تقويت مشاركت زنان در انتخابات کانون وکلا
مرتضي شهبازينيا*
زنان جامعه را بهتر اداره ميکنند يا مردان؛ سالهاست اين موضوع در گستره جهاني محل بحثوجدل و مناقشه است. صبغه مديريت مردانه در تاريخ و درحالحاضر چنان غالب است که طرفداران و مخالفان اين نوع مديريت مشکل چنداني براي آوردن شاهد مثال ندارند. اما با وجود اينکه مصاديق مديريت زنانه در تاريخ چندان زياد نيست، دست موافقان اين نوع مديريت براي آوردن مثال پرتر از مخالفان است. ظاهرا زناني که به سطحي مثالزدني از قدرت رسيدهاند، نوعا بهتر از همتايان مردشان عمل کردهاند. اين مناقشه به کنار، به روش استقرايي ادعا شده است که مديريت زنانه نوعا سالمتر و مسالمتآميزتر از مديريت مردانه است. زنان بهانه جنگهايي بودهاند ولي خود کمتر جنگي را راه انداختهاند. توانمندي بيشتر در کار گروهي، ارتباط بيشتر با زيردستان و تشويق آنان و تفويض اختيار، تقويت صداقت در کار، پاسخگويي بهتر و سريعتر به درخواستهاي کمک، تحمل بيشتر ديدگاه مخالف و تکثرگرايي، تشخيص سريعتر و دقيقتر مشکلات و سرعت بيشتر در تصميمگيري ازجمله مزايايي هستند که براي مديريت زنانه برشمرده ميشوند. از مناصب عمومي و حاکميتي و ملاحظات آنها که بگذريم، در حوزههاي صنفي و
حرفهاي و خصوصي، انصافا تجربههاي درخشاني از مديريت موفق زنان وجود دارد. علاوه بر مديريت زنان در بسياري از شرکتهاي بزرگ دنيا، نظامهاي صنفي نيز حضور پررنگ زنان در عرصه مديريت را تجربه کردهاند و در نتيجه اين تجربههاي موفق، هماکنون زنان در بسياري از کشورها از حيث کمي و کيفي نقش چشمگيري در کرسيهاي مديريتي و رياستي کانونهاي وکلا دارند. در کشور ما با اينکه سطح کمي مشارکت زنان در هيئتهاي مديره قابل توجه نيست ولي در دو دهه اخير حضور موفق تعدادي حتی اندک از بانوان وکيل در هيئتهاي مديره و بهويژه تصدي نيابت رئيس و رياست برخي کانونها بهدست آنان، اعتمادبهنفس زنان وکيل را براي حضور در عرصه رقابت صنفي مضاعف کرده است.
با اين حال، با ناخشنودي ميتوان گفت که هنوز حضور مديران زن در کانونهاي وکلا قابل قياس با مردان نيست و تناسبي هم با نقش زنان وکيل در صنف ندارد.
انتخابات کانونهاي وکلا، صرف نظر از مسائل پيراموني بررسي صلاحيتها، کاملا رقابتي، آزاد و در اختيار صنف است و خوشبختانه زنان با محدوديت قانوني براي حضور در اين عرصه مواجه نيستند. تجربه نشان داده حضور زنان در هيئتهاي مديره و در مناصب رياستي کانونها علاوه بر تأثير مثبت در سطح کلان در حوزه مسائل زنان، جوانان، حقوق شهروندي و خانواده اثري بيشتر از مديران مرد دارد. بااينحال به نظر ميرسد برخي عوامل منجر به عدم اقبال شايسته به زنان در انتخابات کانونهاي وکلا ميشود که ازجمله آنها ميتوان به غلبه فرهنگ مردسالاري و تصدي سنتي جايگاههاي مديريتي توسط مردان، عدم باور واقعي به توان مديريتي زنان، محدوديتهاي مالي، اجتماعي و موضوعي براي تبليغات انتخاباتي زنان به نسبت مردان، نمادين و محدودبودن حضور زنان در فهرستهاي انتخاباتي و تبعيت از رويکرد کلي حاکم بر عرصه مديريت عمومي کشور اشاره کرد.
جامعه وکالت به عنوان پرچمدار حاکميت قانون فينفسه بايد فارغ از نگاه جنسيتي باشد ولي با توجه به شرايط فوق ميتواند به عنوان يک نهاد مدني پيشرو، عرصه را براي زدودن برخي محدوديتهاي سر راه مشارکت مديريتي زنان فراهم و الگويي شايسته در اين زمينه ارائه کند. در اين راستا و تا رسيدن به سطح معقولي از مشارکت مديريتي زنان، تبعيض مثبت در رأيدادن به داوطلبان زن در شرايط برابر، امري معقول و ضروري به نظر ميرسد، کمااينکه اهميت حضور زنان در سطوح مديريتي حتي در حوزههاي سياسي به حدي است که برخي نظامهاي تنظيمگري، گاه با تبعيض مثبت، حداقلي از مشارکت مديريتي زنان را اجباري کرده يا احزاب و تشکلها را ملزم به اختصاص درصد قابل توجهي از ليست خود به نامزدهاي زن کردهاند.
*رئيس اتحاديه سراسري کانونهاي وکلا
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.