گفتوگو با «ایرج شافعی» به بهانه نمایشگاه در گالری «طراحی هنر»
دقیقتر به گذشته نگاه کنیم
گروه هنر: نقاشی، نقشی است که به دست نقاش کشیده میشود. اینکه نقش چه و نقاش چه کسی باشد، است که در دنیای هنر شاخص و نام میآفریند، سبکها بهوجود میآورد، مخاطب خاص و عام دارد و شاگردانی در پی آن. ایرج شافعی هنرمندی است که از شاگردی استادانی مانند آیدین آغداشلو شروع و با انتخاب نقشهایی از گذشته، فرهنگ و تاریخ راه خود را پیدا کرده و اکنون پس از 35 سال قلمزدن و تدریس به شاگردان بیشمارش، پاسدار فرهنگ و هنر این مرز و بوم شده است.نکته جالب این است که اغلب کارهای او مورد استقبال مخاطبان قرار گرفته و خریداری می شود. به بهانه برگزاری نوزدهمین نمایشگاه انفرادی در گالری «طراحی هنر» با او گفتوگو کردیم:
به نظر شما، چه عواملی در آفرینش یک اثر هنری دخیل هستند؟
برای اینکه یک اثر به وجود بیاید، همه شرایط اجتماعی، فرهنگی و... دخیل هستند. اخباری که از وضعیت خود و دنیا میشنویم، همه و همه در نقاش تأثیرگذار است و موجب میشود سبک و سیاق او شکل بگیرد.
شما برای رسیدن به آرامش و تصویر اثر، میان این همه خبر چه میکنید؟
من آتلیهنشین هستم. کمتر در محیطهایی جز آتلیه رفتوآمد دارم و عموما هنگام کار موسیقی گوش میکنم. موسیقی اصیل ایرانی به کار و سبک من خیلی کمک میکند.
در نقاشیهای شما گذشته در ابعادی گاه خارج از عرفهای معمول تصویر میشود. با این ابعاد در تابلو و نقش به دنبال چه چیزی در گذشته هستید؟
بیشتر نقاشیهای من به نوستالژی ایرانی در دورههای صفوی و قاجاری بر میگردد؛ صحبت از زیباترین چیزهایی که میتوانیم ببینیم. شاید خیلی از همکاران و استادان من درباره «نیستی» کار کردهاند. ولی من میگویم بهتر است بیشتر، بهتر و دقیقتر به گذشته نگاه کنیم. بعضی مواقع من جعبهای که ابعاد هفت تا هشت سانتیمتر است را در یک متر کشیدم، برای اینکه دیده شود، ببینیم.
نگاه کنیم، تاریخمان را کوچک نگاه نکنیم. چیزهای زیبا و درجه یک هست که میتواند به همه ما امیدواری دهد، بیشتر آثار پرداختن به این موضوع است.
ابعاد، شکل و سبک همه کارها محصول نگاه، عمق و شیوه تفکر همان لحظه و آن من است. ممکن است یک کار در ذهن من در 10 سانت یا حتی سه متر تصویر شود پس قطعا تابلو باید در همان ابعاد باشد و هیچوقت در این مسئله عقبنشینی نکردم یا محدود به شرایطی تغییری را نپذیرفتم.
نظر مخاطبی که به عرف و اندازه عادت کرده یا کلا مخاطب عام چیست؟
در همه تابلوهایم نوع نگاه و تفکر من جاری است و به نظر من، هر کسی در عالم هنر، هنگامی که خودش باشد، مخاطب و علاقهمند پیدا میکند.
هنرمند زمانی کارش هنر است که فقط برای ایده و تفکر خود کار کند. من جزء معدود نقاشهایی هستم که در این ۳۵ سال چهار الی پنج بار سبک نقاشیهایم را عوض کردم و هر بار مخاطبان خود را داشتهام.
شما در دورهای شاگرد استادانی مانند آیدین آغداشلو بودید و الان در کسوت استادی که خود شاگردانی دارد. چه تفاوتهایی میان این دو دوره میبینید؟
ما در آن سالها خیلی سختی و ریاضت کشیدیم. علاوه بر نقاشی، برای درک تکنیک بالای این استادان و برای شناخت و آگاهی از گستردگی و بزرگی هنر و رسیدن به تفکر هنری، اشعار و کتابها خواندیم، فیلمها دیدیم و موسیقیها شنیدیم. امیدوارم برای نسل جدید هم همینطور باشد.
توصیه شما برای ورود علاقهمندان به دنیای نقاشی چیست؟
به نظرم برای ورود به نقاشی، اولین، مهمترین و اصلیترین موضوع این است که فرد برای تفکر خود ارزش قائل باشد و آن را پرورش دهد. هر چیزی که دارد و میداند را کافی نداند. باید فکر تکمیل و گسترش یابد، کار کند و آن وقت است که آن فرد، مخاطب خود را پیدا میکند و به هنرمند تبدیل میشود.
نگاه مسئولان به آثار و سبک شما چیست؟
به علت نوع و سبک من که اغلب زمینه ایرانی و فرهنگی دارد، در بسیاری از نمایشگاهها، ادارات و بخشهای دولتی که به هر نحو آثاری از من بوده است، استقبال شده است.
درباره نمایشگاه طبیعت بیجان که برگزار شد، آثار و سبک حاکم بر آن چه بود؟
این نمایشگاه نوزدهمین نمایشگاه انفرادی من است. نوع نقاشیها رئالیستیاند که حس سوررئال دارد.
بیشتر هم درباره متریالها و پسزمینههای ایرانی قدیمی است. در کل اگر کسی دوست دارد کمی هنرهای قدیم ایران را که با امروز ترکیب شده است ببیند، فکر میکنم نمایشگاه بدی نبود.
دلیل اینکه همه آثار شما در همان روزهای ابتدایی فروش میرود، چیست؟
نمیدانم! شاید من خوب کشیدم و به من محبت دارند ولی قطعا دلیل اینکه کاری فروش میرود، این است که مخاطبان، کلکسیونرها و... میتوانند با آن اثر ارتباط برقرار کنند و فکر میکنم این ارتباط برای آثار من، از خریداران در خارج از ایران تا کسانی که داخل هستند، برقرارکردن یک حس نوستالژیک با کارها بوده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.