|

شکست دو ملت

شرق: «تا پیش از شانزده‌سالگی‌ام، کفش و لباس نو نداشتم. توی سرزمین پدری‌ام تنها چیزی که اهمیت داشت، کاشتنِ درخت زیتون و انجیر بود. و اما مادرم؟ او چهارده بچه زایید؛ از هفت‌تا بچه‌ای که زنده ماندند، چهارتاشان توی جنگ کشته شدند. هرگز به یاد ندارم که پدرم سکه‌ای برنجی به من داده باشد تا من هم مثل بچه‌های دیگر با آن برای خودم شیرینی یا نانِ کنجدی بخرم». رمانِ «بدرود آناتولی» اثرِ دیدو سوتیریو با اين تصوير آغاز مي‌شود. راوي كه نوجواني است داستانِ «معصوميت‌هاي درهم‌شكسته» را از خلالِ روايت آنچه بر خانواده او رفته روايت مي‌كند. داستان تراژیک سقوط هلنیسم در آسیای صغیر، و عملیات ایذایی قدرت‌های استعماری، تب نفت و فساد را روایت می‌کند. «مانولیس آکسیوتیس»، در منطقه‌اي فقيرنشين به دنيا آمده و بزرگ شده است. «بدرود آناتولی» روايت زندگي و رنج او و مردماني است كه در اين خطه زندگي مي‌گذرانند و كودكاني كه در اين شرايط مي‌بالند و بزرگ مي‌شوند. فاجعه آسیای صغیر یونان، کشتار غیرنظامیان خاصه ارامنه و اخراج بیش از دو میلیون یونانی به بدترين وضعيت از ترکیه به دست نیروهای انقلابی ترک به رهبری آتاتورک در اواخر سال ۱۹۲۲ ازجمله وقايعي است كه در رمان سوتیریو، بازگو شده. آن‌طور كه در پشت جلد كتاب هم آمده «مانولیس آکسیوتیس، راويِ امیدهای بربادرفته و شکست تراژیک دو ملت در قالب روایت شخصی است. دو همسایه، یعنی یونان درهم‌شکسته و ترکیه سرمست از خون، به‌رغم ارتباط‌های فرهنگی مشترک خود، هر دو با هم در از بین بردن پیوندهای دیرین مردمی تلاش کردند». رمان «بدرود آناتولی» از رمان‌هاي مطرح ادبيات معاصر يونان است كه از زمان انتشار در سال ۱۹۶۲، پرفروش‌ترین رمان یونان بوده و چنان‌كه مترجم رمان مي‌نويسد «برشی واقعی از تاریخ آسیای صغیر است و رخدادها را جوان روستازاده‌ کم‌سوادی بازگو می‌کند که خود شاهد تمام ماجراها بوده». ازاين‌رو سالمی در مورد ترجمه اين رمان كوشيده تا لحن این راویِ درس‌نخوانده را حفظ كند تا «خواننده در حال‌وهوای کامل وقایع قرار گیرد». در ادامه بخشي از ترجمه او را مي‌خوانيد: «دوان‌دوان خود را به خانه رساندیم تا خریدهامان را به رخ دیگران بکشیم. برادرم مثل یک شیپورچی شق‌ورق ایستاد. امکان نداشت کسی بتواند شیپور را از دَم دهانش دور کند. من دَمر دراز کشیدم روی کفِ اتاق و موش را با احتیاط گذاشتم روی زمین؛ بعد نخی را که از زیرِ شکم‌اش زده بود بیرون، کشیدم. همین‌طور که موش عقب و جلو می‌رفت، فریاد زدم: نگاه کنید! تکان می‌خورد، اون زنده‌س! خواهرها و برادرهایم دورم جمع شدند. آنها به یکدیگر سقلمه می‌زدند تا برای کشیدنِ نخِ موش و کوک کردنِ آن، نوبت بگیرند. همین‌طور که شادی و هیجانِ ما بچه‌ها بالا می‌گرفت و به اوجِ خودش می‌رسید، از گوشه‌ چشم پدرم را دیدم که با چهره‌ای دُژم غرید: آهای تو! آن اسباب‌بازی را بیار این‌جا! پیش از آنکه بتواند حرفش را تمام کند، موش را قاپیدم و چپاندم توی جلوِ پیراهنم و خیز برداشتم طرفِ ایوان و پله‌ها را پنج‌تا یکی پریدم پایین. یورگیس با من نیامد، شاید خطر را احساس نمی‌کرد و یا شاید هم وحشت‌زده شده بود. او به طرفِ پدر رفت، شیپور را داد دست‌اش و با چشم‌هایی گردشده از وحشت، روبه‌رویش ايستاد. پدر شیپور را گرفت توی مُشت‌اش و با پنجه‌های محکم‌اش آن را خرد کرد و تکه‌هایش را انداخت توی بخاریِ دیواری».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.