هوش مصنوعي و پزشكان
رضا سعيديفيروزآبادي. جراح پيوند
فناوري هوش مصنوعي با تقليد از كاركرد مغز و ارتباطات سلولهاي آن توانسته است رفتار انسان را مشابهسازي كند. اين فناوري امروزه بهقدري پيشرفت كرده كه قادر به انجام بسياري از كارهاي انسان است و به بسياري از كارهاي انسان نيز كمك ميكند. كاربرد اين فناوري امروزه در پزشكي نيز رو به گسترش است. اين فناوري با افزايش قابليتهاي پزشك، پرستاران و محققان علم پزشكي در پيشرفت خدمات درماني به بيماران كمك شاياني كرده است. اين فناوري در تحليل اطلاعات بيشمار بيماران در پروندههاي الكترونيكي كمك ميكند. با واردكردن اطلاعات هزاران بيمار در زمينههاي مختلف نظير دادههاي باليني، آزمايشگاهي و تصويربرداري، هوش مصنوعي ميتواند با ايجاد شبكه يا الگوريتمهاي مختلف به پزشك در تحليل دادهها، تشخيص و درمان بيماري كمك كند؛ بهعنوانمثال، با واردكردن تصاوير شبكيه هزاران بيمار مبتلا به بيماري قند، هوش مصنوعي ميتواند به پزشك در تشخيص سريعتر مراحل اوليه عوارض چشمي بيماري قند كمك كند. در سال 2019 مؤسسه غذا و داروي آمريكا، استفاده از اين نرمافزار را براي تشخيص بيماري چشمي ناشي از بيماري قند مورد تأیيد قرار داد. تشخيص سرطان در مراحل اوليه از كاربردهاي ديگر هوش مصنوعي در تحليل نمونههاي بافتي بيماران است. اين نرمافزار قدرت به مراتب بيشتري از چشم انسان در تشخيص تعداد كم سلولهاي سرطاني دارد و بهاينترتيب به تشخيص سريعتر سرطان در مراحل اوليه كمك ميكند. كاربرد ديگر هوش مصنوعي در تحليل دادههاي تصويربرداري است. هوش مصنوعي قادر است ميليونها داده تصويربرداري را به دقت و در مدتزمان كوتاه مورد ارزيابي قرار دهد و به پزشكان در تشخيص سريعتر بيماريها در مراحل اوليه كمك كند. هوش مصنوعي امروزه در جراحي نيز گام گذاشته است، بهطوريكه با استفاده از اين فناوري، رباتهايي طراحي شدهاند كه قادرند به دقت به جراحي بيماران كمك كنند. از ديگر كاربردهاي اين فناوري در جراحي ميتوان به طراحي رباتهايي اشاره كرد كه قادرند اطلاعات بیمار را به صورت زنده و لحظهای به پزشک منتقل کنند تا وی بتواند در مورد درمان بیمار، بهترین تصمیم را بگیرد. این رباتها میتوانند حتی در نقش پرستار بیمار کار کنند. کاربرد این فناوری در پزشکی از راه دور است. با استفاده از این روش، پزشک قادر به درمان بیماران در مناطق دوردست و فاقد پزشک یا حتی در مناطق جنگی خواهد بود. از ديگر كاربردهاي استفاده از فناوري هوش مصنوعي ميتوان به تحليل دادههاي مولكولي و ژني اشاره كرد. هوش مصنوعي با تحليل دقيق اين دادهها به كشف ژنهاي جديد و تشخيص سريعتر بيماريها كمك ميكند كه اين مسئله به نوبه خود به پيشرفت دانش پزشكي نيز منجر خواهد شد. با پيشرفت و گسترش نقش هوش مصنوعي در پزشكي، اين سؤال مطرح است كه آيا روزي اين فناوري جاي انسان را خواهد گرفت؟ بايد توجه داشت كه هوش مصنوعي به پزشك و پرستار و ساير كادر درمان كمك خواهد كرد، ولي هرگز قادر نخواهد بود جايگزين نقش انساني و عاطفي كادر درمان شود. هوش مصنوعي با دقت بالا در تحليل دادهها به بهبود كيفيت كادر درمان كمك شاياني خواهد كرد. از ديگر مزاياي استفاده از فناوري هوش مصنوعي در پزشكي ميتوان به افزايش بازدهي، كاهش بار كاري كادر درمان و كاهش هزينههاي تشخيص و درمان بيماران اشاره كرد. هوش مصنوعي در آينده نزديك به يكي از ستونهاي مهم سيستمهاي درمانی و بهداشتي تبديل خواهد شد. لازم است آموزش استفاده از اين فناوري در دورههاي آموزشي كادرهاي درمان گنجانده شود. در سال 2019 بيشترين سرمايهگذاري در هوش مصنوعي در زمينه پزشكي بوده است. پيشبيني ميشود كه در 50 سال آينده بسياري از مشاغلي كه درحالحاضر انسان انجام ميدهد به علت هوش مصنوعي از بين خواهند رفت. هوش مصنوعي بهويژه در كارهايي كه نياز به تكرار دارد به مراتب از انسان سريعتر و دقيقتر عمل خواهد كرد. بايد توجه داشت كه هوش مصنوعي هرگز قادر نيست جاي انسان را در كارهايي كه به دخالت مستقيم عواطف و قضاوت آدمي نياز دارد، بگيرد. بنابراين از اكنون لازم است سيستم آموزش كادرهاي بهداشتي- درماني اين موضوع را در تربيت و آموزش نسلهاي آينده كادرهاي درماني مدنظر قرار دهند. قطعا بسياري از كارهايي كه نياز به تكرار يا تحليل دادههاي متعدد دارند، نظير اطلاعات آزمايشگاهي يا تصويربرداري، در آينده توسط هوش مصنوعي انجام خواهند شد كه هم دقت بالاتري دارد و هم سريعتر است و هم ارزانتر. بنابراين لازم است نسل آينده پزشكي با استفاده از اين فناوري در دوران تحصيلي آشنا شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.