|

ویرانه‌ها

یاسمین خلیلی‌فرد: «دوئت» اولین فیلم نوید دانش است که پس از چهار سال این روزها به اکران عمومی درآمده. فیلم در الگوی روایی خود بر ساختار روایت‌های مجزا از زندگی‌های چهار شخصیت خود مبتنی شده است و یک مرکز ثقل روایی متمرکز، این چهار آدم را به هم ربط می‌دهد. درام شروع بدی ندارد. در سکانس آغازین فیلم حامد و مینو (مرتضی فرشباف/ هدیه تهرانی) به مخاطب معرفی می‌شوند و بعد سکانس مذکور کات می‌خورد به سکانس کتاب‌فروشی و مواجهه برنامه‌ریزی‌شده حامد با سپیده (نگار جواهریان). اینکه نسبت کاراکترها در گذشته و رابطه حال‌حاضر آنها به‌واسطه این شیوه از انتخاب رمزگشایی می‌شود، علاوه‌بر غافلگیری پیش‌آمده برای سپیده برای مخاطب نیز تا حدودی غافلگیرکننده است. دوربین از آنجا به‌بعد با سپیده همراه می‌شود تا به واکاوی درونیات و تغییروتحولات روحی او پس از آن اتفاق بپردازد و خوب هم پیش می‌رود، اما پس از درگیرشدن مسعود (علی مصفا)، همسر سپیده، با ماجرا، دیگر فیلم به ورطه تکرار و سکون می‌افتد. درام دچار کش‌آمدگی می‌شود و بدتر آنکه دیگر موقعیت‌های فیلم‌نامه به قصه تبدیل نمی‌شوند و فیلم مدام درجا می‌زند و ریتمی ایستا پیدا می‌کند. فیلم‌نامه «دوئت» پتانسیل آن را داشته که واقعه‌های مهمی را شکل دهد یا دست‌کم همین وقایع را به شکل هوشمندانه‌تری جلو ببرد، اما این اتفاق نیفتاده است؛ مثلا اولین رویارویی مسعود با مینو می‌توانست بسیار پخته‌تر از شکل فعلی‌اش باشد، دیالوگ‌های بهتری می‌توانست بین آنها شکل بگیرد و شاهد واکنش‌های غافلگیرکننده‌تری از سوی مینو باشیم. اما این سکانس در شکل فعلی‌اش هدر رفته است. ضمن آنکه برخی عناصر و المان‌های فیلم، نقش کاربردی در درام ندارند. خانه قدیمیِ در حال نوسازیِ زوج اول، گرچه به لحاظ سمبلیک می‌تواند دلالت‌گر رابطه قدیمی و ویران‌شده مرد و نوسازی آن نمادی از آغاز یک رابطه نو باشد، اما به‌طورکلی این حجم از تمرکز روی «خانه» کارکردی در درام ندارد و تنها به ازریتم‌افتادن فیلم منتهی می‌شود. ضمن آنکه فیلم از طولانی‌بودن بعضی سکانس‌هایش لطمه خورده است. «دوئت» شاید ایده اولیه بکر و دست‌نخورده‌ای داشته باشد، اما همین ایده برای شکل‌گیری یک فیلم‌نامه بلند لاغر به نظر می‌رسد و آثار کم‌ملاتی‌اش را بر پیکره کلی فیلم می‌توان دید. درواقع بزنگاه‌های اخلاقی و احساسی‌ای که آدم‌های قصه در آنها قرار می‌گیرند پتانسیل چندانی برای خلق کنش‌ها و واکنش‌های مختلف و پرشاخ‌وبرگ کاراکترها ندارد و همین کم‌مایگی درام را دچار رکود کرده و امتیازهای خوب اجرائی فیلم را زیر سایه منطق دراماتیکش مخدوش می‌کند. «دوئت» اما اجرای تمیز و شسته‌ورفته‌ای دارد. دکوپاژهای آن به نسبت فیلم‌اولی‌بودن کارگردانش دقیق و سنجیده‌اند و فیلم‌ساز به فرم تصویری قابل‌اعتنایی دست یافته است. از دیگر امتیازهای فیلم، حفظ وحدت و یکدستی لحن آن است به این معنا که لحن فیلم چندپاره و فضای درام نیز در طول روند پیشرفت آن دچار ازهم‌گسیختگی نمی‌شود، بااین‌حال رفته‌رفته فیلم‌نامه نقصان‌های خود را آشکار می‌کند و فقدان درام‌پردازی و قصه‌گویی در فیلم به چشم می‌آید. سکون و سردی حاکم بر فضای فیلم موجب آن شده است تا بازی‌های درونی بازیگران آن بسیار باورپذیر از آب درآیند، ضمن آنکه دانش در هدایت بازیگران خود کاملا مسلط عمل کرده است. علی مصفا شبیه مصفای بسیاری از فیلم‌های دیگرش است؛ مصمم، متفکر و مملو از سکوتی که در پس آن حرف‌های بسیاری نهفته است. هدیه تهرانی یک دگردیسی ظریف درونی را در بازی خود به نمایش می‌گذارد که بجا و به‌اندازه است و نگار جواهریان این‌بار بازی درونی موجهی دارد که توداری و سکوت پرمعنای سپیده را خوب درآورده و از بازی‌های بیرونی او متمایز است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.