سرنوشت قفلها
مريم رحمانيان
هرچند وقت يک بار، ميان هزاران عکسي که از مسافرتها برايم ميماند، خودم را گم ميکنم. يکي از بهترين راههاست براي چند لحظه ارضاي حس نياز به تکرار.
به اين فکر ميکنم که حالا آن کودکي که دستش را در جستوجوي گنج تا آرنج توي دماغش کرده، کجاست. عکسها را يکي يکي بزرگ ميکنم. به آدمهايي که خودشان را توي قاب جا دادهاند فکر ميکنم. آيا هنوز اين لباسها را دارند؟ هنوز خاطرات اين سفر را در ذهنشان مرور ميکنند؟ زندهاند؟ بعد از اين عکس چه بر آنها گذشته؟ به آدمها و قصههايشان نگاه ميکنم. به لبخندهاي گشادشان که تمام دندانها را بيرون ريخته است. به غصهها و قصههاي احتماليشان. عکسهاي موزهها را نگاه ميکنم. به صدها نفري خيره ميشوم که تلفنهاي همراهشان را بالا گرفتهاند تا از تابلوي کوچک لبخند ژکوند عکس بگيرند. آيا صفحات اينستاگرامشان را مزين به اين عکس کردهاند؟ بعدها با سند اثبات حضورشان در موزه لوور، سر همه را به درد آوردهاند؟ فکر ميکنم اصلا چرا ميان آن ازدحام که به متروي دروازه دولت ميماند، کسي بايد بخواهد گردن بکشد، دستش را جوري تنظيم کند و مردم را با آرنج هل بدهد کنار تا سلفي کجي با موناليزا بگيرد؟ به پيرزنهايي نگاه ميکنم که صورتشان شبيه آلوي خشک شده است. به دوربينهاي آويزان از گردنهاي چروکيدهشان نگاه ميکنم. به اميدي که سر انگشت
اشارهشان جمع شده است. به عکسهايي که معلوم نيست براي چه کسي ميگيرند. عکسهايي که معلوم نيست چند بار به آن نگاه ميکنند. در ميان زلزدنم به آدمها، چيزي که هربار بيشتر از همه ميخکوبم ميکند، اميد است. اميدي که هربار با قيافهاي جديد خودش را به نمايش ميگذارد. از ميان تمام عکسها اما، جايزه برترين خودآرايي اميد، ميرسد به قفلهاي عشاق. به قفلهاي بستهشده روي فنسها. به آدمهايي که با خودشان فکر کردهاند اگر با هم يا براي هم قفلي بزنند، کليدش را داخل رودخانه بيندازند و آرزو کنند، پيوندشان به اندازه همين قفلها ناگسستني ميشود. چند وقت پيش خبر رسيد شهرداري پاريس، بخش زيادي از قفلهاي روي پل هنر را جدا کرده است تا از فروريختنش زير اين بار جلوگيري کند. من کاري به معضل قفلها براي شهرداريها يا حتي فرصت خوبي که براي دستفروشها ايجاد ميکند، ندارم. درباره آسيبي که آن هزاران کليد به محيط زيست وارد ميکند هم حرفي نميزنم. من درباره دغدغه کوچک خودم مينويسم. درباره مسمومبودن اميد، درباره
«تا ابد»هاي خيالي و قفلهايي که از حدود 20 سال پيش، سر از تمام مکانهاي توريستي درآوردهاند. از برج سئول تا مسکو، از پل هنر پاريس تا پل بروکلين؛ ميليونها قفل؛ ميليونها خيال. به عکسهايم نگاه ميکنم، به قفلهاي رنگارنگ و آدمها را تصور ميکنم که موقع بستن اينها چه احساسي داشتهاند. لابد به چشمهاي همديگر نگاه کرده و احساس کردهاند که روح همديگر را ميبينند و «دستهايشان براي هم آشناست». فکر کردهاند هزار سال است همديگر را ميشناسند. داستانهايشان را در ذهنم ميسازم. حرفهايي که به همديگر زدهاند را در گوشهايم ميشنوم. آيندهشان را تصور ميکنم و دستهايي که شايد جدا شده باشند. شايد با هم مانده باشند. هر عکس برايم دريچه کوچکي ميشود به جهاني که ديگر نيست. شبيه سوراخ کليدي ميشود به دنيايي که مختص همان «آن» بوده است؛ بيبديل، تکرارنشدني، مرده. تئوريهاي بيسروته ميسازم از مفهوم مبهم و دستماليشدهاي به نام عشق، از کلمه توخالي اميد، از نياز به تکرار خاطرات. اما در اين ميان، بخش پاياني يکي از متنهاي فهيم عطار يادم ميآيد :«خوبيها قابل تکرار نيستند. يک بار ميآيند و ميروند. حالا بماند که تکرار، هر
چيزي را از دهان مياندازد. اما سيرشدن از چيزي بهتر از حسرتخوردن براي تکرارش است». شايد دليل حضور اميد، دليل حضور اين قفلهاي کوچک و بزرگ که مثل قارچ پلهاي معروف جهان را پر کردهاند، همين باشد. همين ترس مدام از بهپايانرسيدن حس امنيت موجود در رابطهها. ترس از اينکه «فراموش ميشوند، گويي که هرگز نبودهاند». گرچه به نظرم حسرت براي تکرار تا مدتها در دل آدم ميماند. مثل يک شير خراب ته ذهن چکه ميکند که: دوباره، دوباره، دوباره.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.