|

ويژه‌نامه سياست‌گذاري علم، فناوري و نوآوري

شهره نصري

فصلنامه سياست علم و فناوري در سال 98 دست به ابتکار جديدي زد و تلاش كرد کل مباحث زيرمجموعه بحث «سياست‌گذاري علم، فناوري و نوآوري» را در يک ويژه‌نامه 40مقاله‌اي که حاصل همکاري همه اساتيد و متخصصان بنام کشور در اين حوزه بود، تشريح كند. مرکز تحقيقات سياست علمي کشور اخيرا مراسم رونمايي و نقد اين ويژه‌نامه را برگزار کرده است که در آن ضمن تشبيه مطالعات نوآوري به فيل ناشناخته مولوي،‌ سؤال اصلي به اين شکل مطرح شد که ويژه‌نامه حاضر تا چه حد کمک مي‌کند که ما اين فيل نوآوري را در داخل ايران از ابعاد مختلف بررسي کنيم؟ در چه قسمت‌هايي بيشتر کار شده است؟ و در چه حوزه‌هايي کمتر يا اصلا کار نشده است؟ در ادامه سردبير محترم ويژه‌نامه با اشاره به روند کلي تهيه و تدوين آن افزود: يکي از چالش‌هاي اصلي نبود يک فهرست جامع بود که تمام موضوعات حوزه سياست‌گذاري علم، فناوري و نوآوري را پوشش دهد؛ حتي نمونه‌هاي موفق هندبوک‌هاي بين‌المللي در اين حوزه نيز با چنين چالشي روبه‌رو بوده‌اند. يکي ديگر از چالش‌ها، فرايند جمع‌آوري مقالات از نويسندگان و سازماندهي آن در يک قالب يکپارچه بود تا بتوان در زمان تعيين‌شده، ويژه‌نامه را تکميل كند و به اتمام رساند. نهايتا با ارائه 40 مقاله و يک پيشگفتار ويژه‌نامه تهيه و تکميل شد. در ادامه ساير صاحب‌نظران حاضر در جلسه ضمن تشکر از اين کار گران‌قدر و ارزشمند،‌ نظرات خود را در اين زمينه مطرح کردند که به طور خلاصه در قالب نقاط قوت و ضعف به آنها اشاره مي‌شود:

نقاط قوت: از يک طرف گردآوري، هماهنگي و يکپارچه‌سازي محتواي تهيه‌شده توسط بيش از 60 نويسنده با ديدگاه‌هاي مختلف در قالب يک زبان يکدست و از طرف ديگر طراحي هدفمند و نظام‌مند درخصوص ساختار ويژه‌نامه کار درخور توجهي است. به عبارتي يک مشارکت جمعي با ورود نويسندگان جوان در اين حوزه و با تمرکز بر مباحث نظري اصلي اين حوزه شکل گرفته که بسيار ارزشمند و قابل تقدير است. طبيعتا يکي از دلايل مهم موفقيت اين کار به ويژگي‌هاي فردي و ‌علمي سردبير آن برمي‌گردد؛ از جمله مي‌توان به روحيه آکادميک، مقبوليت و سبقه علمي ايشان به عنوان يکي از پراستنادترين افراد اين حوزه در ايران، تسلط ايشان به حوزه سياست‌گذاري علم و فناوري چه در سطح دانشگاهي و چه در سطح اجرائي، تدريس دروس مرتبط و تربيت دانشجويان اشاره کرد. آثار متعدد ايشان در زمينه تدوين کتاب‌هاي ملي و بين‌المللي، مقالات،‌ اسناد ملي و ساير انتشارات مؤيد اين ادعاست. اين ويژه‌نامه مي‌تواند چراغ راه و مرجعي براي دانشجويان حوزه سياست‌گذاري علم و فناوري باشد تا آنها بتوانند با مباني نظري اين حوزه و مجموعه مفاهيم موجود آشنا شوند. نقاط ضعف: در ارتباط با پيشگفتار ويژه‌نامه اين نقد مطرح شد که در آن اشاره‌اي به چارچوب مفهومي مباحث مطرح در ويژه‌نامه نشده است. نقد ديگر موضوعيت‌نداشتن برخي مقالات ارائه‌شده يا در مقابل مطرح‌نشدن برخي از موضوعات مهم اين حوزه در ويژه‌نامه بود. نقد ديگر در قالب يک مجموعه سناريو ارائه شد. سناريوي اول اين گونه مطرح شد که اگر هدف ويژه‌نامه ارائه مجموعه مقالات ترويجي بوده است؛‌ اولا خروجي آن بايد در قالب کتاب ارائه شود و ثانيا در هر کدام از محورها، متخصصان بنام آن حوزه مشارکت داشته باشند. سناريوي دوم اين‌گونه مطرح شد که اگر اين ويژه‌نامه مجموعه‌اي از دستاوردهاي تحقيقاتي دانشجويان دکتري با هدف شناسايي وضعيت ايران در موضوعات مختلف بوده است؛ در اين حالت نيز با هدف اصلي ويژه‌نامه که ارائه مباني نظري حوزه سياست‌گذاري علم و فناوري بوده است،‌ تطابق ندارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.