|

سرمایه نوپدید محیط زیست ایران

ابراهیم احمدیان: چند روز پیش بالاخره سازمان محیط زیست در پاسخ به اعتراضات مردم و حامیان حیوانات، فروش مجوز شکار چارپایان وحشی به اتباع خارجی را متوقف کرد. در چند سال گذشته سازمان می‌خواست درآمد فروش مجوز شکار تعدادی چارپای مسن به خارجی‌ها را خرج خود حیوانات منطقه و جوامع محلی کند اما انتشار عکس‌های سلفی شکارچیان خارجی با حیوانات ایران در فضای مجازی دردسرساز شد؛ عکس‌ها چنان رقت‌انگیز بودند که عواطف عمومی تاب نیاورد. در این میان، برخی مخالفان مدیریت کنونی سازمان حفاظت محیط زیست دست به قلم شدند و علیه این طرح بسیار نوشتند. مخالفان می‌گویند این طرح، جوامع محلی را به شکار تشویق می‌کند و موجب نارضایتی مردم و مقابله شکارچیان محلی می‌شود چنان‌که چندی پیش شکارچیان یک استان، گویا از سر لج، حیوانی را شکار کردند و سرش را به تابلوی سازمان محیط‌زیست آویختند. از طرفی، سازمان حفاظت محیط‌زیست به لحاظ نیروی انسانی توانایی کنترل کامل زیستگاه‌ها را ندارد و در چنین شرایطی باید مردم محلی را به لحاظ عقلی، فرهنگی و عاطفی به خودداری از شکار وادارد و فروش شکار به خارجی‌ها نتیجه عکس می‌دهد. سازمان با این توانایی و امکانات اندک، حتی آمار دقیق حیوانات را هم ندارد چه برسد به آمار حیوانات پیر و جوان. دیگر اینکه آمار نشان می‌دهد میزان اندکی از درآمد حاصل از این مدل شکار به جوامع محلی و محیط‌زیست منطقه شکار رسیده است و اگر سودی در کار باشد، بیشتر نصیب دلالان توریسم شکار شده است. وانگهی، آیا بهتر نیست کار هرس طبیعت را به خود طبیعت واگذاریم؟ گرگ و پلنگ و دیگر حیواناتی هم که کمابیش در مناطق حیات وحش هنوز نفس می‌کشند، معمولا حیوانات پیر و ضعیف را شکار می‌کنند. شکار اتباع خارجی در ایران از نوع تروفه (Trophy به معنای کنترل و انتخاب‌شده) است. در مجوز شکار خارجیان فقط اجازه شکار حیوانات نرِ مسنی داده شده که چندان تأثیری در زادآوری ندارند. برخی معتقدند شکار تعدادی اندک از چارپایان سن و سال‌دار و نر، آسیبی به حیات وحش نمی‌رساند؛ اما به گفته سازمان حفاظت محیط زیست، امسال قرار بوده 200 مجوز داخلی و 200 مجوز خارجی صادر شود که این کمیت با توجه به وضعیت بغرنج حیات وحش ایران و جهان روزگار ما، اندک نیست. حتی اگر شکار تروفه خارجیان آسیبی مستقیم به حیات وحش نرساند، از آسیب‌های حاشیه‌ای آن نمی‌توان چشم پوشید؛ از جمله بدبین‌شدن مردم به دولت و سازمان حفاظت محیط زیست، قباحت همراهی محیط‌بان با شکارچی و احتمال سست‌شدن عِرق محیط‌بانی محیط‌بانان، تشویق جوامع محلی به شکار، تشدید اختلاف و درگیری میان شکارچیان محلی و محیط‌بانان و احتمال شکار حیواناتی که در مجوز نیامده است. اما مسئله بسیار حائز اهمیت که همواره مغفول مانده، اخلاق و عاطفه است: آیا خود «کشتن» به لحاظ اخلاقی رواست؟ کشتن حیوانات بدون ضرورت و برای تفریح قبح اخلاقی ندارد؟ ظاهرا همین قبح اخلاقی و حساسیت عاطفی است که مردم را رنجانده و به اعتراض واداشته. این حسی است که در سال‌های اخیر با کوشش‌های مستمر حامیان حیوانات و غالبا در فضای مجازی پدید آمده و خود، سرمایه‌‌ای ارزشمند برای حفظ حیات وحش و طبیعت است. سازمان حفاظت محیط زیست باید به این حس اخلاقی ارج نهد و از این سرمایه در وانفسای کمبود نیروی انسانی و مادی برای مأموریت خود سود ببرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.