|

مذاکرات آمریکا و طالبان در دوحه پایان یافت

فروکش‌کردن آتش جنگ

مردم افغانستان در روز تعطیل به مناسبت سی‌و‌یکمین سالگرد خروج ارتش شوروی از این کشور، در انتظار اعلام خبر توافق آمریکا و طالبان برای خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان بودند. خروجی که می‌تواند نوید‌بخش فروکش‌کردن آتش جنگ در افغانستان باشد اما به همان میزان آینده‌ای مبهم و نامطمئن پیش روی این کشور قرار می‌دهد. به گزارش واشنگتن‌پست، توافق آمریکا و طالبان می‌تواند بهترین فرصت برای پایان‌‌دادن به 40 سال جنگ در افغانستان باشد. در این توافق خواسته‌های اصلی طرفین درگیر مورد توجه قرار گرفته است. طالبان خواستار خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان بود و ایالات متحده هم به‌دنبال تضمینی برای پناه‌ندادن به گروه‌های تروریستی از‌سوی طالبان بود. در مرحله بعد طالبان با دولت افغانستان مذاکره خواهند کرد تا به جنگ داخلی این کشور پایان دهند و شاید در نبرد علیه تروریسم با هم همکاری کنند. بر‌اساس توافق میان آمریکا و طالبان، جدولی زمانی برای خروج نظامیان آمریکایی ترسیم می‌شود، تضمین‌هایی برای همکاری طالبان در مبارزه با تروریسم دریافت خواهد شد و مسیری هم در نظر گرفته خواهد شد تا مذاکرات برای آتش‌بس و آغاز روند منجر به توافق سیاسی در افغانستان ادامه یابد. اجرای این توافق نیازمند قطع ارتباط طالبان با سازمان اطلاعات ارتش پاکستان و گروه‌های تروریستی در این کشور همسایه است. آمریکا شرط کرده که زیرساخت‌های طالبان در پاکستان باید به‌طور‌کامل از بین بروند و کشورها و گروه‌های مرتبط با طالبان اطمینان دهند که هیچ اقدامی از خاک افغانستان علیه هیچ کشوری انجام نخواهد شد. با این حال، این نگرانی در ایالات متحده و حامیان حکومت افغانستان وجود دارد که ممکن است طالبان از فضای خالی که در‌پی خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان ایجاد می‌شود، براي گسترش عملیات نظامی خود در این کشور و تسلط بر افغانستان استفاده کند. اما طالبان هم نگرانی‌هایی دارد. رهبران این گروه می‌ترسند با امتیازات و تعهداتی که بر‌اساس این توافق به ایالت متحده خواهد داد فضای مانور شبه‌نظامیان وفادار طالبان کاهش یابد، جان آنها را به خطر بیندازد یا در روند خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان تأخیر ایجاد کند. در این توافق تا حد زیادی مشکل عدم اعتماد طرفین حل شده و بندهای آن به ترتیب و پس از کسب اطمینان هر دو طرف از عملی‌شدن بندهای قبلی، اجرا خواهند شد. از زمان اعلام رسمی این توافق، دو طرف متعهد خواهند شد تا به مدت یک هفته خشونت‌‌‌‌‌ها در سراسر افغانستان را کاهش دهند. در این میان، طالبان پیشنهاد قابل توجهی برای کاهش خشونت‌ها ارائه کرد که نیروهای آمریکایی و نظامیان افغانستان را هم شامل می‌شد. در‌صورتی‌که هر دو طرف بر قول و قرارهایشان پایبند بمانند، توافق میان آمریکا و طالبان به‌زودی در دوحه، پایتخت قطر، به امضا می‌رسد و واشنگتن و کابل هم رسما اعلام خواهند کرد که از آن حمایت می‌کنند. همچنین دولت آمریکا متعهد خواهد شد که تنها دولت افغانستان را به عنوان قدرت قانونی و مشروع این کشور به رسمیت می‌شناسد. طالبان به صراحت متعهد می‌شود که اجازه فعالیت به القاعده در افغانستان نمی‌دهد. این گروه همچنین وعده داده که به جنگ خود با داعش ادامه خواهد داد. بر‌اساس ضمیمه‌ای از توافق حاصل‌شده، مرکزی برای تبادل و اشتراک‌گذاری اطلاعات ضد‌تروریستی و نظارت بر خشونت‌ها و درگیری‌های احتمالی میان دو طرف ایجاد می‌شود. همچنین در 135 روز ابتدایی پس از امضای توافق، ایالات متحده تعداد نظامیان خود در افغانستان را به 8600 نفر -تعداد نظامیانی که در پایان دولت اوباما در افغانستان مستقر بودند- کاهش می‌دهد. پس از آن، خروج تعداد بیشتری از نظامیان آمریکایی از افغانستان مستلزم همکاری طالبان در عملیات‌های ضدتروریستی خواهد بود. طالبان تمام حملات خود به پایگاه‌ها و نظامیان آمریکایی را متوقف خواهد کرد تا زمینه برای خروج فراهم شود. ایالات متحده همچنان حق خود برای دفاع از نظامیان افغانستان را محفوظ خواهد داشت. چالش اصلی اما در داخل افغانستان و میان طالبان و دولت مرکزی این کشور ایجاد خواهد شد. قرار است 10 روز پس از امضای توافق طالبان و آمریکا، مذاکرات طالبان و دولت افغانستان آغاز شود و به نظر می‌رسد اولین موضوع مورد مذاکره، برقراری آتش‌بسی همه‌جانبه در این کشور است. یکی از دیپلمات‌های دولت افغانستان می‌گوید که انتظار دارد طالبان در قبال آتش‌بس، خواستار تشکیل دولتی موقت در افغانستان با مشارکت تمام گروه‌ها شود. این حکومت موقت می‌تواند ریاست دوره‌ای انتقالی را برعهده داشته باشد که در آن قانون اساسی فعلی هم مورد بازنگری قرار گیرد. همچنین طالبان انتظار دارد تا اعضای مسلح این گروه در نیروهای امنیتی افغانستان ادغام شوند. چنین موضوعی در هر کشور می‌تواند زمینه‌ساز آشوب شود و در کشوری با مختصات و شرایط افغانستان، دشواری‌ها و چالش‌های اجرای این خواسته چند برابر خواهد شد؛ چرا‌که باید زیرساخت‌های نظامی و تروریستی طالبان در دو طرف مرز افغانستان و پاکستان برچیده شود و این موضوع باید به اولویت مذاکرات مقام‌های ارشد نظامی افغانستان و پاکستان که از چندی پیش آغاز شده، تبدیل شود. برخی مخالفان این توافق استدلال می‌کنند که طالبان هرگز به چنین توافقی پایبند نخواهد بود و از فرصت این توافق برای توسعه امارت اسلامی طالبان در افغانستان، مطالبه سهمی قابل توجه از قدرت و اعمال قوانین اسلامی مورد نظر خود در سراسر این کشور استفاده خواهد کرد و از سوی دیگر پاکستان هم همچنان می‌خواهد بهشت امن طالبان باقی بماند. اما این توافق با مدیریت این نگرانی‌ها، به دولت‌های آمریکا و افغانستان فرصت می‌دهد تا صرف هزینه‌ای زیاد، اراده طالبان و پاکستان برای صلح را مورد آزمایش قرار دهند و در‌صورتی‌که طرف مقابل به تعهدات خود پایبند نباشد، ایالات متحده هم در جدول زمانی خروج از افغانستان تجدید نظر خواهد کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.