ویروس تخریب
گیتی صفرزاده
این روزها جامعه در التهاب شیوع ویروس کروناست. همهجا از ویدئوهای آموزشی، پیامهای بهداشتی و توصیههای پیشگیرانه پر شده است. میانه تعطیلشدن یا نشدن مراکز آموزشی، برگزارکردن یا نکردن جلسات، زدن یا نزدن ماسک، آمار نیمبندی هم از تعداد مبتلایان و درگذشتگان میرسد که عدهای را مجاب میکند از داخل خانهشان بیرون نیایند و عدهای را هم به این نتیجه میرساند که کار خودمان را بکنیم و به روال عادی زندگیمان ادامه دهیم، چون راست و ناراست ماجرا معلوم نیست. من کاری به این ندارم که شدت شیوع این ویروس چقدر است و هیچ اقدام پیشگیرانهای را هم نفی نمیکنم، حتی به این هم کار ندارم که دادن اطلاعات و آمار نصفهونیمه و سلب اعتماد اجتماعی چقدر همه ما را به داییجان ناپلئونهایی تبدیل کرده که پیوسته دنبال توطئههای پوشیده و پنهان هر ماجرایی هستیم. راستش حتی اینکه این ویروس اتفاقی به وجود آمده یا محصول بخش بداندیش بشری است که در مسیر گسترش قدرت و نفوذش، دست به هر کاری میزند هم برایم خیلی مهم نیست. چیزی که بیش از همه توجهم را جلب میکند، این است که ویروس کهنهای به اسم ویروس تخریب خیلی همگانی و وسیع و خیلی کهن، در وجودمان اپیدمی شده است. وقتی میگویم تخریب، منظورم هم هر مسئولی است که بهموقع و درست اطلاعات و آگاهی نمیدهد و اعتماد اجتماعی را تخریب میکند، هم منظورم آن روشنفکری است که به جای پیداکردن زبان مشترک بین مردم دست به برجستهکردن یک گروه و تخریب گروه دیگر میزند و هم خودم که به جای ترمیم رابطهام با همسر و فرزند و فامیل و دوست، ترجیح میدهم با فاصلهگرفتن و دوری خودم را راحت و کل رابطه را تخریب کنم.
همین دو هفته پیش بود که وقتی از کوچه پشتی خانهمان پیچیدم، آه از نهادم در آمد که دیدم خانه قدیمی زیبای نبش کوچه را حصار کشیدهاند تا تخریب کنند. حتما مالک آن خانه هم با خودش فکر کرده بود با تخریب آن خانه چیزی بیشتر به دست میآورد، به قول امروزیها بنای خانه که ارزشی ندارد، پول زمینش میارزد. بنای خانه به نظر بیقدر و اندازه میآید، حواسمان نیست که برای آن چه ذوق و ظرافت و هنر و صنعتی صرف شده است، یادمان نیست چه زندگیهایی درونش جان گرفتهاند، نمیبینیم شکل و شمایل آن خانه چقدر به کوچه و محلهمان روح بخشیده است. اگر صبر و حوصله داشتیم، خانه را بهسازی میکردیم، زمان و بودجه بیشتری لازم بود صرف کنیم، اما درنهایت آنچه باقی میماند، بیشتر از ساخت یک دستگاه آپارتمان لانه موشی بیشکل و قواره فایده داشت. لابد با خودتان میگویید فایدهاش پول میشد؟ حالا اگر نخواهم ادای فیلسوفان و مربیان معنوی را در بیاورم که بگویم مگر همه فایدهها بر محور پول میچرخد، لابد میتوانم یادآوری کنم سالهاست مدرنترین و امروزیترین شهرها و کشورهای دنیا اتفاقا بهره مالیشان را از حفظ و مرمت ساختارهای کهن شهری و فرهنگی خود میبرند؛ چه حفظ شکل یک خیابان و محله قدیمی باشد، چه یک آیین و مراسم کهن. تخریب منفعتی سریعالوصول است، اما نوسازی و بهسازی، صبر و حوصله میخواهد ولی منفعتش پایدارتر و گستردهتر است؛ مثل صبر برای پاگرفتن کسبوکاری، مثل حوصله برای هرس یک درخت به امید جوانه زدن در بهار و مثل تحمل شنیدن صدایی متفاوت با خودمان. بدتر و خطرناکتر از ویروس کرونا، قرنهاست که ویروس تخریب بین ما اپیدمی شده، هر کدام به هر جایی که میرسیم یا میخواهیم شوکت خودمان را روی ویرانکردن بنای قبلی نشان دهیم یا از کشف آتش خودمان از نو قصه را آغاز کنیم. شاید دیگر وقتش رسیده باشد که داخل قرنطینه عشق و حوصله برویم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.