزرگ 27 هزار کشته در سال 1384 به عدد 17 هزار کشته در سال گذشته رسید. بااینحال همچنان این عدد بزرگ و قابلتوجه است و مهمترین دلایل آن هم پایینبودن کیفیت خودروهای ایرانی و همچنین وضعیت بد جادههاست. مرگ کولبرها هم یکی دیگر از سرخطهای خبری مرگ در سال گذشته بود، اما مرجع رسمی آمار درست مرگ آنها را ارائه نکرده است، اما همانطور که میدانید، مرگ آنها از تراژیکترین مرگها در یک سال گذشته بود که همدردی عمومی را در پی داشت. بیش از 20 روزی از 98 باقی است و هنوز غول کرونا در حال بلعیدن شهروندان ایرانی است و در انتظار سیلهایی سختتر از اول سال در روزهای آینده هستیم. هنوز مرگ بخشی از اخبار روزانه ماست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.