|

دلال‌بازي در بازار آهن اسفنجي به پايان مي‌رسد؟

هجوم نقدينگي به بازار فولاد

ليلا مرگن :وزارت صمت در بخش‌نامه‌اي خريد‌و‌فروش آهن اسفنجي بين اشخاص حقيقي و حقوقي را ممنوع اعلام كرده است. آهن اسفنجي ماده اوليه توليد فولاد در مقاطع مختلف است و اين اقدام وزارت صمت، گامي براي كنترل دخالت واسطه‌ها در بازار از سوي فعالان صنعت فولاد معرفي مي‌شود. سال گذشته با تصويب ستاد تنظيم بازار، عرضه آهن اسفنجي در بورس كالا متوقف شد و به گفته وحيد يعقوبي، مدير اجرائي انجمن فولاد، در‌حال‌حاضر به دليل كاهش آهن‌قراضه در كشور و افزايش تقاضا براي آهن اسفنجي، نقدينگي به بازار فولاد هجوم آورده است؛ زيرا صنايع وابسته براي تأمين نيازهاي خود ديگر براي‌شان نمي‌صرفد كه آهن‌قراضه گران را خريداري كنند. در‌اين‌ميان هم برخي تجار با هدف كسب سودهاي كلان وارد بازار فولاد شده‌اند. اين در حالي است كه اگر عرضه آهن اسفنجي در بورس انجام مي‌شد، با شفاف‌شدن قيمت‌ها، امكان دخالت دلالان به حداقل مي‌رسيد. به اعتقاد ياسر مؤمني، كارشناس بورس كالا، خروج آهن اسفنجي از چرخه بورس، زمينه را براي ظهور دلالان در بازار فولاد فراهم كرده است؛ اما آيا اين تصميم وزارت صمت مي‌تواند به دلال‌بازي در بازار فولاد پايان دهد؟ بر‌اساس بخش‌نامه‌اي كه وزارت صنعت، معدن و تجارت صادر كرده است، فروش آهن اسفنجي به اشخاص حقيقي و حقوقي ممنوع اعلام شده است. بر‌اساس اين بخش‌نامه كه توسط مهر منتشر شد و به امضاي سیف‌الله امیری، مدیرکل دفتر صنایع معدنی وزارت صمت رسيده است، در راستاي حمايت از توليد و اطمينان از تأمين مواد اوليه كارخانجات توليدي، فروش آهن اسفنجي فقط به مصرف‌كننده واقعي آزاد بوده و بايد فروشندگان با توجه به ظرفيت حقيقي توليد واحدهاي زيرمجموعه صنعت فولاد، اقدام به فروش محصول خود كنند. در اين بخش‌نامه تأكيد شده است كه در صورت دريافت گزارش خلاف دستورالعمل وزارت صمت، مسئوليت تخلف صورت‌گرفته بر‌عهده مديران عامل شركت‌هاي توليدكننده آهن اسفنجي خواهد بود و برابر قوانين و مقررات با خاطيان برخورد خواهد شد. احتكار آهن اسفنجي وزارت صمت از صدور چنين بخش‌نامه‌اي چه هدفي را پيگيري مي‌كند و آيا فعالان صنعت فولاد صدور چنين بخش‌نامه‌اي را مفيد مي‌دانند؟ محمد‌رضا دانشگر، کارشناس صنعت فولاد، در گفت‌وگو با «شرق» در‌اين‌باره بيان مي‌كند: اين بخش‌نامه به خاطر اين است كه دست واسطه‎ها را كوتاه كنند. واسطه‌ها آهن اسفنجي را مي‌خريدند و احتكار مي‌كردند. به گفته دانشگر واسطه‌ها با بازارسازي قيمت‌ها را بالا مي‌بردند و به‌اين‌ترتيب محصول گران به دست ذوبي‌ها مي‌رسيد. او ادامه مي‌دهد: تعداد واحدهاي فولادي كه آهن اسفنجي مصرف مي‌كنند، كاملا مشخص است. همه واحدهاي شناسنامه‌دار هستند و هر‌كسي نمي‌تواند بگويد يك كارخانه فولاد دارم و آهن اسفنجي مي‌خواهم. كنترل خريد‌و‌فروش محصول، كار پيچيده‌اي نيست. تعداد اين واحدها هم خيلي زياد نيست. اين كارشناس صنعت فولاد درباره نتيجه‌بخش‌بودن چنين بخش‌نامه‌هايي مي‌گويد: به‌هر‌حال نمي‌توان گفت كه مشكل تعادل در عرضه و تقاضا را ريشه‌اي حل مي‌كند؛ اما وزارتخانه ناچار است براي تنظيم بازار چنين بخش‌نامه‌هايي را صادر كند و چنين حركاتي انجام دهد تا بازار را حتي اگر شده است، به صورت مقطعي تنظيم و كنترل كند و دست‌کم جلوي واسطه‌گري را بگيرد. قدرت نقدشوندگي فولاد، عامل هجوم نقدينگي وحيد يعقوبي، مدير اجرائي انجمن فولاد، نيز در گفت‌وگو با «شرق» صدور بخش‌نامه وزارت صمت را گام مثبتي در راستاي كنترل بازار فولاد معرفي مي‌كند. او مي‌گويد: يكي از دلايل التهاب بازار فولاد در اين چند وقت اين است كه نقدينگي به بازار فولاد هجوم آورده است. فولاد كالايی با ماندگاري بالاست و قدرت نقد‌شوندگي دارد؛ به‌همين‌دليل توجه تجار را به خود جلب كرده است. در چنين شرايطي آهن اسفنجي به دست واحدهاي توليدي نمي‌رسد؛ به‌اين‌ترتيب التهاب بازار بالا مي‌‎رود. يعقوبي اضافه مي‌كند: تا شش ماه پيش تقاضا براي آهن اسفنجي كمتر از عرضه بود. هر‌چقدر به پايان سال نزديك مي‌شويم، تقاضا براي آهن اسفنجي بالا مي‌رود. دليل افزايش تقاضا، ورود واحدهاي القايي به چرخه مصرف است. با افزايش تقاضا تجار به موضوع ورود پيدا كردند و قيمت‌ها را بالا بردند. او ادامه مي‌دهد: پيش‌از‌اين واحدهاي القايي بيشتر از آهن‌قراضه استفاده مي‌كردند. در‌حال‌حاضر ميزان عرضه آهن‌قراضه در كشور كاهش يافته و قيمت آن با افزايش مواجه شده است. ساماندهي بالايي روي بهاي آهن‌قراضه نيست؛ به‌همين‌دليل واحدهاي القايي به مصرف آهن اسفنجي روي آورده‌اند و تقاضا براي اين محصول بالا رفته است. مدير اجرائي انجمن فولاد درباره دليل كاهش عرضه آهن‌قراضه مي‌گويد: بحث بازيافت و ماشين اسقاطي كم شده است، ضمن اينكه آهن‌قراضه هيچ ساماندهي‌ای ندارد. قيمت‌ها خيلي بالا رفته است و براي كارخانه‌دار فولادي به‌صرفه نيست كه درصد بالايي از واحد خود را با آهن‌قراضه شارژ كند، به همين دليل تقاضاي آهن اسفنجي بالا مي‌رود. به گفته او، سال گذشته ستاد تنظيم بازار تصميم مي‌گيرد كه عرضه آهن اسفنجي در بورس را متوقف كند. اين مسئله منجر به اين می‌شود كه تجار به سمت خريدوفروش آهن اسفنجي جذب شوند و يك‌باره تقاضا هم در مدت شش ماه زياد شده و متقابلا عرضه آهن اسفنجي كم شده است. يعقوبي درباره دليل تمايل تجار براي ورود به بازار فولاد بيان مي‌كند: انتظار تورمي در سال آينده بالاست. تجار براي اينكه مي‌خواهند ارزش پولشان را حفظ كنند، به اين سمت آمده‌اند و مي‌خواهند سوداگري كنند. تجار از امسال تا سال بعد ممكن است به ازاي هر كيلوگرم آهن اسفنجي هزار تومان سود كنند. او تأكيد مي‌كند: تصميم وزارت صمت با هم‌فكري فعالان صنعت فولاد و تشكل‌هاي اين بخش بوده و پس از برگزاري جلسات اقناعي، اين تصميم ابلاغ شده است. عرضه در بورس بهترين راه عرضه كالايي كه فروشنده و خريدار مشخص دارد چرا بايد در بورس متوقف شود كه شاهد دلال‌بازي در اين حوزه باشيم. آيا بهتر نبود عرضه آهن اسفنجي در بورس ادامه يابد؟ عليرضا كديور، كارشناس بورس، در گفت‌وگو با «شرق» عنوان مي‌كند: به لحاظ كلي آهن اسفنجي كالايي است كه درواقع ماده اوليه توليد فولاد است؛ يعني شمش فولاد يا ورق فولاد و صنايع پايين‌دستي از آن استفاده مي‌كنند و آهن اسفنجي كالايي نهايي نيست. از سوي ديگر آهن اسفنجي كالايي نيست كه بخواهد مصرف‌كننده داشته باشد و صرفا واحدهاي پايين‌دستي فولادي هستند كه از آن استفاده مي‌كنند. كساني كه در هر قالبي و با هر مقطعي فولاد توليد مي‌كنند، مشتريان آهن اسفنجي هستند. او اضافه مي‌كند: از نظر من تصميم وزارت صمت درست است، اما بايد اين محصول در بورس عرضه مي‌شد، ولي محدوديت خريد را صرفا براي واحدهاي پايين‌دستي مي‌گذاشتند. چنين شيوه‌اي منطقي‌تر به نظر مي‌رسيد. خروج از بورس عامل حذف شفافيت ياسر مؤمني، كارشناس بورس كالا نيز در گفت‌وگو با «شرق» بيان مي‌كند: وقتي كالايي از بورس خارج مي‌شود، توليدكننده به هر قيمتي كه خواست محصولاتش را مي‌فروشد. اين فروش به هر كسي كه فروشنده مايل باشد، انجام خواهد شد. او اضافه مي‌كند: در شرايط فعلي وزارت صنعت اقدام ديرهنگام، اما خوبي را انجام داده است، البته اگر اين اقدام به صورت مقطعي نباشد و تمركز آن روي اين صنعت بيشتر باشد، نه‌اينكه به جهت نزديكي به روزهاي پاياني سال يا بحث‌هاي انتخاباتي يا مناسبات ديگر، چنين تصميمي گرفته شده باشد. اگر اين تصميم درست اجرا شود، مصرف‌كننده نهايي مي‌تواند منتفع شود. مؤمني هم بر عرضه فولاد در بورس كالا تأكيد مي‌كند. او درباره دليل خروج آهن اسفنجي از بورس كالا مي‌گويد: دليلش را نمي‌‎دانم و ما نخواستيم وارد اين قضايا شويم. خروج آهن اسفنجي از بورس سبب بروز عدم شفافيت شد. اين عدم شفافيت، سؤالات ديگري را هم به وجود مي‌آورد. او ادامه مي‌دهد: اگر مي‌خواهيم شفافيتي ايجاد شود و يكي در كانادا و آمريكا ببيند كه اين محصول به درستي روي تابلو عرضه شده است و قيمت‌هاي عرضه جلوي چشم همگان باشد، بايد آهن اسفنجي در بورس به فروش برسد. پشت فاكتورها ممكن است مسائلي باشد. آدم نمي‌‎خواهد تهمت بزند. بهترين راه، عرضه در بورس كالاست. در غير اين صورت يك‌سري سؤالاتي به ‌وجود مي‌آيد كه هر كسي نمي‌تواند به اين سؤالات پاسخ دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.